Caawinta nasashadu waxay kaa nasin kartaa daryeel aad u culus oo aad siiso ilmo ama qof weyn. Waxaad codsi u gudbisaa degmada, oo qiimaynaysa baahida qoyska. Caawinta nasashadu waa bilaash. Waa inaad heshaa go’aan qoraal ah oo sharxaya caawinta aad helayso ama sababta laguu diiday.
Yaa degmada ka heli kara caawinta nasashada?
Waxaad xaq u yeelan kartaa taageero marka shaqada daryeelkaagu aad u culus tahay. Degmadu waa inay qiimaysaa xaaladdaada oo ay bixisaa taageerada lagama maarmaanka ah ee dadka ehelkooda daryeela.
Pårørende halkan waxay ka dhigan tahay qof daryeel siiya qof uu xiriir dhow la leeyahay. Waxay noqon karaan waalidiinta carruurta baahiyaha gaarka ah qaba, lammaane ama dad kale oo guriga wax badan ka caawiya. Waxaad caawinta ku codsanaysaa hawlaha aad qabato, ee ma aha keliya magaca cudurka.
Degmadu waxay bixin kartaa tababar, hagid, caawin nasasho ama taageero lacageed oo daryeelka ah — omsorgsstønad. Taasi macnaheedu ma aha in qof kastaa helo adeegga uu si gaar ah u doonayo. Baahida iyo guud ahaan xaaladda qoyska waa in la qiimeeyaa.
Hagahan waxaa la hubiyay ilaa 3 Oktoobar 2026, iyadoo lagu eegay xogta Helsenorge ee caawinta nasashada iyo taageerada ehelka daryeela. SamfunnPrep waxay sidoo kale leedahay dulmar ku saabsan xuquuqda dadka naafada ah.
Maxaa loola jeedaa “shaqo daryeel oo si gaar ah u culus”?
Degmadu waxay eegaysaa baaxadda iyo culayska daryeelka. Saacado badan, hawlo adag iyo hurdo habeenkii kala go’da ayaa noqon kara arrimo muhiim ah.
Sharax waxa aad qabato maalin iyo habeen caadi ah. “Waan daalanahay” waxay sharxaysaa wax ka yar “waa inaan kacaa saddex jeer habeen kasta”. Sidoo kale sheeg sida daryeelku u saameeyo shaqada, carruurta kale iyo fursadda aad dadka kale waqti la qaadan karto.
Helsenorge waxay ka mid dhigtay:
- saacado badan oo shaqo daryeel ah
- culays jireed ama maskaxeed oo ka badan kii caadiga ahaa
- shaqo habeenkii ah ama hurdo kala go’da
- muddada shaqadu socotay iyo inta la filayo inay sii socoto
- in hawluhu yimaadaan maalin kasta ama xilliyo gaar ah
- dakhli lumis la xiriirta daryeelka.
Liiskani ma aha imtixaan ay tahay inaad dhammaan qodobbada buuxiso. Wuxuu kaa caawinayaa inaad muujiso culayska. Hagahan kuma jiro xad saacadood oo guud oo si toos ah xaq kuugu siinaya caawinta nasashada.
Noocee caawin nasasho ah ayaad heli kartaa?
Caawinta nasashada waxaa lagu bixin karaa guriga ama meel kale, saacado ahaan ama adeeg maalin, habeen iyo dhammaadka toddobaadka ah. Adeeggu waa inuu ku siiyaa waqtiga firaaqada ee lagama maarmaanka ah oo uu ka hortagaa culays xad-dhaaf ah.
Waxaa dhici karta in qof kale la wareego daryeelka guriga inta aad nasanayso. Qofka aad caawiso wuxuu sidoo kale heli karaa joogitaan meel daryeel ama adeeg hawlo ah. Xalka ku habboon waa inaad degmada kala hadashaan.
Adeegga waa in lala qorsheeyaa qofka daryeelka bixinaya iyo qofka daryeelka u baahan labadaba. Sidaas darteed sharax waxa qofku jecel yahay, waxa siinaya dareen ammaan ah iyo caawinta dhab ahaan ay tahay inay diyaar noqoto.
| Baahida aad sharxayso | Su’aasha degmada |
|---|---|
| Hurdo yar ayaad heshaa | Caawin nasasho habeenkii ah ma la qiimayn karaa? |
| Waxaad u baahan tahay nasashooyin joogto ah | Caawintu ma iman kartaa maalmo ama saacado go’an? |
| Waxaad u baahan tahay waqti carruurta kale ah | Xalkee siinaya nasasho ammaan ah oo la sii saadaalin karo? |
| Qofku wuxuu u baahan yahay deganaan iyo deegaan uu yaqaan | Caawinta nasashada guriga ma lagu bixin karaa? |
Kuwani waa su’aalo qorshaynta ku saabsan. Jadwalku ma ballanqaadayo adeeg cayiman ama tiro saacadood oo go’an.
Caawinta nasashadu ma bilaash baa?
Adeegyada caawinta nasashadu waa bilaash, nooc kasta ha ahaadeen iyo meel kasta ha ka dhacaan. Adeeg kale oo degmadu bixiso si toos ah uma noqdo adeeg caawin nasasho.
Tusaale ahaan, joogitaan gaaban oo xarun ah wuxuu u noqon karaa daaweyn ama baxnaanin qofka laftiisa. Markaas xeerar kale oo lacag bixin ah ayaa khusayn kara. Degmada ka codso inay sharaxdo ujeeddada iyo adeegga uu go’aanku ku saabsan yahay.
