Możesz wnioskować o publiczne dokumenty, nawet jeśli sprawa cię nie dotyczy. Znajdź dokument w publicznym rejestrze lub skontaktuj się bezpośrednio z organem. Odmowa musi być pisemna i wskazywać podstawę prawną; możesz się odwołać.
Kto może wnioskować o publiczne dokumenty?
Każdy może żądać dostępu na podstawie offentleglova, ustawy o dostępie do dokumentów publicznych. Nie musisz być dziennikarzem, obywatelem Norwegii ani stroną sprawy. Główna zasada jest taka, że dokumenty spraw, dzienniki i podobne rejestry są jawne. Wyjątki muszą mieć podstawę w ustawie lub rozporządzeniu.
Artykuł opisuje zasady według stanu na 7 października 2026 roku. Ustawa o prawie dostępu do dokumentów działalności publicznej (offentleglova) obejmuje między innymi państwo, gminy i administracje regionów. Nie dotyczy wszystkich instytucji publicznych ani wszystkich rodzajów dokumentów. Na przykład sprawy sądowe i sprawy karne policji mają własne zasady.
Dokumentem sprawy może być list, raport lub e-mail dotyczący pracy organu. Dokumenty otrzymane przez organ są objęte przepisami. Dokumenty tworzone przez organ uznaje się za powstałe po wysłaniu albo po ukończeniu, jeśli nie są wysyłane.
Czy to ten sam dostęp co do własnej sprawy?
Nie. Istnieją różne zasady dotyczące publicznych dokumentów, własnej sprawy i danych osobowych o tobie. Strona to osoba, do której skierowana jest decyzja lub której sprawa w inny sposób dotyczy bezpośrednio.
| Czego chcesz? | Jakie zasady obowiązują? | Jaka jest różnica? |
|---|---|---|
| Publiczne dokumenty spraw | Offentleglova | Nie musisz być stroną. |
| Dokumenty sprawy, w której jesteś stroną | Przepisy forvaltningsloven o dostępie stron | Prawo wynika z twojego związku ze sprawą. |
| Dane osobowe o tobie | Ogólne rozporządzenie o ochronie danych, również nazywane GDPR | Żądasz własnych danych i informacji o ich wykorzystaniu. |
Przeczytaj o dostępie do własnej sprawy Nav, jeśli to twój cel. Jeśli chcesz zbadać przetwarzanie własnych danych osobowych, zobacz dostęp na podstawie przepisów o ochronie danych. Terminy i drogi odwoławcze tych procedur mogą się różnić. Ustawa o postępowaniu w sprawach administracyjnych (forvaltningsloven) zawiera zasady dostępu stron.
Jak znaleźć dokumenty w eInnsyn?
eInnsyn łączy publiczne rejestry podmiotów państwowych, gminnych i regionalnych korzystających z usługi. Publiczny rejestr to wykaz zarejestrowanych dokumentów. Możesz wyszukiwać i zamawiać dokumenty bezpłatnie i anonimowo.
Szukaj na przykład według tematu, organu lub okresu. Zapisz tytuł dokumentu i ewentualne numery sprawy oraz dokumentu. Jeśli pełny tekst jest już dostępny, możesz go przeczytać. W przeciwnym razie możesz poprosić o dostęp przez usługę. Wniosek trafia do podmiotu prowadzącego rejestr. To ten podmiot rozpatruje żądanie i odpowiada.
Możesz również skontaktować się bezpośrednio z organem. Brak czegoś w eInnsyn nie musi oznaczać, że dokument nie istnieje. Nav wyjaśnia, na przykład, że nie wszystkie jego dokumenty są w usłudze.
Co napisać we wniosku o dostęp?
Możesz wnioskować ustnie lub pisemnie. E-mail ułatwia zachowanie wniosku i daty. Zwykle nie potrzebujesz określonego formularza, uzasadnienia ani podawania nazwiska. Organ musi jednak mieć sposób przesłania ci odpowiedzi.
Żądanie musi dotyczyć konkretnej sprawy albo, w rozsądnych granicach, spraw określonego rodzaju. Nie musisz znać numeru sprawy, jeśli opis pozwala ją odnaleźć. Wymóg określenia zakresu nie dotyczy żądania rejestru lub podobnego wykazu.
Podaj to, co wiesz:
- jakiego organu i tematu dotyczy żądanie
- tytuł dokumentu, datę lub okres
- numer sprawy lub dokumentu, jeśli go masz
- czy chcesz kopię elektroniczną.
Przykład: „Wnoszę o dostęp na podstawie offentleglova do pism gminy do wykonawcy dotyczących remontu budynku szkoły w sierpniu 2026 roku. Proszę przesłać dokumenty jako kopie elektroniczne na ten adres e-mail”.
Możesz także zażądać zestawienia informacji z elektronicznych baz organu, jeśli można je utworzyć prostymi metodami, zgodnie z § 9. Nie daje to ogólnego prawa żądania, aby organ napisał dla ciebie nowy raport.
Jak szybko dostaniesz odpowiedź i ile to kosztuje?
