ምርመራ ካንሰር መዓንጣ፣ ምልክታት ቅድሚ ምህላዎም ናይቲ ሕማም ምልክታት ንምድላይ ዝወሃብ ወለንታዊ ኣገልግሎት እዩ። ዕድመ ይመጸካ፣ ኣብ ገዛኻ ድማ ንእሽቶ ናሙና ቀልቀል ትወስድ። እቲ ናሙና ብነጻ ይምርመር። ደም እንተ ኣርእዩ፣ ኮሎኖስኮፒ ክትገብር ይቐርበልካ፤ እዚ ብተለምዶ ካብ ገዛእ ርእስኻ ክትከፍሎ ዘለካ ክፍሊት ኣለዎ።
መን ንምርመራ ካንሰር መዓንጣ ዕድመ ይቕበል?
ኣብ 1967 ወይ ድሕሪኡ ዝተወልዱ ኣንስትን ኣሰብኡትን፣ ብተለምዶ 55 ዓመት ኣብ ዝመልኡሉ ዓመት ኣቢሎም ቀዳማይ ዕድመ ይቕበሉ። እቲ መደብ ኣብ 2022፣ ኣብ 1967 ብዝተወልዱ ሰባት ጀሚሩ። ኣብ 1966 ወይ ቅድሚኡ ዝተወልዱ ሰባት ኣይዕደሙን።
ኣብ ኖርወይ ከም ነባሪ ክትምዝገብ፣ ናይ ኖርወይ fødselsnummer ዝበሃል መለለዪ ቁጽሪን ኣድራሻ ኣብ ኖርወይን ክህልወካ ኣለዎ። D-nummer ጥራይ እዚ ናይ ምዝገባ መስፈርት ኣየማልእን።
ስክሪኒንግ ማለት ምልክታት ዘይብሎም ሰባት ምምርማር እዩ። ዕላማኡ ሕማም ወይ ቅድሚ ሕማም ዝመጹ ለውጥታት ብኣጋ ምርካብ እዩ። እቲ ኣገልግሎት ወለንታዊ እዩ፣ ዕድመ ንምቕባል ድማ ካብ ቀዋሚ ሓኪምካ መምርሒ ኣየድልየካን።
ዕድመታት ኣብ ምሉእ ዓመት ይለኣኹ። ናይ ግድን ኣብ መዓልቲ ልደትካ ኣይመጹን። ባዕልኻ ክትምዝገብ ኣይትኽእልን። እቶም መስፈርታት ክሳብ 3 ጥቅምቲ 2026 ምስ ናይ FHI ሓበሬታ ብዛዕባ ዕድመ ተነጻጺሮም ተረጋጊጾም ኣለዉ።
55 ዓመት ድሕሪ ምምላእካ ናብ ኖርወይ እንተ ግዒዝካኸ?
ኣብቲ ዝዕደም ጉጅለ እንተ ኣለኻ፣ ገና ክትዕደም ትኽእል። FHI፣ ኣብ 55 ዓመቶም ኣብ ኖርወይ ንዘይነበሩ ወይ ቅድሚኡ ክዕደሙ ንዘይከኣሉ፣ ካብ 56 ክሳብ 64 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት ዝወሃብ ዕድመ እውን ይገልጽ። ኣብ 1967 ወይ ድሕሪኡ ክትውለድ ዘለካ መስፈርት ገና ይሰርሕ።
ንፈለማ ግዜ ናብ ኖርወይ እንተ ግዒዝካ፣ ዕድመ ብቕጽበት ኣይመጸካን። ኣብቲ መደብ ቅድሚ ምእታውካ፣ fødselsnummer እንተወሓደ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ተመዝጊቡ ክጸንሕ ኣለዎ። እቲ ዕለት እንተ ዘይተረኽበ፣ ከም ነባሪ ዝተመዝገብካሉ ዕለት ይጥቀሙ።
እዚ ዝርዝር ኣብ ናይ FHI መምርሒ ጽሬት ብዛዕባ ዕድመ ኣሎ። እቶም ሕግታት፣ ኩሉ ናብዚ ዝግዕዝ ሰብ ልክዕ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ድሕሪኡ መውሰዲ ናሙና ክቕበል እዩ ማለት ኣይኮኑን።
ኣብ Folkeregisteret፣ ሃገራዊ መዝገብ ነበርቲ፣ ዘሎ ሓበሬታኻን ኣድራሻኻን ትኽክል ምዃኑ ኣረጋግጽ። ዕድመ ክትቕበል ነይሩካ ኢልካ እንተ ሓሲብካ፣ ኣብ ወግዓዊ መርበብ ዘሎ መራኸቢ ሓበሬታ ተጠቒምካ ንTarmscreeningprogrammet ርኸቦ። ምልክታት እንተ ኣለዉኻ፣ መውሰዲ ናሙና ኣይትጸበ።
ዕድመን መውሰዲ ናሙናን ከመይ ይመጹ?
