ኣብ ዝተፈቕደ ምምሕዳር ትነብርን ቅድመ ኩነታት ተማልእን እንተኾይንካ፣ ክፋል ልቓሕ ትምህርትኻ ክስረዝ ይኽእል። ናይ ርሑቕ ከባቢ ስርዓት በብዓመቱ ክሳብ 25 000 ክሮነ ክስርዝ ይኽእል። Finnmarkን Nord-Tromsን ክሳብ 60 000 ክሮነ ዘለዎ ፍሉይ ስርዓት ኣለዎም። ግዜ መሰል ምጥራይ ድሕሪ ምውዳእ ሕቶ ክተቕርብ ኣለካ።
ኣብ እትነብረሉ ኣየናይ ስርዓት ክምልከት ይኽእል?
ነቲ ምምሕዳርን እትሰርሓሉ ቦታን ፈትሽ። Lånekassen (Statens lånekasse for utdanning)፣ ናይ መንግስቲ ልቓሕ ትምህርቲ ትካል፣ ንትምህርቲ ልቓሕን ሓገዝን ይህብ፣ ሕቶታት ምስራዝ ዕዳ ትምህርቲ እውን የካይድ። እዞም መጠናት ብመሰረት ኩነታት 7 ጥቅምቲ 2026 ብግሪጎርያን ዓውደ ኣዋርሕ እዮም።
| ስርዓት | ኣበይ ክትነብር ኣለካ? | ንጥፈትን ዓመታዊ ዝለዓለ ምስራዝን |
|---|---|---|
| ዝተመርጹ ርሑቕ ምምሕዳራት | ኣብ ደረጃ ማእከላይነት 5 ወይ 6 ዘሎ ምምሕዳር | ዝበቅዕ ንጥፈት ኣብ ውሽጢ ወይ ወጻኢ እቲ ምምሕዳር ክኸውን ይኽእል፤ ክሳብ 25 000 ክሮነ |
| Finnmarkን Nord-Tromsን | Finnmark ወይ ሓደ ካብ ሸውዓተ ዝተፈቕዱ ምምሕዳራት Nord-Troms | ብልሙድ መንበሪን ዝበቅዕ ንጥፈትን ኣብቲ ከባቢ፤ ክሳብ 60 000 ክሮነ |
ደረጃ ማእከላይነት ሓደ ምምሕዳር ክሳብ ክንደይ ማእከላይ ከም ዝኾነ ይገልጽ። Statistisk sentralbyrå (SSB)፣ ቤት ጽሕፈት ስታቲስቲክስ፣ ነቲ መዐቀኒ ይሰርሖ። ወግዓዊ ዝርዝር ምምሕዳራት Lånekassen ተጠቐም። ንእሽቶ ከተማ ምዃኑ እቲ ምምሕዳር ብኣውቶማቲክ ተኻቲቱ ማለት ኣይኮነን። ደረጃ 5ን 6ን ኣብቲ ስርዓት ርሑቕ ከባቢ ተመሳሳሊ ሕግታት ኣለዎም።
ኣብዚ Nord-Troms ማለት Lyngen፣ Storfjord፣ Kåfjord፣ Skjervøy፣ Nordreisa፣ Kvænangenን Karlsøyን እዩ። ስርዓት Finnmark ንኹሎም ምምሕዳራት Finnmark ይምልከት፣ ደረጃ ማእከላይነት ብዘየገድስ።
25 000 ክሮነ ናይ ስርዓት ርሑቕ ከባቢን 60 000 ክሮነ ናይ ስርዓት ሰሜንን ክትድምር ኣይትኽእልን። እዚ ብመሰረት forskrift om tilbakebetaling av utdanningslån §§ 43ን 44aን፣ ደንቢ ምምላስ ልቓሕ ትምህርቲ፣ እዩ። መምህራን ናይ ገዛእ ርእሶም ስርዓታት እውን ኣለዎም፤ ምውህሃድ ብሕግታት እቲ ዝምልከት ስርዓት ክግምገም ኣለዎ።
መንበሪን ዝበቅዕ ንጥፈትን እንታይ ማለት እዮም?