Wniosek musi być rozstrzygnięty „bez nieuzasadnionej zwłoki”, czyli bez niepotrzebnego oczekiwania. Poradnik Sivilombudet o dostępie wyjaśnia, że zwykłe żądania powinny zazwyczaj być rozstrzygane tego samego dnia lub w ciągu jednego do trzech dni roboczych. Niektóre mogą wymagać więcej czasu. Nie jest to stały trzydniowy termin dla wszystkich spraw.
Dostęp co do zasady jest bezpłatny. Przesłanie istniejącego dokumentu elektronicznego e-mailem nic nie kosztuje. Organ nie może pobierać opłaty za czas poświęcony na rozpatrywanie zwykłego żądania dostępu.
Kopie papierowe mogą kosztować. Zgodnie z rozporządzeniem do offentleglova (offentlegforskrifta) § 4 zwykłe kopie powyżej 100 arkuszy A4 w jednej sprawie mogą kosztować 1 koronę za arkusz ponad pierwsze 100, plus opłata pocztowa za całą przesyłkę. Kopie specjalne i niektóre produkty dokumentacyjne mają inne zasady płatności. Zapytaj o cenę i jej podstawę przed zamówieniem czegoś, co może kosztować.
Czy dokumenty można zaczernić lub wyłączyć z dostępu?
Tak. Zaczernienie oznacza ukrycie informacji w kopii. Informacji objętych ustawowym obowiązkiem zachowania tajemnicy nie wolno udostępniać. Mogą to być na przykład sprawy osobiste lub informacje gospodarcze chronione ze względu na konkurencję.
Inne wyjątki pozwalają organowi odmówić dostępu. Dotyczy to między innymi niektórych dokumentów tworzonych do wewnętrznego przygotowania sprawy. Nie wszystkie wewnętrzne dokumenty można wyłączyć na tej podstawie. Gdy wyjątek jest fakultatywny, organ musi rozważyć „merinnsyn”, szerszy dostęp: czy mimo to udostępnić cały dokument lub jego części. Szerszy dostęp nie pozwala ujawniać informacji objętych tajemnicą.
Poproś o części, które można wydać. Nie dostajesz jednak automatycznie reszty dokumentu. Zgodnie z § 12 resztę także można wyłączyć, jeśli sama daje wyraźnie mylący obraz, jeśli rozdzielenie części wymaga nieracjonalnie dużo pracy albo jeśli wyłączone informacje stanowią najistotniejszą część.
Co zrobić w razie odmowy?
Odmowa musi być pisemna. Organ musi wskazać konkretny stosowany przepis wraz z właściwym ustępem, literą lub numerem. Przy obowiązku zachowania tajemnicy musi też wskazać ustanawiający go przepis. Odmowa musi wyjaśniać prawo do odwołania i jego termin.
Możesz zażądać dokładniejszego uzasadnienia w ciągu trzech tygodni po otrzymaniu odmowy. Organ musi wtedy wyjaśnić najważniejsze względy stojące za odmową. Odpowiedź ma nadejść jak najszybciej, najpóźniej dziesięć dni roboczych po otrzymaniu żądania uzasadnienia, zgodnie z § 31.
Jak odwołać się od odmowy lub braku odpowiedzi?
Zwykły termin odwołania wynosi trzy tygodnie od otrzymania odmowy. Jeśli żądasz dokładniejszego uzasadnienia na podstawie § 31, nowy trzytygodniowy termin biegnie od jego otrzymania. Wyślij odwołanie do organu, który odmówił. Wskaż żądanie, odmowę i powody, dla których twoim zdaniem należy przyznać dostęp.
Organ ponownie rozpatruje sprawę. Jeśli nie uwzględni odwołania, musi przekazać je dalej. Statsforvalteren, przedstawiciel państwa w regionie, jest organem odwoławczym dla organów gminnych i regionalnych. Dla organów państwowych odwołanie zwykle trafia do najbliższego organu nadrzędnego, ale mogą obowiązywać przepisy szczególne.
Jeśli w ciągu pięciu dni roboczych po otrzymaniu żądania nie otrzymałeś decyzji, zwykle uznaje się to za odmowę, od której możesz się odwołać, zgodnie z § 32. Potwierdzenie odbioru nie jest decyzją. Nie oznacza to automatycznego udzielenia dostępu. Zasada pięciu dni nie dotyczy sytuacji, gdy organem odwoławczym jest Kongen i statsråd (Król w Radzie Państwa). Nie dotyczy też spraw, w których organ prosi osobę, której dotyczą informacje, o zgodę na ujawnienie zgodnie z § 13 ustęp trzeci, ani sytuacji, gdy inny organ musi ocenić obniżenie klauzuli informacji niejawnych. Obniżenie oznacza zmniejszenie stopnia tajności.
Zachowaj żądanie, datę jego otrzymania, odmowę i odwołanie. Możesz prowadzić prosty wykaz dokumentów i terminów. Inne praktyczne pomoce znajdziesz w przeglądzie narzędzi SamfunnPrep.