ዕድመ ብተለምዶ ኣብ Helsenorge ይመጽእ። FHI፣ ናብ Digipostን e-Boksን ምትሕልላፍ ኣብ ሚያዝያ 2025 ንግዜኡ ከም ዝተቋረጸ ይሕብር። Helsenorge እንተ ዘይትጥቀም፣ ክሳብ ሓድሽ ሓበሬታ ዝወሃብ እቲ ደብዳበ ብወረቐት ፖስታ ትቕበሎ። እቲ መውሰዲ ናሙና ባዕሉ ድማ ብፖስታ ናብ ዝተመዝገበ ኣድራሻኻ ይመጽእ።
መጀመርታ ሓበሬታ፣ ድሕሪኡ ድማ እቲ ናሙና ንምውሳድ ዘድሊ መሳርሒ ትቕበል። ክልቲኦም ደብዳበታት ኣንብብ። እቲ መሳርሒ ቅድሚ ምኽፋትካ፣ መምርሒ ኣጠቓቕማኡ ንምርዳእ ግዜ መድብ።
ብዲጂታል ዝመጹ ናይ ጥዕና ደብዳበታት ንምጥቃም ሓገዝ እንተ ደሊኻ፣ መምርሒና ብዛዕባ Helsenorge ከተንብብ ትኽእል። እቲ ኣፕ ከይሃለወካ እውን ነቲ መደብ ክትረክብ ትኽእል። ኣብ ዕድመኻ ወይ ኣብ ወግዓዊ መርበብ ዘሎ መራኸቢ ሓበሬታ ተጠቐም።
ናሙና ቀልቀል ከመይ ትወስድን ትልእኽን?
ኣብ ገዛኻ ንእሽቶ ናሙና ትወስድ፣ ነቲ ምስኡ ዝተላእከ መሳርሒ ተጠቒምካ ድማ መሊስካ ትልእኮ። ናይቲ መመለሲ ፖስታ ክፍሊት ኣቐዲሙ ተኸፊሉ እዩ። ላቦራቶሪ ብዓይንኻ ዘይርአ ክኸውን ዝኽእል ደም ይደሊ።
እዚ ቅደም ተኸተል ተኸተል፦
- ምስ መውሰዲ ናሙናኻ ዝመጸ መምርሒ ኣጠቓቕማ ኣንብብ።
- መምርሒ ከም ዘርእየካ፣ ነቲ መሳርሒ ተጠቒምካ ናሙና ውሰድ።
- ኣብቲ ደብዳበ ከም ዝተጻሕፈ፣ ነቲ ናሙና ዕጸዎን ጠቕልሎን።
- ነቲ ናሙና በቲ ምስኡ ዝመጸ መመለሲ ፖስታ ልኣኮ።
ኣብቲ ቱቦ ናሙና ዘሎ ፈሳሲ ኣይተፍስሶ። ኣብኡ ክህሉ ኣለዎ። ኣብቲ ከረጺት ዘሎ ንእሽቶ ፈሳሲ ዝመጥጥ ወረቐት እውን ኣብኡ ክተርፍ ኣለዎ። FHI ነዞም ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት ይምልስ።
ንቡር መትሓዚ ወይ ንኻልእ ዕላማ ዝወሰድካዮ ናሙና ኣይትጠቐም። እቲ መውሰዲ ናሙና እንተ ጠፊኡ፣ ተበላሽዩ ወይ ጎደሎ ኮይኑ፣ ብHelsenorge ወይ ነቲ መደብ ብስልኪ ብምርካብ ሓድሽ ክትእዝዝ ትኽእል።
ምሉእ ምርመራ ብነጻ ድዩ?
