Zasada główna brzmi: nie. Jeśli pochodzisz z kraju spoza UE/EOG i złożyłeś wniosek o zezwolenie na pobyt w celu podjęcia pracy, zwykle nie możesz zacząć pracować, zanim zezwolenie nie zostanie wydane. Istnieje jeden ważny wyjątek. Jeśli złożyłeś wniosek jako pracownik wykwalifikowany (faglært arbeidstaker) z pracodawcą w Norwegii, a Twój pracodawca już otrzymał potwierdzenie wcześniejszego rozpoczęcia pracy (bekreftelse om tidlig arbeidsstart) od policji, możesz zacząć, zanim decyzja będzie gotowa. Jeśli nie masz takiego potwierdzenia, musisz czekać. UDI (Utlendingsdirektoratet, Dyrekcja ds. Cudzoziemców, która rozpatruje wnioski o pobyt) jasno stwierdza, że praca bez zezwolenia jest nielegalna, dlatego ważne jest, abyś wiedział, która zasada dotyczy właśnie Ciebie.

Zasada główna: zwykle nie możesz pracować, zanim otrzymasz odpowiedź

Zgodnie z zasadą główną nie możesz zacząć pracować, zanim Twój wniosek o zezwolenie na pobyt nie zostanie rozpatrzony pozytywnie. Dotyczy to Ciebie, jeśli jesteś obywatelem kraju spoza UE/EOG i składasz wniosek o zezwolenie na pracę w Norwegii. Musisz więc czekać na decyzję — nawet jeśli otrzymałeś ofertę pracy, podpisałeś umowę o pracę lub złożyłeś kompletny wniosek.

Ta zasada jest surowa celowo. Praca bez ważnego zezwolenia jest nielegalna zarówno dla Ciebie, jak i dla pracodawcy. Jeśli nie masz pewności, czy wolno Ci zacząć, bezpieczna zasada jest prosta: czekaj, aż zezwolenie zostanie wydane. Jeśli jesteś obywatelem kraju UE/EOG, obowiązują inne zasady i możesz zacząć pracować od razu — ale to nie jest temat tego artykułu.

Wyjątek: wcześniejsze rozpoczęcie pracy dla pracowników wykwalifikowanych

Możesz jednak zacząć pracować przed otrzymaniem decyzji, jeśli jednocześnie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, musisz złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt jako pracownik wykwalifikowany (faglært arbeidstaker) z pracodawcą w Norwegii. Po drugie, Twój pracodawca musi już otrzymać potwierdzenie wcześniejszego rozpoczęcia pracy od policji. Jeśli masz jedno i drugie, możesz zacząć pracę, gdy UDI rozpatruje wniosek.

To jedyny wyjątek w zwykłej imigracji zarobkowej. Samo prawo do umożliwienia Ci rozpoczęcia wynika z utlendingsforskriften § 6-8 (Rozporządzenie o cudzoziemcach), które nakłada odpowiedzialność na pracodawcę. Najważniejsze, aby pamiętać o kolejności: potwierdzenie musi istnieć, zanim zaczniesz. Jeśli pracodawca złożył wniosek o wcześniejsze rozpoczęcie pracy, ale jeszcze nie otrzymał potwierdzenia, nadal nie wolno Ci pracować.

To, co uznaje się za «pracownika wykwalifikowanego», jest osobnym zagadnieniem z własnymi wymaganiami. Krótko mówiąc, chodzi o to, że masz kwalifikacje dzięki wykształceniu lub świadectwu zawodowemu, na przykład co najmniej trzy lata ukończonego wykształcenia na uniwersytecie lub w szkole wyższej. Dokładne wymagania znajdziesz w przewodniku o zezwoleniu na pobyt dla pracownika wykwalifikowanego.

Warunki uzyskania wcześniejszego rozpoczęcia pracy

Aby pracodawca mógł poprosić o wcześniejsze rozpoczęcie pracy, musi być spełnionych kilka warunków. Wszystkie muszą być spełnione jednocześnie — nie wystarczy, że jeden lub dwa z nich są prawdziwe.

  • Wniosek musi być złożony ze wszystkimi niezbędnymi załącznikami, czyli być kompletny.
  • Musisz być pracownikiem wykwalifikowanym, na przykład mieć co najmniej trzy lata ukończonego wykształcenia na uniwersytecie lub w szkole wyższej.
  • Pracodawca musi poprosić o wcześniejsze rozpoczęcie pracy w momencie składania wniosku na policji.

Pracodawca może pozwolić Ci zacząć wcześniej tylko wtedy, gdy sam pracodawca nie jest wykluczony z tego rozwiązania na mocy utlendingsforskriften § 6-34 (Rozporządzenie o cudzoziemcach) i gdy wobec pracodawcy nie wydano decyzji administracyjnej na mocy utlendingsloven § 27 femte ledd (Ustawa o cudzoziemcach, akapit piąty). To kontrola pracodawcy, a nie Ciebie, ale wynik jest ten sam: jeśli brakuje przesłanek, nie możesz zacząć wcześniej.

