Świadectwo pracy po odejściu z pracy: czego możesz żądać?

Odchodząc z pracy, poproś o pisemne świadectwo pracy. Zgodnie z § 15-15 ustawy o środowisku pracy pracownik odchodzący po zgodnym z prawem wypowiedzeniu ma prawo do świadectwa. Dokument musi co najmniej wskazywać, kim jesteś, na czym polegała Twoja praca i jak długo trwało zatrudnienie.

Co musi znaleźć się w świadectwie pracy?

Ustawa wymaga czterech informacji: imienia i nazwiska, daty urodzenia, rodzaju wykonywanej pracy oraz okresu zatrudnienia. Świadectwo powinno być opatrzone datą i wystawione przez pracodawcę, aby można było ustalić jego pochodzenie. Lista zawierająca tylko daty zatrudnienia niewiele pomoże, jeśli nie opisuje Twoich obowiązków.

To zanonimizowany przykład, a nie oficjalny wzór. Jeśli daty lub stanowisko wydają się błędne, porównaj je ze swoją umową o pracę i paskami wynagrodzenia. Przy ubieganiu się o nową pracę możesz dołączyć odpowiednie certyfikaty kursów i referencje. Świadectwo nie zastępuje dyplomu ani uprawnień wymaganych w zawodzie regulowanym.

Świadectwo, rekomendacja i referencja to różne rzeczy

Wymagane prawem świadectwo dokumentuje zatrudnienie. Rekomendacja zwykle zawiera opinię pracodawcy o Twojej pracy. Osoba udzielająca referencji może zostać skontaktowana przez nowego pracodawcę, jeśli tak uzgodniliście. Możesz poprosić o bardziej szczegółowe świadectwo, ale ustawowe minimum nie daje automatycznego prawa do pochlebnej oceny ani określonego sformułowania.

Ustawa o środowisku pracy stanowi, że prawo do bardziej szczegółowego świadectwa może wynikać ze zwyczaju w danym stosunku pracy, o ile układ zbiorowy nie przewiduje inaczej. Jeśli układ zbiorowy lub praktyka zakładu pracy daje więcej, powołaj się na to w swoim wniosku. Neutralne świadectwo z prawidłowym okresem i opisem pracy może być bardziej przydatne niż ogólne określenie „dobry pracownik” bez konkretnych obowiązków.

Kiedy i jak poprosić o świadectwo?

Jeśli to możliwe, poproś o nie przed ostatnim dniem pracy, aby wiedzieć, kto je przygotuje. Jeśli już odszedłeś/odeszłaś z pracy, wyślij krótką pisemną prośbę do pracodawcy lub działu kadr. Podaj stanowisko, okres zatrudnienia i adres, na który można wysłać odpowiedź. Zachowaj kopię prośby. Nie musisz wysyłać skanu paszportu ani pełnego numeru identyfikacyjnego zwykłym e-mailem, aby poprosić o świadectwo.

Krótka wiadomość może wyglądać tak:

“

Dzień dobry. Pracowałem/pracowałam u Państwa na stanowisku [stanowisko] do [data]. Proszę o pisemne świadectwo pracy zgodnie z § 15-15 ustawy o środowisku pracy. Powinno ono zawierać imię i nazwisko, datę urodzenia, wykonywane obowiązki oraz okres zatrudnienia. Proszę dać znać, jeśli trzeba potwierdzić daty. Z poważaniem, [imię i nazwisko].

Jeśli chcesz bardziej szczegółowego opisu, dodaj dwie–trzy konkretne czynności, które faktycznie wykonywałeś/wykonywałaś. Poproś pracodawcę o potwierdzenie treści. O świadectwo możesz poprosić również wtedy, gdy sam/sama złożyłeś/złożyłaś wypowiedzenie. W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego bez wypowiedzenia nadal przysługuje Ci świadectwo, ale pracodawca może wskazać, że zostałeś/zostałaś zwolniony/zwolniona dyscyplinarnie, bez podawania przyczyny. Rozróżnienie zwykłego wypowiedzenia od zwolnienia dyscyplinarnego pomoże zastosować właściwą regułę; zobacz zwolnienie z pracy w Norwegii.