ኣብ ገዛ ዝውሰድ ናሙና ቀልቀል ብነጻ እዩ። ደም ድሕሪ ምርካብ ዝግበር ኮሎኖስኮፒ ብተለምዶ ካብ ገዛእ ርእስኻ ክትከፍሎ ዘለካ ክፍሊት ኣለዎ። ናብቲ ምርመራ ንዝግበር ጉዕዞ ደገፍ ናይ ምርካብ መሰል ክህልወካ ይኽእል።
Egenandel ማለት ንሓደ ኣገልግሎት ጥዕና ባዕልኻ ትኸፍሎ መጠን ገንዘብ እዩ። እቲ ቀዳማይ ናሙና ብነጻ ስለ ዝኾነ፣ ኩሉ ብነጻ እዩ ኢልካ ኣይትሕሰብ። መጠን ክፍሊትን ተግባራዊ ሓበሬታ ኣከፋፍላን ኣብ ካብ ሆስፒታል ዝመጽእ ሓበሬታ ኣረጋግጽ።
ውጽኢት ናሙና እንታይ ማለት እዩ?
ናሙና ደም የርኢ ኣየርኢ፣ ብጽሑፍ መልሲ ትቕበል። ድሕሪ ክልተ ሰሙን መልሲ እንተ ዘይተቐቢልካ፣ Helsenorge ንTarmscreeningprogrammet ክትረክብ ይመክር። እዚ ናይ ክትትል ምኽሪ እዩ፣ ናይ መልሲ ግዜ ውሕስነት ኣይኮነን።
| መልሲ | ንዓኻ እንታይ ማለት እዩ? |
|---|---|
| ደም ኣይተረኽበን | ኣብዚ ናሙና ደም ኣይተረኽበን። እቲ ውጽኢት ሕማም ከም ዘይብልካ ኣየውሕስን። |
| ደም ተረኺቡ | ደም ብዙሕ ምኽንያታት ክህልዎ ይኽእል። መዓንጣ ዝያዳ ንምምርማር ኮሎኖስኮፒ ክትገብር ይቐርበልካ። |
ፖዘቲቭ ውጽኢት ናሙና፣ ካንሰር ኣለካ ማለት ኣይኮነን። ነቲ ምኽንያት ንምርካብ ተወሳኺ ምርመራ የድልየካ። ብዛዕባ ቆጸራን ምድላውን ዝተዋህበካ ሓበሬታ ተኸተል።
ኣብ ኮሎኖስኮፒ እንታይ ይኸውን?
