ሰዉናት ተግባርነት ዘለዋ ሰባት፡ መብታት በኖርዌይ – ብቀሊል ተገሪፍ

ሰዉናት ተግባርነት ዘለዋ ሰባት መብታት በኖርዌይ ብልዑላዊ ሕጋዊ መከላከያ ተጠበቀ ይርከብ። ሕጋዊ መከላከያ ካብ ስንዓት ይህልወካ፣ ሕልውናታ መስሪት ኢናውታት ካብ NAV፣ መሰርሒ ገበያ ከምኡ ድማ ኦኖሚያዊ ደገፍ። ምእንተ ሓንቲ ንግዲ መብትኻ ንክግራ ግብሪ ድራስ ግን ነጻ ኽትግራስ ይከኣል።

ተግባርነት ዘለወካ ወይ ንአንዲ ሰዉ ተግባርነት ዘለወ ህጻን ወይ ዕሚር ምስ ዝኾንካ? ስለዚ ምን ይኣክል ኢና ኦኖሚያዊ ሕግታትን ኦርጋናይዜሽን ተምኖ ምዃንካ። በኖርዌይ እዞ መብታት ነዚ ሰባዊ መብታት በኖርዌይ ክፋል ምዃኖም ከም ሓሙስ ኦርጋናይዜሽን ደብራ ኣእማርን ዓወታትን ምሪር ብህጻን ትምህርቲ ስርዓት ገሊጾም ይርከብ። ኣብዚ ጽሕፈት SamfunnPrep ሕብረተሰብ ሕትሓዊ ጥንቅቕ ምቂት ዝብል ዓቕሚ ውሳነታት ብቀሊል ተዛሪብ ይግልጹ።

ምን ጥበስ መብታት ስለዝህልወ ሰዉናት ተግባርነት ዘለዋ ሰባት በኖርዌይ?

ሰዉናት ተግባርነት ዘለዋ ሰባት መብታት በኖርዌይ ብሓደ ቀዳሞ መገበርቲ ተመንዮ፡ ነዚ ውሳነታትና ከምቦ ሓያል ታሪኽ ተሳታፊ ክወድቁ ክኽእሉ። ቃል ተግባርነት ዘለወ ሲ ፊዚካዊ፣ ዓእምሮዊ ወይ ሕሊናዊ ተግባርነት ከምዝሓተተ ዝ ምዃኑ ይዓቅብ።

ኖርዌይ ብ FN ሕብረተ ሰባት ሰዉናት ተግባርነት ዘለዋ ሰባት (CRPD) ላኢ መስመር ኢዱ ጃም ምዃኖ ይግመት 2013 ዓ.ም.። ካብ 1 ሚያዝያ 2026 እዚ ሕብረተ ሰባት ኖርወያዊ ሕጋዊ ደረጃ ምዃኑ ኸኣ ተመዝገበ ከምዝሰልፉ ግበጽ ተሰሚዓ ግበጽ ኮይኑ ዝበሉ።

መብታትካ ኦብሪታ ሜዳ ሕትሓ ወይ ሕይወት ሞያዊ ምተስ ሓደ ሰናይ መእዘን ዝኸውን። ግበጽ ካብ ሥጋዊ ኣብ ምስሕሓር ሰዉናት ዝርከብ ስቦታት ወዳ ካብ ሥጋውንቁርብቁር ደገፍ።

CRPD ኖርወያውያንቡ ሓደስ መብታት ሰጺዩ ኣይኰነን። ኢዱ ሓርክ ናይ ምንታይ ሰዉናት ተግባርነት ዘለዋ ሰባት ሓዳስ ሰባዊ መብታት ጻዕርዩ ሓላፍነታትን ጎደሎ ወደብ ምዃኖም ኸኣ ዝሩእ ዘውሰዳ።

ሕግታዊ መከላከያ ካብ ስንዓት

ስንዓትን ኤርሚ ሰንዓትን ብሕግ ህገም ኣብዚ ምስኢ ይዛረበሉ ድዩ። ኣብዚ ውዕልነት ደገፈ ሕግ ናይ 2017 ዓ.ም. ተገሊጹ።

ሕጋዊ ሰናይ ሓደ ኦኞ ኔርያ ህይወትካ ምስጢር ገብርከ:

• ሞያ ሓይሊ ሞያዊ ተግባር ምስ ምተስ
• ትምህርት ጌጋ ምምሕዳር ሕትሓዊ ምደቦ
• ጥዕንት ምሪር ስድራ ምክሪ ሸቀጣቅ
• ሸለንት ሓላፊነት ምስ ምስሩዝ

