ሓሳብ ነበርቲ ኣብ ባይቶ ኮሙነ ጉዳይ ክርአ መሰል ክህበኩም ይኽእል። እኹል ብዝሒ ነበርቲ ክድግፍዎ ኣለዎ፣ እቲ ጉዳይ ድማ ሕጋዊ ቅድመ ኩነታት ከማልእ ኣለዎ። ክልተ ሚእታዊት ይኣክል፣ ኣብ ኮሙነ ግን ካብ 300 ፊርማ ንላዕሊ ፈጺሙ ኣየድልን። ምርኣይ ጉዳይ ማለት ሓሳቡ ክጸድቕ እዩ ማለት ኣይኮነን።
ሓሳብ ነበርቲ እንታይ እዩ?
ሓሳብ ነበርቲ፣ ወይ innbyggerforslag፣ ዝተመርጹ ወከልቲ ኣብ ከባቢያዊ ጉዳይ መርገጺ ክወስዱ እትሓቱሉ ወግዓዊ ኣገባብ እዩ። እዚ ስርዓት ንኮሙነን ንምምሕዳር ኣውራጃን ይምልከት፣ ግን ትኽክለኛ ተቐባሊ ክትመርጹ ኣለኩም።
Kommunestyret ናይ ኮሙነ ዝለዓለ ዝተመርጸ ኣካል እዩ። ኣብ ገለ ከተማታት bystyret ይበሃል። Fylkestinget ናይ ምምሕዳር ኣውራጃ ዝለዓለ ዝተመርጸ ኣካል እዩ።
Kommunal- og distriktsdepartementet፣ ሚኒስትሪ ከባቢያዊ ምምሕዳርን ክልላዊ ልምዓትን፣ ነቲ ስርዓት ኣብ ናይ 2026 ንኮሙነታት ዝምልከት እማመ፣ ምዕራፍ 6.6፣ ይገልጾ። ሕጋዊ መሰረቱ kommuneloven § 12-1፣ ሕጊ ከባቢያዊ ምምሕዳር፣ እዩ። እዞም ሕግታት ብ2 ሕዳር 2026 ብጎርጎርዮሳዊ ኣቆጻጽራ ተመርሚሮም።
ኣብ SamfunnPrep ተወሳኺ መግለጺታት ዲሞክራስን ህዝባዊ ኣገልግሎታትን ኣለዉ። ኣብዚ ካብ ሓሳብ ክሳብ ዝተላእከ እማመ ዘሎ መስርሕ ንገልጽ።
እንታይ ዓይነት ጉዳያት ክተቕርቡ ትኽእሉ?
እቲ ሓሳብ ንስራሕ ኮሙነ ወይ ምምሕዳር ኣውራጃ ክምልከት ኣለዎ። ተመሳሳሊ ትሕዝቶ ኣብዚ ናይ ምርጫ ዘመን ድሮ ተራእዩ እንተኾይኑ እውን መርምሩ።
Saltdal kommune እቲ ስራሕ ብሕጊ ዝግደድን ብድሌት ዝግበርን ዕማማት ከም ዘጠቓልል ይገልጽ። ስለዚ ካብቶም ኮሙነ ክህቦም ዝግደድ ኣገልግሎታት ንላዕሊ ክኸውን ይኽእል። መን ከም ዝሕተተሉ እንተዘይፈሊጥኩም፣ ንኮሙነ ሕተቱ።
ኣብ ሰነዳት ኣኼባ ባይቶ ዝሓለፉ ጉዳያት ርኣዩ። ኣብ ተመሳሳሊ ናይ ምርጫ ዘመን፣ ብዚ ስርዓት ትሕዝቶ ናይ ዝሓለፈ ሓሳብ ነበርቲ ደጊሙ ክርአ ክትጠልቡ ኣይትኽእሉን። እዚ እውን ነቲ ባይቶ ኣብቲ ዘመን ድሮ ዝረኣዮ ትሕዝቶ ይምልከት።
እዚ ፖለቲከኛታት ጉዳዩ ደጊሞም ከልዕልዎ ኣይክልክልን። ባዕሎም ክመርጹ ይኽእሉ። ግን ብዙሕ ስማት ብምእካብ ጥራይ እንደገና ክርአ ክትጠልቡ ኣይትኽእሉን። ኣገዳሲ ትሕዝቶ እዩ፣ ኣርእስቲ ጥራይ ኣይኮነን።
ቅድሚ ምጅማር፣ ንፖለቲካዊ ጽሕፈት ኮሙነ ክትሓቱ ትኽእሉ፦
- ኮሙነ ኣብዚ ጉዳይ መርገጺ ክወስድ ይኽእል ዶ?
- ባይቶ ኣብዚ ናይ ምርጫ ዘመን ተመሳሳሊ ትሕዝቶ ርእዩ ዶ?
- ነቲ ሓሳብ ብኣየናይ ኣድራሻ ወይ ዲጂታላዊ መንገዲ ክንልእኮ ኣለና?