Jeśli miałeś/miałaś kilka stanowisk u tego samego pracodawcy, poproś o czytelne wyszczególnienie różnych obowiązków i okresów. Sama nazwa stanowiska może nie pokazywać doświadczenia, które chcesz udokumentować. Jeśli pracowałeś/pracowałaś dla kilku pracodawców, poproś każdego o osobne świadectwo. Umowa z jednej firmy nie dokumentuje pracy wykonanej dla innej.

Jeśli świadectwa brakuje lub zawiera błędy

Najpierw pisemnie poproś o poprawienie błędu. Wskaż konkretny punkt i dołącz dowód: umowę o pracę, ewidencję godzin, paski wynagrodzeń lub wypowiedzenie. Na przykład: „W świadectwie podano, że odszedłem/odeszłam w maju, ale moim ostatnim dniem pracy był 30 czerwca. Zob. załączone końcowe rozliczenie”. Poproś o nową wersję i zachowaj obie.

Jeśli pracodawca w ogóle nie wystawia świadectwa, skontaktuj się z Norweską Inspekcją Pracy (Arbeidstilsynet). Urząd informuje, że może nakazać pracodawcy wystawienie świadectwa spełniającego ustawowe minimum. Nie rozstrzyga jednak sporu o to, czy zatrudnienie istniało ani co dokładnie powinno znaleźć się w kwestionowanym świadectwie. Wtedy kolejnym krokiem może być związek zawodowy lub pomoc prawna. Bezpłatna pomoc prawna ma odrębne warunki; sprawdź je, zanim założysz, że koszty zostaną pokryte.

Kontaktując się z Inspekcją Pracy, krótko wyjaśnij, o co prosiłeś/prosiłaś, kiedy odszedłeś/odeszłaś z pracy i co odpowiedział pracodawca. Dołącz kopię prośby i inne dokumenty potwierdzające zatrudnienie. Rozróżnij brak świadectwa spełniającego minimum ustawowe, w sprawie którego Inspekcja może wydać nakaz, od sporu o pochwały, oceny lub szczególne brzmienie. Ułatwi to uzyskanie właściwej pomocy.

Przykład: Amir pracował na część etatu w magazynie. Świadectwo podaje prawidłowy okres, ale tylko „zatrudniony”. Prosi o doprecyzowanie obowiązków: przyjmowanie towarów, kompletowanie i pakowanie. Pracodawca dodaje te informacje. Amir wykorzystuje świadectwo razem z CV i podaniem o pracę. Dokument nie musi zawierać oceny ani gwarancji kolejnej pracy, żeby był użyteczny.

Zachowaj świadectwo, aby łatwo je znaleźć

Zapisz czytelny plik PDF pod jasną nazwą, na przykład arbeidsattest_firma_2023-2026.pdf. Sprawdź, czy dokument jest kompletny, i przechowuj go razem z umową o pracę oraz ostatnim paskiem wynagrodzenia. Może przydać się przy szukaniu pracy, dalszej edukacji lub potwierdzaniu doświadczenia. Jeśli plik zaginie, poproś o nową kopię; udostępniając dokument, traktuj datę urodzenia jako daną osobową.

SamfunnPrep wyjaśnia także inne prawa pracowników i zbiera materiały o migracji zarobkowej. Samo świadectwo otrzymasz od pracodawcy. W przypadku konkretnej odmowy lub konfliktu zwróć się do właściwego urzędu albo po indywidualną poradę.

Źródła sprawdzone 2 października 2026 r.: § 15-15 ustawy o środowisku pracy oraz wskazówki Inspekcji Pracy dotyczące wypowiedzenia i świadectwa.