Støttekontakt, oo ah qof ku taageera xiriirka bulshada, wuxuu kaa caawin karaa hawlaha wakhtiga firaaqada iyo la kulanka dadka kale. Waxaad codsiga u diraysaa degmada aad degan tahay. Degmadu waxay qiimaynaysaa baahidaada. Adeegga laftiisu waa bilaash, laakiin waa inaad filataa kharashaadkaaga gaarka ah ee hawlaha.
Yaa heli kara støttekontakt?
Carruurta, dhallinyarada, dadka waaweyn iyo waayeelku waxay u baahan karaan støttekontakt. Waxa go'aaminaya waa caawimada aad u baahan tahay si aad uga qayb gasho hawlaha wakhtiga firaaqada.
Baahidu waxay la xiriiri kartaa, tusaale ahaan, cudur, dhaawac, dhibaatooyinka isticmaalka maandooriyaha ama naafonimo. Degmadu waxay kula qiimaynaysaa xaaladda. Sidaas darteed, ogaanshaha cudur keliya ma dammaanad qaadayo adeeg gaar ah ama tiro saacadood oo cayiman.
Hagahani wuxuu ka hadlayaa støttekontakt oo ah adeeg caafimaad iyo daryeel oo degmadu bixiso. Macluumaadka waxaa la hubiyay 2 Nofeembar 2026, iyadoo lala eegay hagaha Helsenorge ee støttekontakt. Helsenorge waa bogga dadweynaha ee caafimaadka. Helsedirektoratet, agaasinka caafimaadka Norway, ayaa hubiyay tayada hagaha.
SamfunnPrep wuxuu kaloo leeyahay dulmar ku saabsan xuquuqda dadka naafada ah. Halkan waxaan si faahfaahsan uga hadlaynaa codsiga caawimada wakhtiga firaaqada laftiisa.
Maxaad wada qaban kartaan?
Støttekontakt wuxuu kuu raaci karaa hawlaha aad rabto inaad ka qayb gasho. Waxay noqon karaan socod, jimicsi, shineemo ama booqasho kafateeri.
Adeegga waxaa loo qabanqaabin karaa hal qof, koox ama iyadoo lala kaashanayo urur mutadawiciin ah. Weydii degmada inay sharaxdo sida adeegga la soo jeediyay u daboolayo baahidaada.
Sharaxaadda Oslo kommune waxay xoogga saartaa la kulanka dadka iyo hawlaha guriga dibaddiisa. Degmadu waxay sheegaysaa in støttekontakt uusan badanaa lahayn waxbarasho xirfadeed oo gaar ah, laakiin uu helo tababar iyo la-socod.
Sheeg waxa aad jeceshahay iyo waxa kugu adkeeya inaad kaligaa ka qayb gasho. Haddii aad rabto inaad bilowdo hawl joogto ah, si gaar ah u sharax arrintaas. Ujeeddadu khasab ma aha hawlo aad u badan. Waxay noqon kartaa hal hawl oo muhiim kuu ah.
Immisa ayuu ku kacayaa støttekontakt?
Ma bixinaysid lacagta adeegga laftiisa. Hase yeeshee, waa inaad filataa inaad bixiso tigidhadaada, cuntadaada iyo kharashaadkaaga kale inta hawluhu socdaan.
Weydii kharashaadka ka hor intaadan dooran hawl. Taasi waxay fududaynaysaa inaad hesho wax aad muddo sii wadi karto. Socod ama goob kulan oo bilaash ah ayaa sidoo kale ku habboonaan karta.
Oslo kommune waxay sheegaysaa in ledsagerbevis, kaarka qofka ku weheliya, uu støttekontakt siin karo gelitaan bilaash ah ama ka jaban meelo badan. Taasi macnaheedu ma aha in hawlaha oo dhan adiga kuu noqdaan bilaash. Akhri wax ku saabsan ledsagerbevis iyo meelaha lagu isticmaalo, oo qabanqaabiyaha weydii in nidaamku halkaas ka shaqeeyo.
Sidee degmada looga codsadaa?
Ka bilow bogga degmada ama la xiriir xarunteeda adeegga. Weydii foomka saxda ah ee codsiga støttekontakt ama adeegyada caafimaadka iyo daryeelka.
Magaca xafiiska iyo habka codsigu way kala duwanaan karaan. Oslo gudaheeda, qaybta magaalada ayaa kula qiimaysa baahida. Bergen waa tusaale maxalli ah: halkaas waxaad ku codsan kartaa internetka ama warqad. Xafiiska codsiga qaabila wuxuu ku xiran yahay qofka adeegga loo codsanayo.