ብልሙድ፣ ኣብ ግዜ መሰል ምጥራይ ብምሉኡ፣ ኣብ Folkeregisteret፣ መዝገብ ህዝቢ፣ ተመዝጊብካን ኣብ ዝተፈቕደ ምምሕዳር ብሓቂ ትነብርን ክትከውን ኣለካ። ዝተመዝገበ ኣድራሻ ጥራይ ኣይኣክልን። ደንቢ § 48፣ ብሓቂ ዘሎ መንበሪ ንጹር ኮይኑ ምዝገባ ኣብ ክፋል እቲ ግዜ ምስ ዝጎድል፣ ኣብ ገለ ኩነታት ፍሉይ ግምገማ ይፈቅድ።
ዝበቅዕ ንጥፈት ኣብዚ፣ ሓደ ካብ ቅድመ ኩነታት ደንቢ § 46 ምምላእ ማለት እዩ። ንኣብነት፦
- እንተወሓደ 50 ሚእታዊ ናይ ምሉእ ግዜ ስራሕ ዝመጣጠን ስራሕ
- እንተወሓደ ሽዱሽተ ወርሒ ምሉእ ግዜ ስራሕ፣ ኣብቲ ዝተረፈ ግዜ ድማ ምሉእ ግዜ ስራሕ ዝደሊ ኮይንካ ምምዝጋብ
- ኣብ 2016 ወይ ድሕሪኡ ዝተወልዱ ቆልዑ ምክንካን፣ ወይ ኣብ ቀረባ ስድራ ብፍሉይ ከቢድ ግዴታ ክንክን።
ናይ ሕማም ዕረፍቲ ግዜ ይቑጸር። ደሞዝ ዘለዎ ዕረፍቲ ትምህርቲን ስራሕ ኣብ መጓዓዝያ፣ ኣብ መራኽብ ወይ ኣብ ናይ ኣህጉር ሼልፍ (sokkelen)ን ዝምልከቱ ሕግታት እውን ኣለዉ። ነዞም ኩነታት ብመሰረት መንበሪኻን ስራሕካን ክግምግም Lånekassen ሕተቶ።
ኣብ Finnmark ወይ Nord-Troms ካብ ገዛ ምስራሕ ክቑጸር ይኽእል፣ ዋላ ኣስራሒኻ ኣብ ካልእ ቦታ እንተሃልዩ። ቦታ ስራሕካ ክንጸር ኣለዎ። ሕግታት Finnmarkን Nord-Tromsን ርአ።
ዓሰርተ ክልተ ወርሒ መዓስ ይጅምራ?
ግዜ ዝጅምር፣ ቅድመ ኩነት መንበሪን ጠለብ ዝበቅዕ ንጥፈትን ክልቲኦም ምስ እተማልእ እዩ። ዕዳ ቅድሚ ምስራዙ፣ ብልሙድ ዓሰርተ ክልተ ተኸታታሊ ወርሒ የድልየካ። ኣብ ስርዓት ርሑቕ ከባቢ፣ ግዜ መሰል ምጥራይ ብዝቐደመ 1 ጥሪ 2025 ክጅምር ይኽእል። ቅድመ ኩነታት እንተቐጺሎም፣ ተወሰኽቲ ግዜታት ድሕሪ እቲ ቀዳማይ ይስዕቡ።
ምሉእ ግዜ ትምህርቲ ነቲ መጀመርታ ከደናጉዮ ይኽእል። ንምሉእ ግዜ ትምህርቲ ልቓሕ ወይ ሓገዝ ዝረኸብካሉ ወይ ክትረክብ ትኽእል ዝነበርካሉ ግዜ ኣይቑጸርን። ስለዚ ሓገዝ ትምህርቲ ኣይሓተትኩን ምባል ጥራይ ኣይኣክልን።
ኣብ ምሉእ ናይ ቀውዒ መንፈቕ ዓመት ትምህርቲ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል እንተነበርካ፣ ስራሕ ቅድሚኡ እንተጀመርካ እውን፣ ግዜ መሰል ምጥራይ ብዝቐደመ 16 ጥሪ ክጅምር ይኽእል። ሽዑ ካልኦት ቅድመ ኩነታት ክማልኡ ኣለዎም። መግለጺ Lånekassen ብዛዕባ ግዜ ትምህርትን መሰል ምጥራይን ርአ።
ቀዳማይ ኣገልግሎት ውትህድርናን ወተሃደራዊ ትምህርትን እውን ከም ልሙድ ዝበቅዕ ናይ ስራሕ ንጥፈት ኣይቑጸሩን። Arbeidsavklaringspenger፣ ካብ Nav፣ ናይ ኖርወይ ትካል ስራሕን ማሕበራዊ ድሕነትን፣ ንግምገማ ዓቕሚ ስራሕ ዝወሃብ ክፍሊት፣ በይኑ ኣይኣክልን፣ ግን ካልእ ዝበቅዕ ንጥፈት ኣገዳሲ ክኸውን ይኽእል። ደንቢ §§ 47ን 49ን ኣብ ምቁራጽ ገለ ፍሉይ ኩነታት እውን ኣለዎ። መወዳእታ ግዜ ቅድሚ ምሕሳብካ፣ መጀመርታን ምቁራጻትን ኣነጽር።
እንታይ ዓይነት ዕዳ ክስረዝ ይኽእል?