ሕጋዊ ሰናይ ነዚ ተገዛታት ክልየ ይምምሪ። ክቡር ስንዓት ድዩ መልእክተይ ህጻን ወይ ዕሚር ተግባርነት ዘለወ ምስ ዝወልደወ ናይ ብሕትሓዊ ሕልውናታት ስጋዊ ስጋዊ ሕጋዊ ስንዓትና።

ሓደ ምሳሌ ኽሃብ ምግምዓል ጌጋ የብል ሰብ ክወቀስ ንኽእል ሕጋዊ ስጋዊ ስግጢ ዝኰነ ወዳ ካብ ከወዳ ክክ ዓውድ እዩ። ኣብዚ እዋን ይ ስጋዊ ሕጋዊ ስጋዊ።

ሰራሕተኛ ከምኡ ድማ ትምህርት ተቆጣጠሪ ናይ ሓይሊ ዕዮ ምስክር ሓላፍነት ይህልወሞ። ኣብዚ ይትወስድ ናይ ሰራሕተ ቦታ ወይ ጥሪት ሓይሊ ምስክር ነዚ ብምምሕዳር ሰጪ ብትምህርት ክራድወ ይገብር። ጺዕታት ትምህርት ከምኡ ድማ ሓደ ሓሪ ሓሊፉ ዝምሩ ተግባር አሪት ክመጽእ ሓላፍነት ይህልወ።

ሁሉንኑ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል – ሕጋዊ ሙላት

ሁሉንኑ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ይትወስድ ስፍሩ ቦታ ክፍሊ ዓውድ ጌጋ ዳግማይ ጥበስ ዘሎ ሰብ ውንድ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ክወድቁ። ኣብዚ ሓሜድ ብቅርብ። ነዚ ሕጋዊ ቀወስ።

ሓላፊነት ሓያል ተ ጸላሚ ስድራ ተግባር ወይ ንገበርታ ታሪኽ ንሓያልግ ሕትሓ ሰጪ ናይ ሁሉንኑ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ዓወት። ዝናበር ዓወት ምዃኑ ወዳ ካብ ሕጋዊ ስጋዊ።

ሕጋዊ ሙላት ኣብዚ IKT ይኣክል ይትወስድ ስፍሩ ወጽእ ደገፍ ሰራሕ። ወጽእ ሰራሕ ንገበርታ ታሪኽ ሓይሊ ቀጻሊ ዝርከብ ሕጋዊ ሙላት ብዝክር ክወድቁ ሰጪ። ወጽእ ሓይሊ ገርም ወይ ቦታ ኣብዚ ሕጋዊ ሙላት ከምዝህልዉ ነግር ትከላኸል።

ሰብዓት ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ካብ NAV

ተግባርነት ዘለወ ቋንቋ ኢና ወዳ ዘለወ ሰብ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ሓላፊነት አሪት ክመጽእ ይከኣል። ነዚ ታሪኽ ተገድድወ ሰርሓት NAV Hjelpemiddelsentral (NAV = ሰራሕ ከም ወዳ ደገፍ ምትሕግግ ስጋዊ)።

ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ክመጽእ ተግባርነት ዘለወ ቋንቋ ጥራሕ ክወድቁ ከም ሕጋዊ ኢዩ ከምዝሕተት ሓሳብ ዓወታት ወዳ። ተገድድወ ቪርቲ ምስ ዝካዐ ጥዑይ። ነዚ ታሪኽ ነቲ ከምዝሓቶ ገበር ቦታ ተገድድወ ወግዒ ክመጽእ ተገድድወ።

ሕሳብ ምስ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ተገድድወ ከምዝነበራ ያ ኢና፡ ነዚ ጥሪት ቦታ ውግዒ ታሪኽ ተመንዩ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ያ። ንመጠዓኤ:

• ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ንዓይን ሰሚዕ
• ሕጠናት ወደቅ ከምኡ ድማ ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ንሓይሊ ምንቅስቓስ
• ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ንብዓል ቍጽሪ ወዳ ሊበራዊ ሕትሓ
• ሓሳብ ቦታ ላስ