Hamar kommune waxay si cad u kala saartaa caawinta nasashada iyo joogitaan muddo xaddidan ah oo qiimayn caafimaad ama daaweyn loogu talagalay. Kani waa tusaale deegaanka Hamar ee caawinta nasashada, ee ma aha liis xeerarka degmooyinka oo dhan ah.
Sidoo kale weydii waxa aad u baahan tihiin inaad u soo qaadataan joogitaanka. Hamar, tusaale ahaan, waxay qofka adeegga isticmaala ka codsataa inuu soo qaato daawooyin iyo qaar ka mid ah agabka caafimaad ee la isticmaalo oo dhammaada. Ka hubi liiska wax ku oolka ah degmadaada.
Sidee ayaad u diyaarisaa codsiga?
Dulmar kooban oo shaqada daryeelka ah ayaa baahida ka dhigaya mid si fudud loo fahmi karo. Sharax hawlaha, waqtiga iyo waxa dhacaya haddii aadan caawin karin.
Waxaad dhowr maalmood oo xaaladda caadiga ah metelaya ku qori kartaa diiwaan fudud:
- Qor waqtiga iyo caawinta loo baahan yahay.
- Qor qiyaastii inta ay hawshu qaadato.
- Ku dar soo-kicista habeenkii iyo kormeerka lagama maarmaanka ah.
- Sharax caawinta aad hore u haysaan.
- Sharax baahiyaha aan weli la daboolin.
Dhammaan saacadaha ha u tirin hal hawl oo dheer haddii baahidu is beddesho. Kala saar caawin firfircoon, kormeer iyo waqtiyada qofku keligiis isku filan yahay. Taasi waxay degmada siinaysaa saldhig qiimayn oo ka cad.
Ku lifaaq dukumentiyada khuseeya haddii degmadu ku weydiisato. Waxay noqon karaan xog dhakhtar ama adeegyo kale laga helay. Xogta xasaasiga ah ku dir nidaamka degmada ee ammaan ah ama habka la isku afgartay.
Sidee ayaad degmada uga codsataa?
Waxaad codsi u gudbisaa degmada adeegga lagu qiimaynayo, adigoo raacaya habka deegaanka. Ka raadi “avlastning” ama “pårørendestøtte” bogga degmada, ama la xiriir xarunta adeegga dadweynaha.
Codso foomka saxda ah ee adeegyada caafimaadka iyo daryeelka. Haddii codsiga dijitaalka ahi adag yahay, weydii foom warqad ah ama caawin. Hamar, tusaale ahaan, waxay bixisaa foom warqad ah, laakiin degmadaadu waxay adeegsan kartaa xal kale.
Codsi gaar ah waxaad u qori kartaa sidan:
Waxaan codsanayaa caawinta nasashada sababtoo ah shaqada daryeelku si gaar ah ayay u culus tahay. Waxaan u baahanahay inaad qiimaysaan [saacado, habeenno ama nasashooyin joogto ah]. Lifaaqa waxaan ku sharxayaa hawlaha, culayska iyo caawinta aan hore u haysanno.
Degmada ka codso inay qiimayso baahida oo dhan. Uma baahnid inaad doorato erayga sharci ee saxda ah ka hor inta aadan la xiriirin. Hayso codsiga, lifaaqyada iyo taariikhda aad dirtay.
Maxaa go’aanka ku qornaanaya?
Go’aanku waa inuu sharxo adeegyada aad helayso, baaxaddooda iyo sida loo abaabulayo. Diidmada waa in qoraal lagu sababeeyaa.
Akhri go’aanka adigoo dhinac dhigaya dulmarka baahidaada. Hubi in shaqada habeenkii, carruurta kale iyo culayska guud dhab ahaan la qiimeeyay. Haddii caawin la oggolaado, codso qorshe wax ku ool ah oo lagu bilaabayo.
Caawinta nasashadu waa caawin la wareegta daryeelka. Omsorgsstønad waa taageero lacageed oo shaqada daryeelka ah. Labadan nidaam waxay leeyihiin ujeeddooyin kala duwan. Degmada weydii sida tallaabooyin kala duwan isugu habboonaan karaan xaaladdiinna.
Maxaa dhacaya haddii lagu diido ama caawintu aad u yar tahay?
Waad ka caban kartaa go’aanka degmada. Cabashada u dir degmada, oo marka hore ay tahay inay kiiska dib u qiimayso.
Raac muddada go’aanka ku qoran. Sharax waxa aad u aragto inuu khaldan yahay, baahiyaha ka maqan qiimaynta iyo isbeddelka aad codsanayso. Ku lifaaq xog cusub oo khusaysa.
Haddii degmadu aysan go’aanka beddelin, waxay cabashada u sii diraysaa Statsforvalteren, hay’adda dawladda ee cabashooyinka qaabilsan gobolka. Pasient- og brukerombudet, wakiilka xuquuqda bukaannada iyo dadka adeegyada isticmaala, wuxuu kaa caawin karaa su’aalaha xuquuqda iyo qorista cabashada.
Baahidu way is beddeli kartaa go’aan ka dib. Degmada u sheeg haddii shaqada daryeelku culayskeedu sii kordho. SamfunnPrep waxay ururisaa qalab iyo hagayaal wax ku ool ah oo nolosha Norway ah, si aad ugu diyaar garowdo kulanka xiga oo aad hawlaha u kala nidaamiso.
