Założenie stowarzyszenia i Frivillighetsregisteret

Aby założyć stowarzyszenie, najpierw trzeba je utworzyć i przyjąć zasady działania. Następnie można zarejestrować je w Enhetsregisteret i otrzymać numer organizacyjny. Wpis do Frivillighetsregisteret to osobna rejestracja z własnymi warunkami; nie daje automatycznie pieniędzy ani wsparcia.

Czy stowarzyszenie pasuje do waszego celu?

Stowarzyszenie jest odpowiednie, gdy członkowie chcą działać na rzecz wspólnego celu, na przykład lokalnej działalności kulturalnej. Członkowie zarządzają stowarzyszeniem, ale nie posiadają w nim indywidualnych udziałów. Brønnøysundregistrene określa to jako selveiende sammenslutning — organizację, która jest właścicielem samej siebie.

Jeśli uczestnicy planują posiadać majątek i dzielić między siebie zyski, należy rozważyć inną formę organizacyjną. Przed wypełnianiem formularzy przeczytajcie wyjaśnienie Brønnøysundregistrene, czym jest stowarzyszenie⁠.

Zacznijcie od rozmowy o tym, co chcecie robić, dla kogo jest działalność i kto chce zostać członkiem. Nazwa i grupa w mediach społecznościowych nie zastępują udokumentowanych decyzji o zarządzaniu stowarzyszeniem.

Jeśli wolisz dołączyć do istniejącej działalności, wskazówki znajdziesz w poradniku SamfunnPrep o wolontariacie i dugnad. Ten artykuł dotyczy tworzenia nowego stowarzyszenia. Informacje o rejestrach sprawdzono 2 listopada 2026 roku.

Jak utworzyć stowarzyszenie?

Trzeba zorganizować zebranie założycielskie z udziałem co najmniej dwóch osób jako założycieli. Stowarzyszenie musi powstać przed rejestracją. Protokół zebrania jest dokumentem założycielskim.

Na zebraniu trzeba zdecydować, jak stowarzyszenie będzie działać, i przyjąć statut. Statut to zasady, których mają przestrzegać członkowie. Możecie skorzystać z przykładów dokumentów założycielskich Brønnøysundregistrene⁠, dostosowując je do rzeczywistego stowarzyszenia.

Praktyczny porządek zebrania obejmuje omówienie celu, nazwy i projektu statutu oraz wybór zarządu według przyjętych zasad. Dopilnujcie, aby protokół jasno przedstawiał decyzje. Nie podawajcie różnych nazw ani różnych składów zarządu w poszczególnych dokumentach.

Jeśli stowarzyszenie już powstało, nie ustalajcie nowej daty założenia tylko na potrzeby rejestracji. Gdy brakuje starego dokumentu założycielskiego, Brønnøysundregistrene wyjaśnia, jakie inne dokumenty mogą potwierdzić istnienie stowarzyszenia, między innymi protokół dorocznego zebrania.

Co powinien zawierać statut?

Statut powinien pozwalać rozwiązywać zwykłe kwestie bez zgadywania. Kto może być członkiem? Jak wybiera się zarząd? Jak zmienić zasady i co dzieje się po zakończeniu działalności stowarzyszenia?

Poradnik Brønnøysundregistrene dotyczący statutu⁠ zaleca uwzględnić między innymi nazwę, cel, zasady dotyczące zarządu i dorocznego zebrania, relacje członków ze stowarzyszeniem, zmianę statutu i rozwiązanie organizacji. Powinno też wynikać z niego, że stowarzyszenie jest właścicielem samego siebie.

Doroczne zebranie to spotkanie, na którym członkowie podejmują decyzje zgodnie ze statutem, między innymi dotyczące wyborów. Zarząd prowadzi sprawy stowarzyszenia między zebraniami. Spiszcie zasady, które rozumiecie i potraficie stosować. Wzór jest punktem wyjścia, a nie opisem waszych wcześniejszych decyzji.

Dla nowego lokalnego stowarzyszenia kulturalnego przydatne może być pytanie: „Jak wybierzemy nowy zarząd, jeśli ktoś się przeprowadzi?”. Odpowiedź powinna wynikać z waszych zasad i decyzji. To przykład pytania pomocnego w planowaniu, a nie dodatkowy urzędowy wymóg dotyczący dokumentów.

Czego potrzeba do Enhetsregisteret?

Numer organizacyjny otrzymacie poprzez rejestrację w Enhetsregisteret. Służy do tego formularz „Registrering i Enhetsregisteret og Foretaksregisteret” w Altinn, do którego Brønnøysundregistrene odsyła w poradniku. Wiele stowarzyszeń rejestruje się dobrowolnie, między innymi dlatego, że banki często wymagają tego numeru przy zakładaniu konta.

