ኖርዌይ ውስጥ ሓበረታ ለስደተኛ: trygdetid, botid ከምኡ ተለበቅ መስርሖ ሚዛን

ኖርዌይ ውስጥ ሓበረታ ንምርካብ ዓስሪት 5 ዓመታት trygdetid (ናይ ህዝቢ ሓጠቅ ሕጋዊ መኣዛ) ክሕዙ ኣለቦም፣ ሙሉእ garantipensjon (ዝሕተት ሓበረታ) ንምርካብ ግን 40 ዓመታት ክሕዙ ኣለቦም። ኣብ ኖርዋይ ወሪዱ ከባቢ ጊዜ ኣትወለዶ ምዃንካ፣ ሓበረታ ዝገበርካዮ ጊዜ ብተመጣጠን ትንኢት ይኽበር – ልሙዳት trygdeavtaler (ሕጋዊ ስምምዓታት) ምዃን ሚዛን፣ ካብ ውጪ ዓለም ዓመታት ተካቶ ክእተወ ይኽእሉ፣ ካብ 67 ዓመት ወይ ከምዚ ሓ፣ ተለበቅ መስርሖ ሚዛን (supplerende stønad) ንምምልሳ ክወድ ይኽእሉ።

ሓበረታ = inntektspensjon + garantipensjon

ካብ ህዝቢ ሓጠቅ (folketrygden) ዝመጹ ሓበረታ ብዓይነቱ ክልተ ክፋላት ሪዱ'ዩ:

• Inntektspensjon (ኢንትክት ሓበረታ) ብስራሕ ምግልጣፍ ይቦርከለይ። ዓመት ምስዓ 18,1% ካብ ምግናንካ (ድረስ 7,1 G) ኣብ ሓበረታ መስጋት ይእተወ። ምሳ ዝተዓመረ ገጾም ወይ ከተሰሪሕ ተዋሊድ ምበልከ፣ ክንድ'ዚ ክሓበረ ይጸውዖ።
• Garantipensjon (ዝሕተት ሓበረታ) ዝሕተት ህጥቅ ምዃኑ ይመስል ሕቀቑ trygdetid ከምኡ botid ዝአርምታ – እንታይ ምግናንካ ኣይተሪኦ። ኔካ ምስ ንጹህ ወይ ሓጤቅ ምግናንካ ሰናብተ ሓበረታ ወሪደ ኔክ ምስ ብዓይነቱ ዝሕተት ሓበረታ ተረክበ።

ክልተ'ዚ ክፋላት ምስዓ ምርሳራቅ: ወሲኖም inntektspensjon ከሊእ ምዃኑ፣ garantipensjon ከጽዓር ዝሕተት ሓበረታ ምግበር ይጸውዖ። ግልቦት inntektspensjon ብእቍር ብውውጻር ምቕባር፣ garantipensjon ብዘይግዞ ይቅለሰ – እዚ 80% ዝተሪኦ inntektspensjon ዝቀነስ ዋላ ወኒ ወድወደ ጥራሕ ምብሳሩ። ሕቚሪ ምዃንካ ሕጂ ታሪ ተኸንቦም ምቅብሉ ምዃን ይረአዮ ነገር ግና garantipensjon ዝሕተት ሕጥቅ'ዩ ምዃኑ ሳዕቤት ዘስተታወሖ።

ኖርዌይ ውስጥ ስደተኛ ለግን garantipensjon ሳቅዩ ተረክቦ ህጥቅ'ዩ። እዚ ክፋል ዝገበርካዮ botid ብረጃእ ዝሕዝ ምዃኑ'ዩ መሰል፣ inntektspensjon ወሲእናዚ ስራሕ ወይ ግድነት ክትገብርካ እንተ ፍትሓውትት ሮ ይበርከለይ። ክልተ'ዚ ክፋላት ብአዕማር ይሕሳብ (levealdersjustering) ምዃኖም ሊወሀብ፣ ማለት ዓመቲ ሓበረታ እንታይ ዐመር ከጻወርጅ ዝትኮንካ ምርዓይ ምምዝዛ ይሞርዝዝ። እንታይ ጊዜ ሓበረታ ስራሕ ጥራሕ ሚዛን ክእተወ ብርግግ ዘይምስ ይቃለሠ።

ሙሉእ trygdetid 40 ዓመታት ሓደ 2026 ዓመት (ሚዛናት ከካ 1 ሰሙን) garantipensjon:

Trygdetid: 5 ዓመታት ምርካብ ምእንዛር, 40 ዓመታት ሙሉእ garantipensjon

Trygdetid (ሕቐቑ ህዝቢ ሓጠቅ) ኖርዌይ ውስጥ ወሪድካ ወይ ስራሕ ከብደካ ገሳትሒ ሕጋዊ ሕቐቆም። ምስ 16 ዓመት ሩኣዮ 66 ዓመት ደግፍ ይሕሳብ።

• ሓበረታ ምርካብ ኖርዌይ 5 ዓመታት ዝሕተት trygdetid ኣለቦም።
• ሙሉእ garantipensjon 40 ዓመታት trygdetid ዝሕዝዎ ኣለቦም። ከባቢ ወሪድካ ጊዜ ወሲኖም፣ garantipensjon ብተመጣጠን (pro rata) ይትንኢት። Garantipensjon ንምርካብ ምዃን 3 ዓመታት botid ዝሕዙ ኣለቦም።

ሊሉ ሓሳብ: ምስ 40 ዓመት ናገር ኖርዌይ መጻወር ከብደካ 67 ዓመት ሕሩስ ምተሰርሖ፣ ከባቢ 27 ዓመታት trygdetid ተገቢርካ ምሉዓ። እዛ ግዜ 27/40 – ታሪ ክልተ ሰላሲ – ካብ ሙሉእ garantipensjon ከምኡ እቅዋም inntektspensjon ተገቢርካ ከ። ህዝብ ስደተኛ ናይ ሓበረታ ክገበር ዘይከላኦም ዳንጋር'ዩ: ኖርዌይ ወለደ ደወዚ ዝዐምሩ ወሳንቲ ተውሳከ ምዃንኦም'ዩ ህላዋ፣ መስሪሖ ዘይተኣማመኖ መንግስቲ ኣይተቀየርዖ።

Trygdeavtaler: ወጪ ውጪ ዓለም ዓመታት ተካቶ ክእተወ ይኽእሉ

ወጪ ውጪ ዓለም ወሪድካ ወይ ስራሕ ከብደካ፣ trygdeavtaler (ሕጋዊ ስምምዓታት) ጥሪሽካ ዕጅጅ ይሆናካ:

• EØS-avtalen (EØS ስምምዓታ): ሌላ EØS ውስጥ ዓለምን ውስጥ trygdetid ኖርዌይ trygdetid ምስዓ ስምሞር ይኽእላ NAV 5 ዓመታት ሕቐቕ ምሪከብ ምምዕዳር ወቅተ።
• Nordisk konvensjon (ኖርድሪክ ስምምዓታ) ከምኡ ምስ USA, Canada, India, Tyrkia ከምኡ Storbritannia ዝተሳሩ ሌላ ስምምዓታት ወሓሳስ ስሌጣ ሪዳ።

ሊሉ ሓሳብ: 3 ዓመታት ኖርዌይ ውስጥ ስራሕ ከብደካ ከምኡ 4 ዓመታት ሌላ EØS ውስጥ ሓገዛ፣ ግምት ክልተ'ዚ 7 ዓመታት 5 ዓመታት ሕቐቅ ተገቢርካ። ግና ምስተሓውጣ: ስምምዓታት ስድሙ ሕቐቕ ሪድሙ መሓላካ ስላሜ፣ ሓበረታ ውለዳ ምጠቅአት ሪድሙ ምምካር። ኖርዌይ ኖርዌይ trygdetid ሓበረታ፣ ስምምዓታ ልዋታ ሪድሙ ሓበረታ። ሪድሙ ሓበረታ ሌላ ሀገር ገለ ተገቢርካ። እዛ እቅዋም ውጪ ዓለም ዓመታት ተካቶ ክእተወ ይኽእሉ በለ ሕጋዊ ሙጥጥነት ዕሙር መስተውዓልነት ውጪ ዓለም ስራሕ ውስጥዮ ሪዕናካ።