እዞም ስርዓታት ብመሰል ዝተረኽበን ወለድ ዘለዎን ልቓሕ ትምህርቲ ጥራይ የጠቓልሉ። እቲ ዕዳ ምስ ዝወሰድካዮ ትምህርቲ ዝተኣሳሰረ ክኸውን ኣለዎ። ወለድን ክፍሊታት ኣገልግሎትን ኣይስረዙን። ብዘይ መሰል ዝተረኽበ ሓገዝ ናብ ልቓሕ ዝተቐየረ እውን ኣይካተትን።
«ክሳብ» ማለት፣ ካብቲ ክካተት ዝኽእል ዕዳ ንላዕሊ ኣይስረዘልካን እዩ። እቲ ስርዓት 25 000 ወይ 60 000 ክሮነ ናብ ሕሳብ ባንክኻ ኣይከፍልን። ዕዳ ትምህርትኻ ይንክዮ። ደንቢ §§ 43 ክሳብ 45ን 51ን ርአ።
እቲ ስርዓት ንልቓሕ Lånekassen እዩ ዝምልከት። ካብ ናይ ብሕቲ ባንክ ልቓሕ እንተሃልዩካ፣ ነቲ ስምምዕ ምስ ባንክ ክትክተል ኣለካ። ኣብ ግዜ ትምህርቲ ልሙድ ልቓሕን ሓገዝን፣ ኣብ መምርሒ ላዕለዋይ ትምህርትን Lånekassenን ይግለጽ።
ኣብ ግዜኡ ሕቶ ከመይ ተቕርብ?
Lånekassen ግዜ መሰል ምጥራይ ካብ ዝውዳእ እንተደንጎየ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ነቲ ሕቶ ተቐቢልዎ ክኸውን ኣለዎ። ድሕሪ ነፍሲ ወከፍ ሓድሽ ግዜ ሕቶ ክተቕርብ ኣለካ። እዚ ኣብ ደንቢ § 53 ኣሎ።
- መንበሪን ንጥፈትን ክልቲኦም መዓስ ቅድመ ኩነታት ከማልኡ ከም ዝጀመሩ ጽሓፍ።
- መወዳእታ እቲ ግዜ መሰል ምጥራይ ርኸብ፣ ንመወዳእታ ግዜ ድማ መዘኻኸሪ ኣቐምጥ።
- ሕቶ ካብ ናይ Lånekassen ገጽ እቲ ስርዓት ክፈት እሞ እቶ።
- ሕቶ ልኣኽ፣ መረጋገጺ ዓቅብ፣ ዝሕተቱ ሰነዳት እውን ተኸታተል።
Lånekassen ንብዙሓት ስርዓታት ሓባራዊ ሕቶ ይጥቀም፣ ካብ ህዝባዊ መዝገባት ድማ ሓበሬታ ይረክብ። ሰነዳት ክትልእኽ እንተድልዩ፣ ክሕበረካ እዩ። ህዝባዊ ሓበሬታ ሕቶ ንFinnmarkን Nord-Tromsን ርአ።
ኣብ ዝመጽእ ዓመት ብኣውቶማቲክ ዕዳ ክስረዝ ኣይትጸበ። Lånekassen በብዓመቱ ዳግም ሕቶ ክተቕርብ ከም ዘለካ የጽንዕ። ዝደንጎየ ሕቶ መዓልታት ወይ ሰሙናት ካብ ግዜ መሰል ምጥራይ ከስእነካ ይኽእል። መዘኻኸሪ Lånekassen ብዛዕባ ሰለስተ ወርሒ መወዳእታ ግዜ ርአ።
ክፍሊታት ምኽፋል ክትቅጽል ኣለካ ድዩ?