መን ከቕርብን ክድግፍን ይኽእል?
ንምስታፍ መሰል ምድማጽ ኣየድልን። ትሕቲ 18 ዓመት መንእሰያት እውን ሓሳብ ከቕርቡ ወይ ክድግፉ ይኽእሉ። ተሳተፍቲ ኣብቲ ጉዳዩ ዝምልከቶ ኮሙነ ወይ ኣውራጃ ከም ነበርቲ ዝተመዝገቡ ክኾኑ ኣለዎም።
እዚ ኣብ መምርሒ ሚኒስትሪ ብዛዕባ ሓሳብ ነበርቲ፣ ኣብቲ መን ከቕርብ ከም ዝኽእል ዝገልጽ ክፋል፣ ተገሊጹ ኣሎ። ደረት ዕድመ ምድማጽ ነዚ ስርዓት ኣይተተግብርዎ።
ካብ ካልእ ኮሙነ ዝመጸ ሰብ ንሓሳብኩም ክሰማማዓሉ ይኽእል። ግን ስሙ ከም ደገፍ ነባሪ ኮሙነኹም ኣይቁጸርን። ናይ ኣውራጃ ሓሳብ እንተኾይኑ፣ ኣብታ ኣውራጃ ምንባር እዩ ኣገዳሲ።
ሓደ ውድብ እውን ሓሳብ ከቕርብ ይኽእል። እዚ እኹል ፊርማ ነበርቲ ናይ ምእካብ ቅድመ ኩነት ኣይትክኦን። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ነቲ ብሓቂ ዝለኣኽ ሓሳብ ክድግፍ ኣለዎ።
ክንደይ ፊርማ የድልየኩም?
ብውሑዱ ክልተ ሚእታዊት ነበርቲ የድልዩ፣ ግን ኣብ ኮሙነ 300 ፊርማ ኩሉ ግዜ ይኣክል። ኣብ ኣውራጃ እቲ ተመሳሳሊ ደረት 500 እዩ። ስለዚ ክልተ ሚእታዊትን 300 ወይ 500ን ክልቲኦም ከተማልኡ ኣየድልን።
ኮሙነ ኣየናይ ብዝሒ ህዝብን ዝወሓደ ቅድመ ኩነትን ከም ዝጥቀም ከረጋግጽ ሕተቱ። እነሆ ሰለስተ ስሌታት ብሓሳባዊ ብዝሒ ነበርቲ፦
| ኣብነት | ክልተ ሚእታዊት | እኹል ፊርማ |
|---|---|---|
| 5 000 ነበርቲ ዘለዉዋ ኮሙነ | 100 | 100 |
| 25 000 ነበርቲ ዘለዉዋ ኮሙነ | 500 | 300 |
| 100 000 ነበርቲ ዘለዉዋ ኣውራጃ | 2 000 | 500 |
ኣብ ቀዳማይ ኣብነት፣ ክልተ ሚእታዊት ካብ 300 ይውሕድ። ኣብቶም ክልተ ካልኦት፣ እቲ ቀዋሚ ደረት ይውሕድ። እዞም ቁጽርታት ስሌት እዮም ዘርእዩ፣ ናይ ፍሉያት ኮሙነታት ወይ ኣውራጃታት ህዝቢ ኣይኮኑን።
ቅድመ ኩነት ዘማልኡ ደገፍቲ ቁጸሩ፣ ብዝሒ መስመራት ዝርዝር ጥራይ ኣይኮነን። ሓደ ሰብ ደጋጊሙ እንተተጻሒፉ ወይ መንበሪኡ እንተዘይነጺሩ፣ መግለጺ ሕተቱ።
ንጹር ሓሳብ ከመይ ትጽሕፉ?
ባይቶ ኮሙነ ኣብ እንታይ መርገጺ ክወስድ ከም እትደልዩ ብንጹር ጽሓፉ። መበገሲኡ ብሓጺሩ ግለጹ፣ ኮሙነ ብዛዕባ ጉዳዩ ምስ መን ክራኸብ ከም ዘለዎ እውን ሓብሩ።
መምርሒ Bergen kommune ንጹር እማመ ውሳነን ሓበሬታ ርክብን ይሓትት። እዚ ቀሊል ኣቀራርባ ኣብ ምጽሓፍ ክሕግዘኩም ይኽእል፦
- ኣርእስቲ፦ ጉዳዩ እንታይ እዩ?
- እማመ፦ ባይቶ እንታይ ክውስን ወይ ክምርምር ትደልዩ?
- መበገሲ፦ ኣየናይ ፍሉይ ጸገም ወይ ድሌት ኣሎ?
- ተወሳኺ ሰነዳት፦ ኣየናይ ሓበሬታ ነቲ ሓሳብ ይድግፎ?
- ናይ ርክብ ሰብ፦ ንሕቶታት ኮሙነ መን ይምልስ?