Bogga codsiga Bergen kommune wuxuu kaloo sharaxayaa sida qof kale kaaga caawin karo codsiga. Markaas waa in lagu lifaaqaa fullmakt. Fullmakt waxay ka dhigan tahay wakiilasho: waxaad qof u oggolaanaysaa inuu magacaaga wax ku qabto.
Isticmaal macluumaadka degmadaada markaad codsanayso. Hab maxalli ah ama da' lagu sheegay bogga degmo kale ma aha xeer ka dhexeeya Norway oo dhan.
Tallaabooyin wax ku ool ah waa:
- Hel bogga degmada ee ku saabsan helitaanka støttekontakt, ee aan ahayn ka shaqaynta shaqadan.
- Weydii foomka iyo macluumaadka ay degmadu u baahan tahay.
- Baahidaada ku sharax tusaalooyin cad.
- Codsiga ku dir habka ay degmadu sheegtay.
- Hayso nuqul iyo xaqiijinta dirista haddii aad hesho.
Maxaad ku qortaa codsiga?
Sharax waxa aad rabto inaad samayso, waxa kaa hortaagan iyo taageerada ku caawin karta. Liiska hoose waa talo diyaar-garow, ma aha liis qaran oo lifaaqyo khasab ah.
Waxaad qori kartaa:
- hawlaha aad jeceshahay ama rabto inaad tijaabiso
- sida wakhtigaaga firaaqadu hadda yahay
- waxa aad kaligaa qaban karto iyo waxa caawimo uga baahan tahay
- haddii aad rabto inaad dad kale kula xiriirto hawl gaar ah
- maalmaha iyo wakhtiyada kugu habboon.
Tusaale sharaxaad: «Waxaan rabaa inaan ka qayb galo hawl joogto ah, laakiin kaligay ma tagi karo. Waxaan u baahanahay taageero aan ku bilaabo oo aan kaga qayb galo.» Tusaalaha ku beddel waxa dhab ahaan adiga ku khuseeya.
Ha qorin oo keliya magaca cudur. Sharax sida xaaladdu u saamayso nolol maalmeedka. Weydii degmada inay u baahan tahay dukumenti ka imanaya cid kale iyo sida loo diro. Ha u qaadan in lifaaq gaar ahi khasab yahay ka hor intaadan hubin.
Maxaad ka eegtaa jawaabta?
Waa inaad heshaa vedtak qoraal ah, oo ah go'aanka codsiga. Diidmada waa inay leedahay sabab iyo macluumaad ku saabsan cabashada.
Jawaabta la akhri codsigaaga. Eeg in degmadu fahantay baahida iyo in adeegga si cad loo sharaxay. Haddii laguu oggolaado caawimo laakiin bilowga ama qabanqaabada wax ku oolka ahi aysan kuu caddayn, la xiriir xafiiska go'aanka soo diray.
Si gaar ah u weydii waxa aan laga jawaabin: yaa la socda kiiska? Sidee hawlaha loogu heshiiyaa? Goormaad helaysaa macluumaad dheeraad ah? Kuwani waa su'aalo aad adeegsan karto, ma aha ballan wakhti bilow oo cayiman.
Ma ka caban kartaa diidmada ama tirada saacadaha?
Haa. Waxaad ka caban kartaa diidmada iyo tirada saacadaha haddii aadan ku raacsanayn. Cabashada marka hore degmada u dir, oo raac muddada ku qoran go'aanka.
Hagaha cabashada Helsenorge wuxuu ku talinayaa inaad sharaxdo go'aanka aad ka cabanayso, waxa aadan ku raacsanayn iyo sababta. Sharaxaadda ku xiriiri baahidaada. Haddii degmadu macluumaad si khaldan u fahantay, qor waxa saxda ah.
Waxaad degmada ka codsan kartaa caawimo cabashada ah. Degmadu mar kale ayay kiiska qiimaynaysaa. Haddii aysan cabashadaada aqbalin, kiiska waxaa loo gudbinayaa Statsforvalteren, wakiilka dawladda ee gobolka, kaas oo cabashada ka shaqaynaya.
Yaa ku caawin kara tallaabada xigta?
Pasient- og brukerombudet, xafiiska u doodaha bukaannada iyo dadka adeegyada isticmaala, wuxuu ku siin karaa talo haddii aad u baahan tahay inaad fahanto xuquuqdaada ama hesho tallaabada xigta. Xafiiskani ma go'aamiyo codsiga ama cabashada.
Bogga Pasient- og brukerombudet waxaad ka helaysaa xogta xiriirka iyo hagid. Haddii aad hore u leedahay støttekontakt laakiin aad dareemayso in adeeggu aanu shaqaynayn, la xiriir degmada oo sharax waxa dhacaya.
Markaad rabto inaad la socoto hawlo kale oo la xiriira adeegyada dadweynaha, waxaad kaloo isticmaali kartaa qalabka wax ku oolka ah ee SamfunnPrep.
