Ka dib falceliga Norwayga, caruurtu waxay leeyihiin xuquuq ay kula kulanto labada magaaole – kala duwanaan nolosha shakhsi ee magaaladka. Xeerarka waxaa loo idara hay'ada caruurta oo waxaa lagu dajiyaa wanaagga caruurta ee sagal ah meyd.

Maxaa ah miisaan iyo cina ee dhaakinaya?

Miisaan waa xuquuq caruurta (maahmaah magaaladka) in ay kula sii kulantaan labada magaaole ka dib iska yarajeeddiga magaaladka.

Miisaan waxaa lagu qoro sidan saddex:

  1. Heshiis gaar ah oo ay ku jirto labada magaaole – soddaalka caadi ah
  2. Heshiis waxa ka dhaca dariska xarfiga Familievernkontoret (wajib dariska haddii aad lehaataan caruur ka yar 16 sannadood oo aad doondoonisaan kala qaybinta/falceliga)
  3. Qadar la xukumay (xukminta sharcigu) haddii magaaladka ay iskuma heshiin

Xeerka caruurta § 43 waxa lagu yidhaahda caruurtu waxay leeyihiin xuquuq ay kula kulanto magaalada ay kula nool jirin hareerna. Salkabnimada waxa anta «miisaan oo caadi ah» = mid habeenka oo toddobaad + kasta labanaad jimicil + 14 maalmood fasax = approx 20 % wakhtiga.

Labada magaaola waxay karanaan heshiis miisaan badan kaysan tan. Gurigii laqaybiyay (50/50) waxa dhac lagi arkaa.

Caasimadda caruurta: sida NAV u tidinaysaa lacagtii

Caasimadda caruurta waa lacagtu oo magaalada miisaanku (kaas oo guri kula nool caruurta badidan wakhtiga) ay siisaa magaalada caruurta ay guri nool tahay hareerna.

NAV waxa uu isticmaalaa qiimo-tirtirka caasimadda iyo qalabka kharashka dalkaa oo leh shan arrimo:

  1. Dakhigu labada magaaola
  2. Bardhiga caruurta (kharashka waxaa kor u kaca bardhigga)
  3. Tirada caruurta
  4. Xajiyada miisaanku – cusubtiyaanada miisaanku oo ay leeyihiin magaalo caasimad yar
  5. Baahan gaarka ah oo lagu qab karaa caruurta

Waxaad isticmaali kartaa tirinke caasimadda NAV ee nav.no si aad u tirinisid lacagta la filaysto. NAV waxa ay dhisaa caasimadda hab-dulqaadka, mise ay dhisaan carqakugu.

Yaraaca ugu yar (2026): Magaalada caasimadda leh dakhil ka yar approx 27 000 kr/bil (ay dhisay NAV) lama baahsan karo caasimadda. Waxa taa ah yaraacii guri oo fuliya in magaalada caasimadda ay diiydaan baahaha aasaasiga ah.

Maxaa hadii magaalada kale ay hordhigo miisaanku?

Haddii magaalada guriga ay hordhigo miisaanku iyada oo aan sababta xeerka lahayn:

  1. Dox gaarka ah (qor taariikhda, waxa dhacday, dagaalsiinta)
  2. Qaada arinta xarfiga Familievernkontoret – caaw alaab ah iyo dariska
  3. Ka warchel namsmannu in uu farci heshiiska miisaanku oo jira mise xukminta
  4. Tag carqakugu si aad u beddelisid nidaamka miisaanku

Hordhiga miisaanku waxa ay saameyn karaa sualaha guriga hareerna – carqakugu waxay qiimo siiyaan cidda ugu wanaag ay dhisay xiisaha magaalada kale.

Poliska waxa ay caaw siisaa markii la keenayo miisaanku hadii ay jirto qadar la xukumay miisaanku oo tanan la diiddo.

Khilaafaat: xarfiga familyada iyo carqakugu

Xarfiga familyada (alaab alaab):

  • Dariska la xilgali ah markii kala qaybinta/falceliga
  • Dariska ikhtiyaarku ee dad is nool oo ka dib falceliga
  • Caaw siiyaa magaaladka si ay u sameyaan heshiiska miisaanku
  • Waxa ay siisaa cadaadiska dariska oo loo baahdo inay tagaan carqakugu

Carqakugu:

  • Tallaabada soo socota hadii dariska ay soo afrjisiin
  • Waxa ay siisaa nidaamka miisaanku oo hodan (qadar hodan)
  • Waxa ay aqoonsiin karaa khabiiru si uu u baaro wanaagga caruurta

Dadka imigrasyon: caruurta labada dal iyo xeerarka caalami

Taasi waxa ay tahay waajib gaarka ah ee dadka imigrasyon:

  1. Keenista xaraami ah: Waxa ay tahay xaraami in la keeno caruurta xarixii la'aanteed ogolaanshaha magaalada kale hadii ay ka khilaafdo qadar miisaan mise guriga. Haagkonvensjonen 1980 waxa ay idara keenista caruurta oo ay bortforta jireen gudaha soohdinada. Norwayga waxa ay gacan la geysatay.