ኮሎኖስኮፒ፣ ሰራሕተኛታት ጥዕና ብዝጥወ ቱቦ ተጠቒሞም ውሽጢ ዓቢ መዓንጣ ዝርእዩሉ ምርመራ እዩ። ንኣሽቱ ፖሊፕታት እንተ ረኺቦም፣ ክኣልዩዎምን ክምርምሩዎምን ይኽእሉ። ፖሊፕታት ኣብ ውሽጣዊ ሽፋን መዓንጣ ዝበቝሉ ንኣሽቱ ዕብየታት እዮም።
መዓንጣ ቅድሚ ምርመራ ክትጥልቀይ ኣለዋ። ብዛዕባ መግቢ፣ መስተን መዓንጣ ምጥልቃይን ናይ ሆስፒታል ደብዳበ ተኸተል። መዓንጣ ብዝግባእ እንተ ዘይተጠልቂዓ፣ እቲ ምርመራ ክስረዝ ወይ እንደገና ክግበር ክድለ ይኽእል።
ቅድሚ ኮሎኖስኮፒ ብዛዕባ ብቐጻሊ ትወስዶም መድሃኒታት ወይ ሕማማት ሕቶታት እንተ ኣለዉኻ፣ ነቲ ዝምርምረካ ቦታ ርኸቦ። ኣብ ሓፈሻዊ ናይ ኢንተርነት መምርሒ ተመርኲስካ ባዕልኻ መድሃኒታትካ ኣይትቐይር።
ኮሎኖስኮፒ ድሕሪ ምግባርካ፣ ካብቲ መደብ ናሙና ቀልቀል ንምሃብ ተወሳኺ ዕድመታት ኣይትቕበልን። ድሕሪኡ ክህሉ ዝኽእል ክትትል ኣብ ውጽኢታት ይምርኮስ፣ ምስ ኣገልግሎት ጥዕና ድማ ይሰማምዑሉ።
ስክሪኒንግ ከይተጸበኻ መዓስ ሓኪም ክትረክብ ኣለካ?
ናይ መዓንጣ ምልክታት እንተ ቐጺሎም፣ ቀረባ ግዜ ዝገበርካዮ ስክሪኒንግ ነጋቲቭ እንተ ነበረ እውን፣ ንቀዋሚ ሓኪምካ ርኸቦ። ስክሪኒንግ ንምርመራ ምልክታት ኣይትክእን።
Helsenorge ካብ ዝጠቕሶም ምልክታት፦
- ደም ኣብ ቀልቀል
- ለውጢ ኣብ ልምዲ ምቕልቃል
- ብዘይ ዝፍለጥ ምኽንያት ክብደት ምቕናስ
- መዓንጣ ምሉእ ብምሉእ ከም ዘይተጠልቂዓ ዝስማዕ ስምዒት
እዞም ምልክታት ካብ ካንሰር ወጻኢ ካልእ ምኽንያታት ክህልዎም ይኽእል። ሓኪም እንታይ ክምርመር ከም ዘለዎ ይግምግም። ናይ Helsenorge ሓበሬታ ብዛዕባ ምርመራ ካንሰር መዓንጣን ምልክታትን ኣንብብ።
ክትኣቢ ወይ ሓደ ዙር ክትሓልፍ ትኽእልዶ?
እወ። ሓደ ዙር እንተ ሓሊፍካዮ፣ ድሒሩ ገና ሓድሽ ዕድመ ክትቕበል ትኽእል። ኣብ ዕድመ ክልል ናይቲ መደብ ውሽጢ፣ ብተለምዶ በብክልተ ዓመት ሓድሽ ዙር ይቐርብ። ብHelsenorge ወይ ብወረቐት ቅጥዒ እውን ዕድመታት ከተቋርጽ ትኽእል።
ኣቐዲምካ ብቐጻሊ ናይ መዓንጣ ምርመራታት ትገብር እንተ ኣለኻ፣ ወይ ከቢድ ሕዱር ሕማም እንተ ኣለካ፣ ብዛዕባ ምስታፍ ምስ ሓኪም ክትዘራረብ ይግባእ። ነቲ ዝተሰማማዕኩምሉ መደብ ክትትል ተኸተል።
ምርመራ ካንሰር መዓንጣ፣ ካብ ምርመራ ክሳድ ማህጸንን ጡብን ዝተፈልየ ኣገልግሎት እዩ። ነፍሲ ወከፍ መደብ ናቱ መስፈርታት ኣለዉዎ። SamfunnPrep እውን፣ ንህዝባዊ ጉዳያትካ ንምውዳብ ክሕግዙኻ ዝኽእሉ መሳርሒታት ንመዓልታዊ ናብራ ኣብ ኖርወይ ኣለዉዎ።
