Kaarboon monooksaydhku waa gaas sun ah oo aan ur iyo midab lahayn. Marna matoor koronto-dhaliye ama shiile dhuxul ha ku isticmaalin gudaha. Haddii sumow suuragal yahay, ka fogow isha adigoon naftaada khatar gelin. Calaamado daran awgood wac 113, ama talo ka raadso Giftinformasjonen: 22 59 13 00.
Waa maxay kaarboon monooksaydh, maxaase aan loo urin karin?
Kaarboon monooksaydh, oo af-Norway loo yaqaan kullos, waa gaas sun ah oo aan la arki karin lana urin karin. Wuxuu ka dhalan karaa gubasho, wuxuuna yarayn karaa awoodda jirka ee helitaanka oksijiin ku filan.
Giftinformasjonen, adeegga Norway ee talada sumowga degdegga ah, wuxuu sharxayaa halista iyo gargaarka koowaad ee bogga Helsenorge ee kaarboon monooksaydh. Talooyinka hagahan waxaa la hubiyey 4 Oktoobar 2026.
Qalabku sidaas darteed wuxuu soo saari karaa gaas khatar ah xitaa haddii qolka aan laga urin qiiq. In qofna aanu gaas urin ma aha hubin in hawadu ammaan tahay.
Dayrta iyo jiilaalka, kuleylin iyo cunto-karin kale ayaa loo baahan karaa marka korontadu go'do. Hagahan wuxuu ka hadlayaa halista gaaskan ee xalalkaas. Hagaha SamfunnPrep ee digniinta qiiqa iyo badbaadada dabka guriga wuxuu daboolayaa qaybo kale oo muhiim ah oo amniga ah.
Qalabkee aan marna gudaha lagu isticmaalin?
Matoor koronto-dhaliye, shiile hal mar la adeegsado iyo shiile dhuxul laguma isticmaali karo gudaha guri, aqal fasax, teendho, doon ama gaari-guri la jiido. Daaqad furan qalabkan kama dhigayso qalab gudaha loogu talagalay.
Matoor koronto-dhaliye waa mashiin koronto sameeya, badanaa matoor baatrool ama naafto ah. Qiiqiisa baxaya wuxuu yeelan karaa kaarboon monooksaydh. Dhibaatadaas waxay sidoo kale ka iman kartaa qiiqa gaadiidka ee qolal yar oo hawo-qaadashadoodu liidato.
| Qalab ama xaalad | Hubin muhiim ah |
|---|---|
| Matoor koronto-dhaliye baatrool ama naafto ah | Gudaha laguma isticmaali karo. Raac tilmaamaha badbaadada. |
| Shiile hal mar la adeegsado ama dhuxul ah | Gudaha laguma isticmaali karo, xitaa teendho ama doon. |
| Kuleyliye gaas oo gudaha loogu talagalay | Wuxuu u baahan yahay isticmaal sax ah iyo hawo-qaadasho tilmaamaha waafaqsan. |
| Gube gaas ama kariye kaamam | Laguma isticmaali karo qolal hawo-qaadashadoodu liidato. |
Qalab dibadeed ha soo gelin sababtoo ah roob ama baraf ayaa isticmaalka bannaanka dhib ka dhigaya. Raadi xal kale. Haddii aadan tilmaamaha isticmaalka haysan, hel ka hor intaadan qalabka adeegsan.
Ma u adeegsan kartaa kuleyliye gaas kuleyl beddel ah?
Kuleyliye gaas oo gudaha loogu talagalay wuxuu noqon karaa kuleyl beddel ah, laakiin keliya isticmaal iyo hawo-qaadasho sax ah. Ma bannaana inuu shidnaado inta aad huruddo.
Direktoratet for samfunnssikkerhet og beredskap (DSB), hay'adda Norway ee badbaadada bulshada iyo diyaar-garowga, waxay bixisaa talo amni iyo diyaar-garow guri. Talada DSB ee kuleylka iyo iftiinka marka korontadu go'do waxay kala saartaa kuleyl beddel oo ku habboon iyo qalab u baahan tallaabooyin kale oo badbaado.
Kuleyliyeyaasha gaaska ee la qaadi karo, DSB waxay sharxaysaa waxyaabo ay ka mid yihiin isticmaal la kormeero, hawo-qaadasho fiican iyo inaan lagu isticmaalin qolal dadku seexdaan. Eeg hagidda DSB, qodobka 15.2.7.7.
Kuleyliyeyaasha gaaska ee la qaadi karo oo weel gaas leh laguma isticmaali karo lagumana kaydin karo qolka saqafka hoostiisa (loft). Isla xeerkaas wuxuu khuseeyaa qolal sagxaddooda oo dhan ka hooseyso heerka dhulka. DSB ayaa ku sharxaysa isla qodobka hagidda.
Hubi tilmaamaha qalabkaaga gaarka ah. Cabbirka qolka, meel dhigista iyo fogaanta waxyaabaha guban kara ayaa muhiim noqon kara. Ha daboolin kuleyliyaha ama dhar ha ka laalaadin korkiisa si aad u qallajiso.
