ሓበሪት ስራ: ሓቂ ክትዛረብ ዓሊ — ተሓጋገዘ ትኾን

ኹሉ ስራ ሰሓሪ ኖርዌይ ውስጥ መሰል ኣለዎ ሓቂ ዝተውገደ ነገራት ሓበሪት ክገብር። ህግ ዞባ ስራ ምዕራፍ 2A ዝብመ ዕግበት ይከልክል – ንሕና ድማ በቆልዕ መሰል ኣለካ ክፍሊት ክረከብ እንተ ዝተጋገዩ።

ሓበሪት ምንታይ ምዃኑ? (ዝተውገደ ነገራት)

ሓበሪት ሓቂ ምንጋር ምዃኑ ክግደሰ ከሎ እንተ ብሕግታት፣ ስነምግባራዊ መቛወምታት ወይ ስነምግባራዊ ደንበታት ልዋሳት ብምምሕዳር ተሰናብተ (ህግ ዞባ ስራ § 2A-1)።

ነቲ ህግ ስድስተ ምድባት ዝተውገደ ነገራት:

ሓበሪት ምዃኑ ዘይኾነ: ገላጻት ሰውነት (ዓቕሊ ገንዘብ፣ ስራ ምምቃል) ሓበሪት ዘይኾነ – ጀሚሩ ብሕግ ወንጀል ኢዩ።

ስራ ቦታ 5 ወይ ንዘዋሪ ሰራሕተ ዝሓለወ ሕጋዊ ግብሪ ኣለዎ ጽሑፍ ሓበሪት ደንበታት (aml. § 2A-6)።

ሕጋዊ ሓበሪት ድሕነት: ህግ ዞባ ስራ ምዕራፍ 2 A

ምዕራፍ 2A (§§ 2A-1 ደቅ 2A-8) ኣስፊሩ ነበረ 2017 ነገር ተቐዩዱ 2020 ውስጥ። ኣብ ምዕራፍ ዝርዝር:

§ 2A-4 — ብልሖ ዝብመ ዕግበት ዝብመ ዕግበት ከም ስራ ኢዩ ተከልክሉ። ተከልክለ ሞያ ይሓቶ: ስጋ ግቡእ፣ ሰደዓ፣ ዘረብዩ ስራ ሪ ዝውዕሎ ዓሸፍተ ሽምምዎት።

§ 2A-5 — ክፍሊት ከም ምሕያሉ ምሳግ ጅምሪ መሪሕነት – ስራ ወታደራት ወረ ሳሕተ ገይሩ እንተ ዘይክእል። እንታይ ክወሳ ትኽእል:

• ክፍሊት ናይ ቁጠባዊ ድኪም
• ምሳግ ናይ ዘየምግባር ኩላትቅዲ

§ 2A-3 — ስራ ወታደራት ግቡእ ስራ ወታደራት ግብሪ:

• ሓበሪት ንካይድ ሰብኡ ግዜ ዓርኪ
• ድሕነት ይህቦ ሓበሪት ሰወራ ክኣምን ስራ ዞባ
• ሞያ ዝወሃድ ብልሖ ዝብመ ዕግበት

ሙሃረታት ቦታ ህዝቢ: ሓበሪት ሰወራ ዝጥዓመ ሓበሪት ሓቂ ምሕያሉ ኣብ ሕሳብ ክትስ – ድሕሪኡ ስራ ወታደራት ሓቃፍ ዝመስሰረ ሞያ ዘይ ስራ ምምዕቃር።

ሓበሪት ክገብር ዝክእል: ውስጣዊ ወ ወጋ ጥሪት

ውስጣዊ ሓበሪት (ሳሳ ምዴሉ ምግባር ተመሪሩ)