እዚ ተግባራዊ ኣቀራርባ እዩ፣ ግዴታ ዝኾነ ሃገራዊ ቅጥዒ ኣይኮነን። እትፈልጥዎ፣ ዝተዓዘብኩምዎን ክምርመር እትደልይዎን ፍለዩ። መሰረት እንተዘይብልኩም፣ ዋጋ ወይ ቁጠባ ከም ሓቂ ኣይተቕርቡ።
ቅድሚ ምእካብ ደገፍ፣ ሓደ ሰብ ነቲ ጽሑፍ ከንብቦ ሕተቱ። ብፊርማኡ እንታይ ከም ዝድግፍ ብናቱ ቃላት ክገልጽ ሕተቱ። በዚ ዘይነጸረ ኣገላልጻ ቀልጢፍኩም ትረኽቡ።
ፊርማታት ከመይ ትእክቡን ትልእኩን?
ደገፍ ብኤሌክትሮኒክ ወይ ብወረቐት ክትእክቡ ትኽእሉ። ፊርማታት ምስ ትኽክለኛ ሓሳብን መንበርን ክተኣሳሰሩ ከም ዝኽእሉ ኣረጋግጹ፣ ድሕሪኡ ጉዳዩ ናብ ኮሙነ ልኣኹ።
Bergen kommune መንበሪ ንምምርማር ኣድራሻታት ምስ ፊርማታት ክህልዉ ከም ዘለዎም የጽንዕ። ስለዚ ስም ተጠቃሚ ወይ ናይ «ፈቲየዮ» ምልክታት ጥራይ ዘለዎ ዝርዝር፣ ብዚ ስርዓት ዝተሰነደ ደገፍ ኣይኮነን።
Minsak.no ናይ ሚኒስትሪ መድረኽ ሓሳብ ነበርቲ እዩ። መምርሒ ኮሙነኹም መላግቦን ኣገባብን ከርእየኩም ይኽእል። Trøndelag fylkeskommune ኣላእኻ ይገልጽ፦ እኹል ፊርማ ምስ ኣከብኩም፣ ናብቲ መድረኽ ኣቲኹም ጉዳዩ ክትልእኩ ኣለኩም። ደገፍ ንምእካብ ስለ ዝተዘርግሐ ጥራይ ኮሙነ ተቐቢልዎ እዩ ኣይትበሉ።
ወረቐት ወይ ካልእ መንገዲ እንተተጠቒምኩም፣ ኮሙነ ነቲ ሰነዳት ከመይ ክቕበሎ ከም ዝደሊ ኣነጽሩ። ቅዳሕ ጽሑፍን ዝርዝር ዝተላእኩ ተወሳኺ ሰነዳትን ዓቅቡ። መረጋገጺን ቁጽሪ ጉዳይን ብምሕታት መስርሑ ክትከታተሉ ትኽእሉ።
ኮሙነ መዓስ ነቲ ጉዳይ ክርእዮ ኣለዎ?
ቀንዲ ሕጊ፣ ባይቶ ኮሙነ ወይ ኣውራጃ ባዕሉ፣ ሓሳቡ ድሕሪ ምቕራቡ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ መርገጺ ክወስድ እዩ። ግዜ ካብታ ስማት ምእካብ ዝጀመርኩምላ መዓልቲ ኣይቁጸርን።
ሓሳቡ ብመሰረት ሕጊ ውጥንን ህንጻን ኣብ ዝካየድ ናይ ውጥን ጉዳይ ክርአ እንተተመሓላሊፉ፣ ፍሉይ ኩነት ኣሎ። Kommuneloven § 12-1፣ ኣብ ሪፖርት ሚኒስትሪ ብዛዕባ ሓሳብ ነበርቲ ዝተጠቕሰ፣ ነቲ ግዜን ፍሉይ ኩነትን ይገልጽ።
ካብ ሓሳቡ ዝመጹ ውሳነታትን ስጉምትታትን ክሕበረኩም ኣለዎ። ንናይ ርክብ ሰብ ኣብ ኮሙነ፣ ሰነዳት ጉዳይን ቃለ ጉባኤን ኣበይ ከም እትረኽቡ ሕተቱ። ፊርማታትን ጉዳይን ቅድመ ኩነት እኳ እንተኣማልኡ፣ ባይቶ ክነጽጎ ይኽእል።
ጉዳዩ ክርአ እንተዘይተቐቢሉ ወይ ሓሳቡ ብድምጺ እንተተነጺጉ፣ ምኽንያቱ ኣንብቡ። ዘይነጸረ እንተሃልዩ፣ ኮሙነ ቀጻሊ ኣማራጺ ክገልጸልኩም ሕተቱ። ናይ SamfunnPrep ተግባራዊ መሳርሒታት ኣብ ኣገልግሎታት ኖርወይ ንምምራሕን ቃላት ንምምሃርን ክሕግዙ ይኽእሉ።