  2. Talsanida dalka: Caruurta waxa ay lahaataan talsanida dalka labada magaaola. Taani waxa ayan beddelin carqakugu norwayga hadii caruurta ay guriga tahay Norwayga.

  3. Caasimadda caruurta gudaha soohdinada: NAV waxa ay caaw siisaa soo uruurinta caasimadda caruurta lala leh magaalo guriga yahay xarigii waxa ka dhaca Caasimadda caruurta caalami. Waxa jira heshiisyo laba dhan oo lala leh dal badan.

  4. Miisaan markii safarka dheer: Carqakugu waxa ay dhisaa miisaanu ay dhacaan Norwayga, mise garantiyo gaarka ah (sida dejinta pasporta) ay dhacaan.

Akhri wax badan oo ku saabsan aqoonsi aboow iyo mas'uuliyadda magaalada Norwayga.

Guriga iska-qaybiyay (50/50): waa maxay tilmaamtii macmalaadka?

Guriga iska-qaybiyay waxa ay macneyda in caruurta ay leeyihiin gurigii ay maalmood yo'o jiraan labada magaaole oo siman - approx badhan wakhtiga labada jeer. Sharraxid xeerka waxa lagu heli karaa xeerka caruurta §48: magaaladka waxay leeyihiin mas'uuliyadda iyo guriga caruurta oo waxa dhaab siman u ay qaaybiyay. Si ay u gaataan guriga iska-qaybiyay carqakugu waxa ay baahda magaaladka labada dhinac u qaybiyaan mas'uuliyadda.

Macmalaadka 50/50-nidaamku waxa ay macneeyda caruurta ay guriga tahay tusaale ahaan toddobaad gudahed (Monday-Monday), mise jimcaha kasta labanaad iyo maalmo toddobaad yar. Caruur yar ayaa had isku dhaafiyaa guriyo laba jeer maalmood, waxa kale ah oo leeyihiin guriga aasaasiga ah toddobaad iyo meelka kale Jimcaha. Maaha nidaam caadi ah oo jira – magaaladka waxa ay heshiin karaan nidaamka ugu wanaag caruurta.

Markii la hadlo dugsiga, caruurta waxaa la diiwaangelin dhamaad dugsiga oo lagu salaysan meelka ay dhab ahaan guriga tahay badidan wakhtiga. Hadii magaaladka ay guriga tahay labada magaalo, caruurta waxa ay diiwaangelin karaan dugsiga labada magaalo hadii ay baahdo licdoonka – laakiin caruurta waa ay diiwaangelin in yar iyada oo ah dugsi lagu yaqaano ordinaryga.

Caasimadda caruurta markii guriga iska-qaybiyay: hadii caruurta ay guriga 50/50, caasimadda caruurta waxa ay tirinaysaa kala duwan. Magaalada dakhigu ay badhan waxa ay siisaa badhan caasimadda ordinaryga lala leh kale. Hadii labadu ay dakhli midab, midna maaha caasimad. NAV waxa ay lahaataan tirinke caasimadda oo iska ah nav.no – qor dakhil labada magaalola iyo guriga status, waxa ay muujin doontaa immisa loo bilaaban lahaa.

Tusaale: Aboow waxa uu dakhla 600 000 kr sannadii, habar waxa ay dakhla 400 000 kr. Caasimadda caruurta caadi ah ee aboow waxa ay ahaan lahaa approx 4 500 kronur bil, laakiin guriga 50/50 waxa uu bilaaban doona approx 2 250 kronur – badhan – habar.

Nidaamka miisaanku oo hodan intii arinta la turjumaayo

Ka dib oo labada jeer ay kala tegeen, su'aal waxa ay kor u kacaan: maxaa dhacaya caruurta toddobaadyo soo socda mise bilood intii carqakugu turjumaayo arinta mas'uuliyadda? Si ay u jiliyaan caruurta ay dhammaataan miisaanku ay magaalo ah intii soohdinada, carqakugu waxa ay dhisaa nidaamka miisaanku oo hodan.

Waxa aad noolisaa carqakugu nidaamka miisaanku oo hodan hadii aydaan iskuma heshiin. Waxaa lagu diraa carqakugu magaalada ay bardu guriga tahay (mise aad guriga tahay). Carqakugu waxa ay xoojiso nidaamka intii 2-4 toddobaad, halka arinta mas'uuliyadda buuxa ay qaadi karto 6-12 bil.

Nidaamka hodan caadi ah markii falceliga: Caruurta waxa ay guriga tahay magaalada mid toddobaad maalmood, waxa ay miisaan u leeyihiin magaalada kale kasta labanaad jimcah iyo ayada laga yabaa toddobaad maalmood habeenka. Labada aboow iyo habar waxa ay helaan saameyn – midnaan dhamaataan la tuurin. Hadii ay dhamaataan in magaalada mid ay caruurta u baahan ay tahay carqakugu waxa ay xajisaa miisaanku mise ay baahda daatir.

Nidaamka hodan waxa ay beddelan karaan hadii xaaladdu ay beddelan qaad (tusaale ahaan hadii caruurta mise magaalo ay bukaan, mise ay guuraan). Waxa aad noolisaa carqakugu beddelka laftiis intii arinta aasaasiga ah la turjumaayo.