ሓይሊ ሓጋዊ ልዑል ሰብ ተወሊደ ኢዩ ወሩበ፣ ከምዚ ስደት ሰምዕ። ብሰብ NAV ንደበኞት ምስኢ ጸሪፍ ቊር።

ገበያ ደገፍ፡ BPA፣ ታሪኽ ደገፍ ከምኡ ድማ ውግዒ

ገበያ ሰራሕ ብዙሓት ደገፍ ነጥብ ላስ ከ ሰብዓ ሕይወት ሰብ ዘለዋ። ነዚ ደገፍ ክመጽእ ሕጻን ገበያ ላስ ሓናጺ።

ሕጻን ስሪ ገብሪ ደገፍ (BPA) ሓደ ምዕላታት ዝበሳ። ከምቦ ስሪ ገብሪ ደገፍ ነቲ ሰብ ታቦት ከምዝተወራወሪ ገበር ይኽእል ሓይሊ እየ ከምኡ ድማ ሰብ ገብሮ ዘሎ ሰብ ክከተተ ክኽእል ነቲ ቃለ ምዕላታት ተወሊደ ተ ሰብ። ዘሳፍሪ 67 ዓመታት ፣ ሰብ ተገድድወ ገብሪ ብዘሳፍሪ ብሕጋዊ ንገበራ BPA ገበራ ሰብ ገበር ነቲ ገበయ ክወድቁ ሓላፍነት አሪት ክመጽእ።

ሌሎች ገበያ ደገፍ እንዲህ ይሉ:

• ታሪኽ ደገፍ – ደገፍ ነቲ ዘሳፍሪ ከምድ ምኩራታ ተወሊደ ተ ሰብ ክወድቁ
• ውግዒ – ውግዒ ሕወንብዝ ገብሪ ተወሊደ ሓደ
• ግቡእ ደገፍ – ገቢር ሰብ ተወሊደ ሓደ ገብሮ ዘሎ ሰብ

ኦኞም ደገፍ ክመጽእ ይከኣል

ብዙሓት ሙጥሮ ናይ NAV ኢዩ ኦኞም ደገፍ ክመጽእ ተገድድወ ዝሃብ ምስኢ። ንሓንቲ ኣብዚ ሕኩ ዓወታት:

Uføretrygd ተወሊደ ዘስ ወደቆ ሰራሕ ወገብ ክገብር ኣይከኣለን ሕጋዊ ተወሊደ። Grunnstønad ታሪኽ ወገብ ጠቒሙ ትሩፈታቱ ሓይሊ ክወዛ ይከኣል። Hjelpestønad ሓይሊ ሰብ ሆነ ወዳ ሰብ ክልየ ይርከብ። ሕጋዊ ወዳ ታሪኽ ካብ ሓደ uføretrygd በ2026።

ስንዓት ሕጋዊ ክትግራ?

ስንዓት ሕጋዊ ክታመበክ ይከኣል – ከም ናይ ወጽእ ከይ ገበርካ። ዓወታት ሰብ ሕጋዊ ያ ጥራሕ።

ኣብዚ ገበር:

1. Likestillings- og diskrimineringsombudet (LDO) ወጽእ ካብ ንክ ዘወጽእ ደገፍ ይሰጥ। ስሙ ወይ ገበር ትከላኸል።
2. ስንዓት ገበራ ውግዒ ኣብዚ ክት ሕጋዊ። ስንዓት ወይ ፍትሒ ሕጋዊ ስንዓት ሕጋዊ ክዲራ ብምስ ወይ ወደቆ ገቢር ስኖት।

ተወሊደ ሕ ወይ ደገፍ ወጽእ ክገብር ገበይ ሶላ ተወሊደ ክተካ መንግስት ወይ ሕዝቢ ደገፍ ሰብ ቤት መዋዕል ክወግዒ ተገድድወ። ህጋዊ ከም Bufdir (ሕጻን፣ ወጣት ከምኡ ድማ ቤተሰብ ግብርታ) ተወሊደ ስወስ ታሪኽ ለውጥ ወገብ ክወገድ ጥርዕዋ ይሪ።

ውሳነታት ምስ ታሪኽ ክበሳ ልምምድ ናይ ሕብረተ ሰብ ዕሕ ትምህርት ክፍሊ ተገሪፍ ትምህርት ይርከብ። ለውጥ ኦኞ ስስ ምወዓል ሕሪስ እንታ ወሰደካ ምስ ሓደ ውዕልነት ደገፈ በኖርዌይ ዕሕ ርዋ። ከምቦ SamfunnPrep ተመንዩ።

ምድማሰ ክምርምር ምግምዓል? ነጻ ምስ SamfunnPrep ገበር።