کنترل اجتماعی منفی یعنی فشار، نظارت، تهدید یا قواعدی که آزادیِ شخص را برای زندگی به دلخواه خودش محدود میکند. این میتواند درباره دوستان، لباس، تلفن، مدرسه، کار، دوستپسر یا دوستدختر، ازدواج، دین، جنسیت، اوقات فراغت یا سفر باشد. در نروژ خانواده میتواند انتظارها و قواعدی داشته باشد، اما استفاده از خشونت، اجبار یا تهدید برای کنترل زندگی دیگران مجاز نیست.
چه زمانی کنترل آسیبزا میشود؟
بسیاری از خانوادهها و گروهها هنجارهای قوی دارند. این بهخودیِ خود کنترل اجتماعی منفی نیست. مشکل زمانی آغاز میشود که کنترل آنقدر شدید شود که فرد آزادی، امنیت و توانایی تصمیمگیری درباره زندگی خودش را از دست بدهد. در آن صورت ممکن است انتخاب دوستان، شرکت در فعالیتها، بیرون رفتن بهتنهایی، داشتن رابطه یا انتخاب تحصیل و کار دشوار شود.
کنترل اجتماعی منفی میتواند به شکل دیجیتال هم رخ دهد. از بعضی افراد خواسته میشود رمزها را به اشتراک بگذارند، از جایی که هستند عکس بفرستند یا همیشه پاسخ بدهند تا دیگران بتوانند آنها را زیر نظر بگیرند. برخی دیگر اجازه استفاده آزادانه از شبکههای اجتماعی ندارند، پیامهایشان کنترل میشود یا برایشان قوانین مشخص میشود که با چه کسانی میتوانند آنلاین صحبت کنند. حتی اگر کنترل از راه تلفن یا اینترنت انجام شود، میتواند به همان اندازه کنترل در خانه جدی باشد.
در عمل چه شکلی دارد؟
کنترل میتواند روانی، اجتماعی، اقتصادی یا جسمی باشد. این کنترل ممکن است از سوی والدین، خواهر و برادر، خویشاوندان، شریک عاطفی، دوستان یا محیط اطراف فرد باشد. بعضیها تحت فشار قرار میگیرند که به شیوهای خاص لباس بپوشند، رابطهها را پنهان کنند، مدرسه را ترک کنند یا با خانواده سفر کنند، در حالی که نمیخواهند. بعضی دیگر با خواستههای سخت درباره باکرگی، آبرو، جنسیت یا اینکه با چه کسانی میتوانند وقت بگذرانند روبهرو میشوند.
در موارد شدید، کنترل ممکن است با ازدواج اجباری، خشونت ناموسی، تهدید به خشونت، انزوا یا بردن فرد به خارج از کشور و ندادن اجازه بازگشت همراه باشد. وقتی فرد نتواند آزادانه حرکت کند، انتخاب کند یا بدون پیامد «نه» بگوید، این همیشه جدی است.
حقوق و قواعد نروژ چه میگویند؟
در نروژ، کودکان، نوجوانان و بزرگسالان حق حریم خصوصی، امنیت، آموزش، مراقبتهای بهداشتی و رهایی از خشونت را دارند. کودکان حمایت ویژه دارند، چون برای مراقبت و امنیت به بزرگسالان وابستهاند. والدین میتوانند حد و مرز و قانون بگذارند، اما نمیتوانند از خشونت، تهدید یا تحقیر برای کنترل کودکان یا نوجوانان استفاده کنند.
قانون و ارزشهای نروژ بر خودمختاری و برابری بنا شدهاند. فرهنگ، آبروی خانواده یا دین نمیتواند بهانهای برای اجبار باشد. این یعنی فرد میتواند حتی اگر خانواده مخالف باشد، درخواست کمک کند. هیچکس نباید بین امنیت و تعلق یکی را انتخاب کند.
چرا درخواست کمک زودهنگام مهم است؟
بسیاری از کسانی که کنترل اجتماعی منفی را تجربه میکنند، از صحبت کردن میترسند چون نگران وفاداری، شرم، پول یا حرف مردم هستند. بعضیها میترسند اگر بگویند، وضعیت بدتر شود. این قابل درک است، اما دقیقا به همین دلیل باید زودتر کمک خواست. هرچه زودتر کسی بداند چه اتفاقی میافتد، برنامهریزی برای امنیت و پیدا کردن حمایت درست آسانتر میشود.
اگر مطمئن نیستید آنچه تجربه میکنید به اندازه کافی جدی است یا نه، باز هم میتوانید مشورت بگیرید. لازم نیست صبر کنید تا وضعیت بحرانی شود. بهتر است یک بار بیشتر کمک بخواهید تا یک بار دیرتر.