Giftinformasjonen wuxuu sidoo kale ku talinayaa dayactir joogto ah iyo hubinta qalabka. Xirfadlayaal weydii haddii aadan garanayn inuu xaalad fiican ku jiro. Ha samaysan xeer kuu gaar ah oo inta waqti ee kuleyliye aanad aqoon ammaan loo adeegsan karo ah.
Calaamadee ayaa noqon kara sumowga kaarboon monooksaydh?
Madax-xanuun, dawakh, lalabbo iyo tabar-darro waxay noqon karaan calaamado sumowga kaarboon monooksaydh. Calaamadaha ka daran waxaa ka mid ah jahawareer, suuxdin, laab-xanuun iyo neefsashada oo isbeddesha.
Calaamadaha keliya si hubanti ah uma sheegayaan waxa qaldan. Sidaas darteed adeegga caawinta u sheeg calaamadaha iyo gaaskan oo laga yaabo in lala kulmay. Tusaale ahaan sheeg haddii matoor koronto-dhaliye, shiile ama kuleyliye gaas la adeegsanayey.
Ha sugin ilaa qof kasta oo qolka ku jira bukoodo. Qaar ayaa ka nugul kuwa kale. Uurjiifku si gaar ah ayuu u nugul yahay; uurleyda xitaa calaamado fudud leh ka dib la-kulanka gaaska waa in lala socdaa caafimaadkooda.
Liiskan ha u adeegsan inaad guriga ku ogaato cudur. Wuxuu kaa caawinayaa inaad xogta khuseysa sheegto markaad wacayso. Calaamado daran awgood lambarka saxda ahi waa 113.
Maxaad samaynaysaa marka sumowgu suuragal yahay?
Ka fogow isha adigoon naftaada khatar gelin, talo caafimaadna hel. Calaamado daran awgood isla markiiba wac 113.
Talooyinka gargaarka koowaad ee Giftinformasjonen waa:
- Qofka ka fogee isha haddii aad samayn karto adigoon naftaada khatar gelin.
- Wac 113 haddii calaamaduhu daran yihiin.
- Ka fogow dadaal, hubina degganaan iyo nasasho ka dib la-kulanka gaaska.
- La xiriir Giftinformasjonen ama dhakhtar oo ku saabsan daryeelka xiga.
- Hubi daryeelka uurleyda xitaa marka calaamaduhu fudud yihiin.
Ha gelin qol khatar ah si aad qof u badbaadiso haddii aadan si ammaan ah u samayn karin. Xarunta gurmadka u sheeg inaad ka shakisan tahay kaarboon monooksaydh. Waxay sidoo kale u baahan yihiin cinwaanka iyo xogta dadka weli gudaha jooga.
Talo sumow suuragal ah awgeed wac Giftinformasjonen: 22 59 13 00. Telefoonku wuxuu shaqeeyaa habeen iyo maalin. Xaalad degdeg ah ha dirin iimayl oo jawaab ha sugin.
Maxaad sheegaysaa markaad wacayso?
Sheeg halka aad joogto, qalabka la adeegsaday, cidda gaasku saameyn karo iyo calaamadahooda. Sidoo kale sheeg haddii qof uur leeyahay.
Xogtan diyaari haddii aad awooddo adigoon khatar cusub gelin:
- cinwaanka ama sharaxaad goobta oo cad
- tirada dadka qolka ku jiray
- qiyaastii goortii qalabka la adeegsanayey
- nooca qalabka
- haddii qof miyir beelay ama neefsashada ku dhibtooday
- haddii qof kasta ka fogaaday isha
Uma baahnid inaad tirada saxda ah ee gaaska ogaato si aad u wacdo. Haddii aadan jawaab garanayn, sheeg. Ha ku noqon inaad baakad ama tilmaamaha isticmaalka soo qaadato haddii ay khatar noqon karto.
Sidee guriga loo diyaariyaa ka hor koronto-go'?
Kuleyl ammaan ah qorshee ka hor baahida, kuna talagal beddel aan qalab khatar ah u baahnayn. DSB waxay ku talinaysaa waxyaabo ay ka mid yihiin dhar diirran, bustayaal, gogol diirran ama bacaha hurdada iyo heshiis meel kale oo la joogo.
Giftinformasjonen wuxuu ku talinayaa digniinta kaarboon monooksaydh, tusaale ahaan aqallada fasaxa iyo doomaha gaas ama matoor koronto-dhaliye lagu adeegsado. Raac tilmaamaha digniinta. Digniin ma beddelayso xeerarka qalabka iyo hawo-qaadashada.
Qalabka la eeg dadka aad la nooshahay. Ku heshiiya cidda aad la xiriiraysaan haddii gurigu qabow noqdo. Aaladaha iyo hagayaasha SamfunnPrep waxaad ka helaysaa waddooyin kale oo diyaar-garow wax-ku-ool ah iyo adeegyada caawinta Norway ah.