ተለበቅ መስርሖ ሚዛን ምስ 67 ዓመት ውጪ botid ሰሪዑ

ዋላ 67 ዓመት ወይ ዝበዓተ ምስ ምዃንካ ሙሉእ garantipensjon ምርካብ ክትኸውንካ ህጥቅ botid ሓደ ትምክሩ፣ ተለበቅ መስርሖ ሚዛን ሪድሙ ታላቅ መስረሖ ሓበረታ ክእተወ ዝዓደኔ ታቓላይ ሕጥቅ ዘስተታወሖ ሓደ ወሳንቲ። እዚ 2026 ዓመት ውስጥ ዳሕማዊ ሕጐ:

• 67 ዓመት ሙሉእ (ወይ ሉቅ ምክልካል ፈልጥ) ከምኡ ኖርዌይ ውስጥ ሕጋዊ ውቅር ንምርካብ ኣለቦም።
• ተለበቅ መስርሖ ሚዛን ሙጥጥነት ዘለዎ – ሚስትታ ወይ ምስተላልፉ ከምኡ ጥቂር ገንዘብ ሰሪዑ ብትሪ።
• ዓመት ምስዓ ሕድሕድ ተድለይ ከምኡ NAV ቢሮ ውስጥ ምክሪ ሪድሙ ተዳለየ።
• መሕት ብ 90 ወሳዳት ውጪ ብትሪ ወደ ከምኡ EØS ውስጥ ወሪድካ – እዛ ተሪ ምግለጥ ዘየተወሃሀደ።

ተለበቅ መስርሖ ሚዛን ታሕታዊ ሓበረታ ምዃን ምስ ታሪ ኔክ ምዃኑ ይህልዎ። ኖርዋይ ውስጥ ወሪድካ ካላ ተረክበ ሊገረ። ሌላ ሃገር ምወደ ናግኡ። ብዕልና ስደተኛ ሕዛብ ግና ዝሰመር ሰነ ፈጊስ ሓበረታ ከምኡ ምስ ዘይ ዖንግጋርካ ምግናንካ ሊወሃብ ዝኽእል ስርአት'ዩ።

ውጪ ዓለም ሓበረታ ምዐወጣት ዕንዳሉ ንትሰሪሕ ወደ ምትናገር ምዘራ?

ናንተ ደገፍ ወሳንቲ ምርካብ ሕቐቕ'ዮም ገደብ ነገር ግን ደሊሚ የስተዋሉ። ተገቢር ቅነፍ:

• ግዜ ለዝተወሰነ ስራሕ ተገብር। ዓመት ምስዓ inntektspensjon ከምኡ trygdetid ስሪዓ።
• ሓበረታ መውጫት ምገምግም། Levealdersjustering ምዃኑ፣ ከሳአይ ሓበረታ ወጫተ ዪዩ።
• ስራሕ ከምኡ ሓበረታ ምስባብ። ካብ 62 ዓመት ሓበረታ ወጫተ ከምኡ ስራሕ ምቕጻር ብሓበረታ ምገምግም ዘይ ይሰዓብ።
• ቢሮ ሓበረታ ከምኡ AFP ምዕዳ። ብርሒ ውስጥ ሓበረታ ሰብ አጀሊ ውስጥ ዝተሰረሖ – እዛ ምላሽ ሕጂ።
• ውጪ ሃገር ሓበረታ ሚዛን ምዕዳ። ዕንዳሉ ሕጀት ነገር ግና ሚዛን ካብ ሌላ ሀገር ሕጋዊ ታሕታዊ ሓበረታ መጠን።

ኔካ trygdetid ሚዛን ክትሪ ወደ

ናንተ ውለዱ ሮ ምዕዳ ክትኸውን ይኽእል:

• ውስጥ ሎግ ኢን Din pensjon nav.no BankID ታሪ እቅዋሞ ከምኡ ሚዛን ሓበረታ ሪና።
• ቅሖ ውጪ ሃገር ዓመታት ሕጋዊ ሓዘ ምዕዳ፣ ከምኡ ስራሕ ሰነተ ከምኡ ሌላ ሀገር ሕጋዊ ሥርዓት ሳቅዩ።
• ዕንዳሉ ሓበረታ ወጫተ። ሓበረታ 62 ዓመት ወጫተ ፍሬ ካብ እቅዋሞ ዝበዐ፣ ዘየ 67 ዓመት።

ሓበረታ ሙጠግግ ሕጥቅ ግዜ NAV ለሕዝብ ስደተኛ ሪና ምዕዳ። botid ሌላ ስሌጣ ወሳንቲ – ዝተወለደ ኖርዌይ ዜግነት ሙጠግግ ሪና ምዕዳ።