چه کسانی میتوانند کمک کنند؟
میتوانید با معلم، پرستار مدرسه، پزشک، مرکز بحران، NAV، خدمات حمایت از کودک، پلیس یا هر بزرگسال مورد اعتماد دیگر صحبت کنید. اگر زیر 18 سال هستید، خدمات حمایت از کودک میتواند وقتی در معرض خشونت، غفلت شدید یا کنترل آسیبزا هستید کمک کند. مدرسهها و خدمات درمانی نیز وظیفه دارند نگرانیها را جدی بگیرند.
Bufdir میگوید وقتی پرونده جدی است با 02800 پلیس تماس بگیرید و در خطر فوری با 112. در خطر فوری منتظر نمانید تا دیگران اول به توافق برسند. همان لحظه تماس بگیرید. تیم تخصصی مقابله با کنترل اجتماعی منفی و خشونت مرتبط با ناموس میتواند در پروندههای دشوار خدمات کمکرسان را راهنمایی کند. این تیم را میتوان در روزهای کاری از ساعت 09:00 تا 15:00 با شماره 478 090 50 یا از طریق [email protected] گرفت.
منبع IMDi با نام Nora هم برای این ساخته شده که یاد گرفتن درباره حقوق، پیدا کردن کمک و فهمیدن اینکه تنها نیستید، آسانتر شود. هدف این است که بدانید چه درهایی وجود دارد و قبل از بدتر شدن اوضاع از آنها استفاده کنید.
اگر از سفر خارجی یا نگهداشته شدن میترسید
بعضی افراد هنگام تعطیلات، دیدارهای خانوادگی یا سفرها با کنترل روبهرو میشوند. اگر میترسید از کشور خارج شوید، در خارج رها شوید یا اجازه بازگشت به خانه نداشته باشید، باید هرچه زودتر موضوع را بگویید. اگر میتوانید، قبل از سفر با یک بزرگسال مطمئن، مدرسه یا یک خدمت حمایتی صحبت کنید. در چنین وضعی، امنیت، مدارک و افراد تماس برای کمک بعدی مهم هستند.
اگر از قبل در خطر هستید، فوراً با پلیس تماس بگیرید. در خطر فوری، شماره درست 112 است. لازم نیست قبل از تماس همه جزئیات را آماده داشته باشید. مهم این است که کسی بفهمد شما در خطر هستید.
مرزهای زندگی روزمره
همچنین مفید است که مرزهای معمول خانواده را از کنترل آسیبزا جدا کنیم. همه خانوادهها گاهی «نه» میگویند. والدین ممکن است زمان خواب، زمان استفاده از صفحهنمایش یا کارهای خانه را تعیین کنند. وقتی مرز دیگر درباره مراقبت نیست و برای کنترل زندگی فرد، منزوی کردن او یا جلوگیری از انتخابهای عادی است، این دیگر فقط تربیت نیست، بلکه محدود کردن آزادی است.
اگر مطمئن نیستید
اگر چیزی از اینها برای شما آشناست، لازم نیست قبل از تماس کاملاً مطمئن باشید. میتوانید وضعیت را همانطور که تجربه میکنید توضیح دهید، حتی اگر پیدا کردن واژهها سخت باشد. سیستم کمکرسانی عادت دارد خطر را بسنجد، گوش بدهد و سؤالهای تکمیلی بپرسد. مهم این است که زیر فشار تنها نمانید.
برای امتحان چه باید به خاطر بسپارید؟
در آزمون مطالعات اجتماعی باید بتوانید توضیح دهید که کنترل اجتماعی منفی وقتی آزادی را محدود میکند یا با اجبار همراه است، یک مسئله خصوصی خانوادگی نیست. همچنین باید بدانید که قانون نروژ حق انتخاب زندگیِ خود را محافظت میکند و کمک از طریق مدرسه، خدمات درمانی، مراکز بحران، پلیس، NAV و خدمات حمایت از کودک در دسترس است. فرهنگ و دین هرگز نمیتوانند برای توجیه خشونت یا کنترل شدید استفاده شوند.
خلاصه
کنترل اجتماعی منفی وقتی است که کنترل از حد میگذرد و آزادی را میگیرد. قانون نروژ برای آنچه خانواده، محیط یا مقامها میتوانند از شما بخواهند حد میگذارد. وقتی کنترل آسیبزا شود، کمک وجود دارد و میتوانید پیش از بدتر شدن اوضاع آن را بخواهید.