W niektórych przypadkach rejestracja jest obowiązkowa. Dotyczy to między innymi stowarzyszeń zatrudniających pracowników, zobowiązanych do płacenia VAT lub mających zarejestrować się w Foretaksregisteret albo Frivillighetsregisteret. Brønnøysundregistrene wyjaśnia obowiązek rejestracji⁠.

Przy pierwszej rejestracji należy dołączyć dokument założycielski i statut. W sprawie wyboru zarządu składacie w formularzu oświadczenie, że zarząd został prawidłowo wybrany i istnieje protokół wskazujący ostatnio wybrany skład. Brønnøysundregistrene może zażądać protokołu podczas kontroli.

Przed otwarciem formularza przygotujcie:

Przestrzegajcie aktualnych wymagań dotyczących załączników⁠. Formularz trzeba również podpisać. Nie zakładajcie, że zapisany szkic oznacza wysłane i zakończone zgłoszenie rejestracyjne.

Jak zgłosić zarząd i prawo podpisu?

Brønnøysundregistrene rejestruje przewodniczącego, członków zarządu oraz zastępców. Wewnętrzne nazwy, takie jak skarbnik czy sekretarz, nie są osobnymi rodzajami funkcji w zarządzie w tym rejestrze. Jeśli skarbnik został wybrany do zarządu, zgłasza się go jako członka zarządu.

Oficjalna lista pytań o rejestrację⁠ wyjaśnia, jakie dane identyfikacyjne są wymagane i jak zgłaszać zarząd. Skorzystajcie z niej w razie wątpliwości dotyczących roli. Nie pomijajcie wybranego członka tylko dlatego, że formularz nie zawiera jego wewnętrznej nazwy funkcji.

Prawo podpisu różni się od prawa korzystania z konta bankowego. Może upoważniać osobę do zaciągania zobowiązań w imieniu stowarzyszenia w wielu sytuacjach. Nie rejestrujcie takiego prawa tylko dlatego, że ktoś ma płacić rachunki. Dostęp do konta ustalacie z bankiem.

Jeśli zgłaszacie prawo podpisu, musi istnieć ważna uchwała zgodna z podanymi informacjami. Powinno między innymi jasno wynikać, czy prawo wykonuje się samodzielnie, czy razem z innymi osobami.

Czy rejestrować się również w Frivillighetsregisteret?

Ten rejestr jest odpowiedni dla stowarzyszeń spełniających warunki działalności społecznej. Stowarzyszenie musi już być zarejestrowane wraz z zarządem w Enhetsregisteret, nie działać dla zysku i spełniać pozostałe wymagania. Większość zarządu nie może być wybrana do tych ról z racji pełnionych funkcji publicznych.

Rejestracja jest bezpłatna. Przed złożeniem wniosku przeczytajcie warunki i możliwości w Frivillighetsregisteret⁠. Łatwo pomylić dwa wybory:

• Dołączenie statutu: Jest konieczne przy składaniu wniosku. Rejestracja samego statutu jest odrębnym, dobrowolnym wyborem. Jeśli ją wybierzecie, po każdej zmianie trzeba przesłać aktualny statut.
• Dobrowolne przyjęcie obowiązku składania sprawozdań finansowych: Po wybraniu tej opcji należy co roku przesyłać sprawozdanie do Regnskapsregisteret. Nie zaznaczajcie jej bez zrozumienia dalszych obowiązków.

Rejestracja może być warunkiem ubiegania się o dotację lub rekompensatę VAT. Nie oznacza to, że wniosek zostanie przyjęty.

Czy stowarzyszenie automatycznie otrzymuje Grasrotandelen?

Nie. Trzeba wnioskować o udział i spełnić osobne warunki. Lotteri- og stiftelsestilsynet wyjaśnia wymagania wobec odbiorców Grasrotandelen⁠, między innymi pracę społeczną, cel służący dobru ogółu, działalność lokalną lub regionalną oraz zarejestrowane konto bankowe.

Stowarzyszenie może więc być zarejestrowane, a nie mieć zatwierdzonego udziału w Grasrotandelen. Wyjaśnijcie zasady programu, zanim uwzględnicie wpływy w budżecie.

Na koniec podzielcie zadania praktyczne: kto śledzi sprawę rejestracji, kto przechowuje dokumenty i kto sprawdza wymagania banku? SamfunnPrep oferuje też praktyczne narzędzia do codziennego życia w Norwegii. Z pytaniami o konkretną rejestrację zwróćcie się do Brønnøysundregistrene.