• ወቕ ወታደራ
• ልዓብ ወታደራ
• ሰናፍ ምስኢ ወይ ህዝቢ ሪ ሰሪ
• ተግባዩ ውስጣዊ ሓበሪት ስርዓተ

ሓበሪት ጽሑፍ ግብሪ – ሰነድ ዝርዝር ወሪር ዘያ ሓቂ ነገር።

ወጋ ሓበሪት ካብ ጥብቢ ሥርዓታት

እንታይ ኩሉ ግዜ ሓበሪት ክገብር ትኽእል ወጋ ናይ ህዝብ ሓጋ ሰሪ ዘለው ህዝበ-ሞያታት ሪ:

ጥብቢ-ሓጋዳግ ስናመ ሓቁ ሓበሪ ዝውርወር።

ሰራሕተ ስሌ ብዛዕባ ወጋ ስራ ሰሓሪ (SUA): ምዩ ሞያታት Arbeidstilsynet, NAV, politiet ከም Skatteetaten ናይ ወጋ ስራ ሰሓሪ (sua.no)።

ወጋ ሓበሪት ናይ ሚዲያ/ህዝብ ናጻነት

ስራ ሐቅ እንታይ:

1. እንተ ርኣያ ሙሃረ ብዛዕባ ሓቅ
2. ሞያ ዝሓለወ ህዝብ ስሕተት
3. ውስጣዊ ሓበሪት ሞያ ወይ ስሉጣነ ዝተሓሰበ

ሓበሪት ድሕሪ ምንታይ ምዃኑ? ሰዓታት ምሓቱ ከም ሪ

ስራ ወታደራት ግብሪ:

1. ሰናፎ ምቅብላ ጽሑፍ (ሳሳ ምግባር፣ ልዋሳት)
2. ሓበሪት ዘበር ሰወራ ሪ – ሳሳ ውስጥ 1 ወርሓ ሓበሪት
3. ሞያ ናዕክ ምግባር (ዝተሓሰበ ሰወራ፣ ብዕሌ ሪ ምናድ)
4. ሓበሪት ዘበር ስሕተት ድሕነት – ምግስ ምሰሪ ቦታ ሰወራ ሪ
5. ርእሰሉ ገስ ሓበሪት ሞያ ትዓቢያ

በ ተደማ ልከት ብሕ ሓበሪት ሓቁ ተዋሳኢ ትሪ ዝተሕት ሓንተ ንምርመራ – ዓዶ ዘየምግባር.

12 ከምእ 25 % ናይ ኖርዌይ ሓበሪ ጭበረተ ታሕጋጋ ልዝብ ህግ ድሕነት።

ወዳደ ከም ሓበሪት: ዝተፈላለየ ችግራት

ቛንቛ ግምገማ: ሓበሪት ደንበታት ብዙሕ ምግቦ ንኡ ወጋ ብልሖ እንታይ፣ ሓበሪት ሓቁ ከም ጭበረተ ከም ወጋ ቛንቛ። Arbeidstilsynet ሓበሪት 12+ ቛንቛ ወ ጅምሪ ሰ 2025 ነገር ወደ ሓበሪት ሳቅ (12 ቛንቛ) ብዛዕባ ዝቅሉ ሳልቅ ስራ።

ስጋ ዝብመ ዕግበት: ወዳደ ብዙሕ ሐሞ – ዘጠማ ምሳቦ ለበስ ወጋ ስራ ዐዪ። ከም ህግ ድሕነት ሙሉእ ምዃኑ።

ምውላድ ሓቯፍ: ሓበሪት ታሪካ ሪ ዘየምግባር ምውላድ ሓቯፍ. ምንዳ ስራ ምእክ ብውድያነት ሓበሪት ሓቯፍ ናይ ስራ/ምውላድ ሓቯፍ ናይ ወግዓ ስራ ሳቅ ክበተ። ዓሪዓ ህግ ሓበሪት ሞያ ተገብር።

ስሕተት ዘበር: እንተ ትሓብሩ ስሕተተ ሞያ ክገብር ትኽእል። ስሕተተ ሓበሪ ሓምቋርራ ምተገበር ቅንዓት ዝበተኸ ትከል ነገር።

ወሳኢ ምምህዳር ናይ ወዳደ:

• Arbeidstilsynet: arbeidstilsynet.no (12+ ቛንቛ)
• SUA: sua.no (ዝቛወም ሓበሪት ኖርዌይ ከም ኢንግሊዚ)
• Diskrimineringsnemnda: diskrimineringsnemnda.no (ናጻ ክጠይቅ ሂወት)

ዓሪ ዝተዋህበ ለበስ ወጋ ስራ ከም ኖርዌይ ዎዮ ሞያታት ከም ድማ ስራ ቦታ ምውላድ ከም ህግ ስራ።

ምንታይ ሞያ "ዝተውገደ ነገራት"? ምሳሌታት ፈሊሪ ኖርዌይ ስራ

ዝተውገደ ነገር ሞያ ወይ ዋህድ ብሕሊናና ሲግንም ህግ፣ ደብ ወይ ስነምግባራዊ ደንበታት ስራ ቦታ። ስለዚ ወሪር ኩሉ ህዝብ ሰልኢ ወይ ስራ ዞባ – ዘይ ገላጻት ሰውነት።

ህግ ወንጀል ስራ ዞባ ወይ ድሕነት ዝተጋገኩ: ስራ ቦታ ዋህድ ምመወቁ ሕጻንነት ወይ ስራ ወታደራ ዋህድ ምክፋል ግብር። HMS ብልሖ ክሖ ከጣቆመ ድሩዕ መሳርያ ወይ ስራ ቦታ ዝተጋገኩ። ትንኣፍ ከም ዘይምኩር ፍትሒ ርክብ ደብዩ ግጽ ወ ቛንቛ ወይ ኢ ሃድ ሃገር ወ ስራ ቦታ ዝጋገኦ።

ሓለ ከም ቁጠባዊ ወንጀል: ሰራሕተ ተሓሪሓ ወይ ወታደራ ስራ ማ ወይ ሳልቅ ስራ ወደ ጭበረተ។ ሕገወልየ ሰውነት ብልሖ: ስራ ወታደራ ሒሳብ ደብ ሐዳኒ ወይ ታሪካ ሓበር ምሳቶ। ምህንደስ ምምክሕኑእ: ስራ ቦታ ህግ ቁጠባዊ ከይተወሸወ።

ሓበሪት ምዃኑ ዘይኾነ: ገላጻት ሰወናት ዓቕሊ ገንዘብ ወላ ብልሖ ስራ ግዜ ወላ ሳልቅ ስራ ሐዊ ወ ወደ ዋህድ ስራ ግዜ። ዚህ ብኮል ምምስራት ህግ ወደ ሓበሪት ወ ዘደቂ ወይ ሳልቅ ዋህድ ወሲ ቅዳሐት ዋህድ – ሓበሪት ዘይኾነ. ምዕራፍ ዝወጣ ቡቅ ብእሰ ሓቱ ወይ ሰውነት ሪ ምትሓሻሽ ሓቅ – ዘይ ሰውነት ምሪ።

ሙሉእ ነገር ብእሰ "ህዝብ ሰልኢ" ወ ስራ ቦታ ሕጋውነት – ዘይ ሰውነት ምሪ።

---

ወጋ ሓበሪት: እምነ ሰልኢ?

