در نروژ زبانهای زیادی وجود دارد، اما نروژی زبان اصلی جامعه است. Bokmål و Nynorsk دو شکل نوشتاری برابر زبان نروژی هستند. مردم با گویشهای زیادی حرف میزنند و یک معیار گفتاری رسمی برای همه وجود ندارد. نهادهای عمومی باید روشن و درست بنویسند. سامیها مردم بومی نروژ هستند و زبانهای سامی حمایت و حقوق ویژه دارند، بهویژه در منطقه اداری زبانهای سامی. دولت همچنین زبان اشاره نروژی و زبانهای اقلیت ملی را حمایت میکند.
لهجهها، زبان اشاره و زبانهای دیگر
نکته مهم این است که در نروژ یک معیار گفتاری واحدِ اجباری وجود ندارد. گویشها بخش طبیعی زبان هستند و بسیاری از مردم حتی وقتی به Bokmål یا Nynorsk مینویسند، با گویش خود صحبت میکنند. یعنی ممکن است در جاهای مختلف، تلفظ و انتخاب واژهها بسیار متفاوت باشد، بدون اینکه هیچکدام اشتباه باشند. آزادی گویش بخشی از سیاست زبانی نروژ است و با دموکراسی و برابری پیوند دارد.
زبان اشاره نروژی نیز در نروژ مهم است. این فقط یک ابزار کمکی نیست، بلکه زبانی مستقل با دستور زبان و جایگاه خودش است. برای افراد ناشنوا و کمشنوا، زبان اشاره میتواند برای آموزش، فرهنگ و مشارکت حیاتی باشد. قانون زبان و قواعد مرتبط باید کمک کنند که کاربران زبان اشاره هم به اطلاعات و خدمات دسترسی داشته باشند.
بسیاری از مردم در نروژ در خانه و محلههای خود از زبانهای دیگر هم استفاده میکنند. این زبانها برای هویت، خانواده و احساس تعلق مهم هستند. برای یک خانواده مهاجر، طبیعی است که با کودکان یک زبان خانگی و در مدرسه یا کار زبان دیگری استفاده شود. این به خودی خود مشکلی نیست. در واقع چندزبانه بودن میتواند یک منبع باشد.
این در عمل یعنی چه؟
در عمل ممکن است در نامهها، فرمها، پیامها و وبسایتها با انتخابهای زبانی مختلف روبهرو شوید. یک شهرداری ممکن است در یک سند از Bokmål و در سندی دیگر از Nynorsk استفاده کند. یک نهاد دولتی باید از قوانین زبانی خود پیروی کند و ساکنان گاهی میتوانند درخواست سازگاری زبانی بدهند یا اطلاعات را به یک صورت نوشتاری خاص دریافت کنند. در مناطق سامی، انتخاب زبان همچنین با حقوق و تعلق تاریخی مرتبط است.
برای کسی که نروژی یاد میگیرد، خواندن Bokmål و Nynorsk مفید است، اما لازم نیست همه چیز را از همان ابتدا کامل بلد باشید. مهم این است که بفهمید هر دو شکل نروژی هستند، گویشها طبیعیاند، و زبانهای سامی و زبان اشاره ارزش و حقوق خاص خود را دارند. وقتی این را بدانید، خواندن اطلاعات عمومی و فهم اینکه نروژ چگونه قواعد مشترک را با تنوع زبانی ترکیب میکند، آسانتر میشود.
خلاصه کوتاه
سیاست زبانی نروژ فقط درباره املا نیست. این سیاست درباره این است که چه کسانی بتوانند در جامعه مشارکت کنند و دولت چگونه باید با همه ساکنان بهروشنی ارتباط برقرار کند. به همین دلیل Bokmål، Nynorsk، زبانهای سامی، زبان اشاره نروژی و زبانهای دیگر بخشی از داستان بزرگتری هستند که نشان میدهد نروژ چگونه کار میکند.
چرا مسئله زبان مهم است
زبان فقط املا و دستور نیست. زبان تعیین میکند چه کسی فهمیده میشود، چه کسی میتواند مشارکت کند، و چه کسی میتواند بدون از دست دادن حقوق یا اطلاعات از خدمات عمومی استفاده کند. وقتی نروژ بیش از یک شکل نوشتاری رسمی دارد و زبانهای سامی را حفاظت میکند، این دموکراسی در عمل است. سیاست زبانی باید مشارکت را گسترش دهد، نه محدود.
در پایان
وقتی در نروژ با شکلهای مختلف زبان روبهرو میشوید، این طبیعی است. مهم این است که بفهمید، نه اینکه از همان اول کامل باشید.