Markii xukminta loo dhamaystiro ay dhaco, nidaamka hodan waxa ay noqon karaan mid muuqaal ah mise ay beddelan karaan salka ay carqakugu u maleeyso wanaagga caruurta.

Caasimadda caruurta: sida aad u tirinisid

NAV waxa ay leedahay tirinke caasimadda oo ay aqoonsan tahay nav.no oo muujinaya sida caasimadda caruurta ay tiridsaan. Waxa aad tijaabiin kartaa dakhil-dakhil kala duwan kahor uu aad nolosid NAV mise aad heshiin karta dibadda.

Salkabnimada tirinku waxa ay tahay dakhil labada magaalola oo dib u dhaaftay laxan ugu dambeydii (sanadda dakhilka kahor noodlisiga), iyo weliba beddelka dakhilka (no-shaqo, shaqo cusub, ganacsi madaxbannaan). NAV waxa uu isticmaalaa tiroyin soo socda:

  • Lacag per caruur: lacaggu aasaasiga ah waxa ay tahay approx 1 700-1 900 kronur bil (caruur mid), waxa ay kor u kacaan yar yar kasta caruur cusub.
  • Xadka dakhilka: hadii aad dakhla tahay hodan 2G (approx 239 000 kronur sannadii, 2026), waxa aad bilaaban lahaataan lacagga ugu yar ee wada lagu yaqaano (approx 1 650 kronur). Hadii aad dakhla tahay badan, caasimadda waxa ay kor u kacaan.
  • Qaabeeta tirinku: Caasimadda caruurta waxa ay tirinaysaa sida boqol ka mid ah dakhilka ka saaran 2G. Approx 8-12 % dakhil u dhaxeeya 2G iyo 6G (250 000-430 000 kronur sannadii), kadibna boqol yar dakhil ka saaran 6G.

Tusaale: Hadii aad dakhla tahay 400 000 kronur sannadii oo ay jirto caruur mid, caasimadda caruurta waxa ay bilaaban doontaa approx 3 000-3 500 kronur bil (salka qaabeeta saxda NAV ay isticmaalo sanadda ta).

Hadii aad iyo habaryada ay iskuheshiin caasimadda caruurta (iyada oo aan carqakugu lahayn), waxa aad isku diri kartaa heshiis qoran oo NAV ay diiwaangeli karaa oo raacin karaa lacagta. NAV waxa ay adeegsiin karaa heshiiska iyo walaac tuulida hadii la siinu lacagta.

Arrooyinka caalami: caruurta ay jireen magaalada labada dal

Hadii caruurta ay guriga tetay dal mid laakiin magaalada ay jiraan labada dal, Haag-konvensjonen 1980 waxa ay wajib ka tahay sida midkhaanka sharciga ee keenista caalami caruurta. Konvensyoonka waxaa ay idara miisaan iyo mas'uuliyadda markii magaaladka ay guriga tahay dal kala duwan.

Xeerka aasaasiga ah: Carqakugu dalka ay caruurta ay lahaataan "meelka ay caadi ahaan nool tahay" (habitual residence – inta ay caruurta ay dugsiga tagaan ay guriga tahay badidan sanadda) waxa ay lahaataan xoojiso caalami. Hadii caruurta ay guriga tahay Norwayga, carqakugu norwayga waxa ay turjumaayan arinta miisaan iyo mas'uuliyadda, inkaar magaalada mid ay guriga tahay Iswiidhan, Jarmanka mise Litanya.

Iska-caararada Haag-konvensjoonka waxay tahay muuqaalo:

  • Hadii magaalada mid ay xaraami yahi keento caruurta Norwayga (keenista caruurta), carqakugu norwayga lama turjumaani karo arinta ilaa caruurta ay laabato mise magaalada ay qabto.
  • Hadii caruurta ay joogto Norwayga iyada oo ay dooniyana (ay jirtay 16 sannadood), mise hadii ay "caadi yahay" nolosha Norwayga intii 1-2 sannadood, Norwayga waxa ay qaadi karaan mas'uuliyadda.

Tusaale macmalaadka: Aboow iyo habar waxa ay fumanaan jireen Iswiidhan. Habar waxa ay keentay caruurta Norwayga iyada oo aan ogolaanshaha aboow lahayn. Carqakugu Iswiidhan waxa ay xoojiso xukuminta. Aboow waxa uu baahan karaa caruurta ay laabato intii 30-60 maalmood xeerka Haag-regleka hadii, mise carqakugu iswiidhanku ay turjumaayo arinta mas'uuliyadda. Hadii sannad toban oo dhamaatay oo caruurta ay dajisay Norwayga, carqakugu norwayga waxa ay qaadi karaan arinta.

Caasimadda caruurta arrooyinka caalami waxa ay idara markaa shuruuca EU 4/2009 iyo Haag-protokollada. Labada isweediswegi iyo norwaygi waxa ay baahan karaan caasimadda lala leh magaalada aan lahayn mas'uuliyadda, sidoo kale xaalka guriga ay joogto.