እንተ ውስጣዊ ሓበሪት ሓቅ ዝበተ ወይ ችግር ውስጣ ወታደራ ውስጥ እሞ፣ እንታይ ወጋ ሓበሪት ክገብር ትኽእል ወሳኢ ህዝበ ሓጋዳግ።

Arbeidstilsynet (ስልክ 06400 ወ ተኪ) ሓበሪት ዝቅብሉ ስራ ዞባ፣ HMS ብልሖ፣ ሳልቅ ስራ ከም ትንኣፍ। ዝኾነ ሞያ ነጥበ ሞታነ። Finanstilsynet ሓበሪት ጥቓ ወደ ግብር፣ ተወሳኢ ስራ ከም ገንዘብ-ስራ ዞባ።

Datatilsynet ሓበሪት ዝቅብሉ ህግ ብልሖ ሰውነት ሓበር። Sivilombudet ወታደር ህዝብ ዞባ – ሓበሪት ዝቅብሉ ብልሖ ስራ ሰሪ ኖርዌይ ውስጥ አስተዳደር ቦታ። ስልክ si.no ወ 22 82 84 00 ሪ ራእዩ።

Pressens Faglige Utvalg (PFU) ሓበሪት ዝቅብሉ እንተ ስራ ሚዲያ ውስጥ ከብ ምንጋር ዎሎ ወይ ዘንጋዮ ናእርግ ጋዜጠኛ። ወደ ሕዳግ ሓበሪት ዝኾነ ኩህይ ብልሖ ታሕጋጋ ሕጻን ላይ። Politiet ሓበሪት ሰልኢ ወንጀላዊ።

እንታይ ወሳኢ ወደ ዝተመሳሳለ ህግ ሥርዓት: ስራ ወታደራ ዘየ ገበር ዝብመ ዕግበት። ብዙሓት ሓጋ ዝተመደበ ሓበሪት ተግብረ ከም ምሰወ ሞያታት ሰነድ። እዚ ሪ ጥብቢ ወታደራት ኢንተርነት ሪ ዝተዋህበ።

---

ሓበሪት ድሕሪ ምንታይ ምዃኑ?

እንተ ሓበር – ውስጣዊ ወ ወጋ – ስራ ወታደራት ሕጋዊ ግብሪ ኣለዎ።

ስራ ወታደራት ሞያ ናዕክ ሳሳ ውስጥ ዝክስ ግዜ፣ ብሪ ውስጣ 1 ወርሓ። ምሳቲ ምእክ ሓቃ፣ እንታይ ተወሪዦ፣ ከም ዓሌት ጀሚርዩ ስሌ ሓቁ ዝተገበለ። ናዕክ ሞያ ርኣያ ዝተሓሰበ ዘይኾነ ሓበሪት።

እንታይ ዋህድ ነገር ሓቁ ክርከብ ትኽእል – ወ ደቃ ንምናዳ አገኖ ምሰር ሞያ ሞያ ምእክ ሓቅ ህግ ዘብ। ሰወናት ዘጠምዉ ወደ ሓቁ ምሳቦ ብልሖ ዘበር ክርከብ ትኽእል። ጥብቢ ሓጋ (Arbeidstilsynet ምስል) ሞያ ሞያታት ወደ ክርከብ ኣብ ጥያቂ ተወሳ።

ቅንቅነ ግቡእ ሞያ: ስራ ወታደራት ድሕነት ሕሊናካ እንተ ተራዩ ወደ – ዘለወ ግቡእ ሓበሪ ዘብ ጅምሪ (ምሳሌ ሚዲያ ምርመራ)። ሓበሪት ስሮ ሞያ ዘበር ተወሳ።

ሓበሪት ምሳግ: እንተ ሳልቅ ሰንሳት ወ ዝተሳለወ ሕሰብ ብዘይተ ሓበሪት ሞያ ሊ፣ ክፍሊት ክወሳ ትኽእል ስራ ወታደራ। እንተ ስራ ወታደራ ዝብመ ዕግበት ገበር (ስራ ሪ አስወድዱ ወ ሕሰብ ሓበሪት ዝተጋገኹ ምስል) ድበ ህግ ብልሖ – ከም ክፍሊት ወ ምክክር ኢ ሰራ ሪ ወደ ኢ ሞያ ከብታ።

ወሳኢ ሞያ ምሰር – ሓበሪት ገጽ ከም ሰነድ በቅሊ ከም ሪ ሓቅ ምአክ ምሚቡ።