Kto nie może skorzystać z wcześniejszego rozpoczęcia pracy

Niektóre grupy nie mogą skorzystać z rozwiązania dotyczącego wcześniejszego rozpoczęcia pracy, nawet jeśli składają wniosek jako pracownicy wykwalifikowani. Wtedy obowiązuje zasada główna: musisz czekać, aż zezwolenie zostanie wydane.

Nie możesz skorzystać z wcześniejszego rozpoczęcia pracy, jeśli składasz wniosek w ambasadzie za granicą zamiast na policji w Norwegii. Rozwiązanie to nie obowiązuje również, jeśli składasz wniosek jako przywódca religijny lub nauczyciel. Ponadto obywatele Iranu i Korei Północnej (Nord-Korea) nie mogą skorzystać z wcześniejszego rozpoczęcia pracy. Jeśli masz wątpliwości, czy należysz do jednej z tych grup, powinieneś sprawdzić to na policji lub w UDI, zanim cokolwiek zrobisz — nie zaczynaj pracy w nadziei, że wszystko się uda.

Ograniczenia, gdy pracujesz na podstawie wcześniejszego rozpoczęcia pracy

Nawet gdy wolno Ci zacząć wcześniej, obowiązują dwa ważne ograniczenia. Warto je znać, zanim się zgodzisz.

Po pierwsze, jesteś związany z pracodawcą wskazanym we wniosku. Nie możesz zmienić pracodawcy ani zleceniodawcy, gdy pracujesz na podstawie potwierdzenia wcześniejszego rozpoczęcia pracy. Po drugie, jest okno czasowe: potwierdzenie należy załatwić w momencie składania wniosku na policji. Po tym, jak policja przekaże sprawę do UDI w celu rozpatrzenia, uzyskanie potwierdzenia wcześniejszego rozpoczęcia pracy nie jest już możliwe. Wtedy musisz czekać na decyzję.

Co musisz zrobić Ty i pracodawca

Wcześniejsze rozpoczęcie pracy to coś, co musi zainicjować pracodawca, a nie coś, co załatwiasz sam. W praktyce ważne jest więc, abyś Ty i pracodawca porozmawiali wcześnie w trakcie procesu.

  1. Złóż kompletny wniosek o zezwolenie na pobyt jako pracownik wykwalifikowany, ze wszystkimi niezbędnymi załącznikami.
  2. Poproś pracodawcę, aby zwrócił się o wcześniejsze rozpoczęcie pracy w momencie składania wniosku na policji.
  3. Poczekaj, aż pracodawca otrzyma potwierdzenie wcześniejszego rozpoczęcia pracy od policji — i nie zaczynaj pracować, zanim go nie ma.

Pamiętaj, że nie otrzymasz potwierdzenia wcześniejszego rozpoczęcia pracy w centrach obsługi pracowników zagranicznych (SUA) w miastach Bergen, Oslo, Trondheim, Kirkenes i Stavanger. Potwierdzenie pochodzi od policji. Rozsądnie jest też mieć gotową umowę o pracę; przeczytaj więcej w przewodniku o umowie o pracę w Norwegii.

Co się stanie, jeśli pracujesz bez zezwolenia

Jeśli zaczynasz pracować, nie mając na to prawa, pracujesz nielegalnie. Dotyczy to sytuacji, gdy zaczynasz przed wydaniem zezwolenia, nie mając potwierdzenia wcześniejszego rozpoczęcia pracy, albo gdy należysz do grupy, która nie może skorzystać z tego rozwiązania.

Praca bez ważnego zezwolenia jest w Norwegii nielegalna i może mieć konsekwencje zarówno dla Twojego wniosku teraz, jak i dla możliwości uzyskania zezwolenia na pobyt później. Pracodawca również może zostać pociągnięty do odpowiedzialności. Jeśli masz wątpliwości, czy wolno Ci zacząć, nie zgaduj — skontaktuj się z policją lub UDI i najpierw to wyjaśnij. Więcej o tym, dlaczego praca bez zezwolenia jest uznawana za nielegalną, przeczytasz w artykule o pracy na czarno w Norwegii. Jeśli chcesz zrozumieć sam proces składania wniosku od początku, zobacz jak złożyć wniosek o zezwolenie na pracę.

Przykłady

Przykład 1 — może zacząć wcześniej: Amir złożył wniosek o zezwolenie na pobyt jako wykwalifikowany inżynier w firmie w mieście Bergen. Wniosek został złożony ze wszystkimi załącznikami, a pracodawca poprosił o wcześniejsze rozpoczęcie pracy w momencie składania wniosku na policji. Pracodawca otrzymał już potwierdzenie. Amir może zacząć pracować w tej firmie, czekając na decyzję, ale nie może w tym czasie przejść do innego pracodawcy.

Przykład 2 — musi czekać: Nadia otrzymała ofertę pracy i złożyła wniosek jako pracownik wykwalifikowany, ale jej pracodawca nie otrzymał potwierdzenia wcześniejszego rozpoczęcia pracy. Chociaż chciałaby zacząć od razu, Nadia musi czekać, aż zezwolenie na pobyt zostanie wydane, zanim będzie mogła zacząć pracę. Jeśli zacznie wcześniej, pracuje nielegalnie.