ኣብ ስርዓት ርሑቕ ከባቢ፣ ክፋል ናይ ቀንዲ ልቓሕን ወለድን ከም ልሙድ ክትከፍል ኣለካ፣ ዕዳ ድሕሪ ምስራዝ እውን። ክፋል ናይ ቀንዲ ልቓሕ፣ ነቲ ልቓሕ ባዕሉ ዝንክይ ክፋል ክፍሊት እዩ።
Finnmarkን Nord-Tromsን ካልእ ሕግታት ኣለዎም። ብዚ ስርዓት ሕቶ ምስ ለኣኽካ፣ Lånekassen ክሳብ መልሲ ዝመጽእ ክፍሊት ክትጽበ ከም እትኽእል፣ ኣብ መንጎ መዘኻኸሪ ክፍሊት ብዘይ ምልኣኽ፣ ይሕብር። እዚ ናብ ስርዓት ርሑቕ ከባቢ ክሰጋገር የብሉን።
ብስርዓት ሰሜን ዕዳ ምስ ተሰረዘልካ፣ ወለድን ዝህልዉ ክፍሊታት ኣገልግሎትን ክትከፍል ኣለካ፣ ግን ድሕሪ ቀዳማይ ግዜ መሰል ምጥራይ ክፋል ናይ ቀንዲ ልቓሕ ኣይኮነን። ኣብ Dine sider መደብ ክፍሊትን ደረሰኛታትን ፈትሽ። ሕግታት ክፍሊት ንFinnmarkን Nord-Tromsን ከምኡውን ደንቢ § 51 ርአ።
ስምምዕ ልቓሕ ክቋረጽ መጠንቀቕታ እንተተቐቢልካ፣ ግዜኦም ዝሓለፈ ክፍሊታት ክሳብ ዝኽፈሉ ሕቶኻ ምክያድ ክዓግቱ ይኽእሉ፣ ምድንጓይ ክፍሊት ክፍቀድ እንተዘይክኢሉ። Lånekassen ተወከስ፤ ምስራዝ ናይ ቀደም ዘይተኸፍሉ ደረሰኛታት ብኣውቶማቲክ ኣይፈትሕን። ደንቢ § 52 ርአ።
ምስ ትግዕዝ ወይ ስራሕካ ምስ ዝቕየር እንታይ ትገብር?
ቅድመ ኩነታት ዳግም ፈትሽ። ኣብ መንጎ ዝተፈቕዱ ምምሕዳራት ምግዓዝ፣ ግዜ መሰል ምጥራይ ገና ክቑጸር የኽእል። ካብቲ ከባቢ ምውጻእ ወይ ስራሕ ምቕያር፣ ኣየናይ ስርዓት ከም ዝምልከት ክጸልዎ ይኽእል።
ኣብ Finnmark ወይ Nord-Troms ትነብር፣ ግን ካብቲ ከባቢ ወጻኢ ትሰርሕ እንተኾይንካ፣ ስርዓት ሰሜን ብልሙድ ኣይምልከትን። ግን መንበሪ ምምሕዳርካ ኣብ ደረጃ 5 ወይ 6 እንተሃልዩ፣ ስርዓት ርሑቕ ከባቢ ክምልከት ይኽእል። ፍሉይ ሕግታት፣ ንኣብነት ንዝተወሰኑ ኩነታት ስራሕ ወይ ካብ ገዛ ምስራሕ፣ ክምልከቱ ይኽእሉ።
ዕለታት ምግዓዝን ግዜታት ስራሕን ዓቅብ። ምዝገባ ህዝብን ምሕባር ምግዓዝን ከመይ ከም ዝሰርሑ እውን ርአ።
መዓስ መልሲ ትረክብ፣ ሽዑ እንታይ ትፍትሽ?
ገለ ሕቶታት ብኣውቶማቲክ ይካየዱ፣ ካልኦት ድማ ብኣካያዲ ጉዳይ ክግምገሙ ኣለዎም። ፋይናንስካ ብመልሲ ዝረኽበሉ ዝተዋሕሰ ዕለት ኣይትውደብ። እዋናዊ ግዜ ምክያድ ሕቶታት Lånekassen እና ኣብ Dine sider ዘለዉ መልእኽታት ፈትሽ።
መልሲ ምስ መጸ፣ ግዜ፣ ዝተሰረዘ መጠንን ንቕድሚት ክትከፍሎ ዘለካን ፈትሽ። ውሳነ ምስ መረጋገጺ ሕቶ ዓቅብ። ተወሰኽቲ መሓገዝቲ ኣብ ዝርዝር መሳርሒታት SamfunnPrep ትረክብ።
