Norway qofka uurka leh wuxuu xaq u leeyahay inuu isagu go’aansado ilmo iska soo ridid ilaa dhammaadka usbuuca 18 ee uurka. Sabab looma baahna, shaqaalaha caafimaadkuna waxay leeyihiin waajib sir-hayn. Abort waa bilaash dadka deggan Norway.

Is-go’aamin: xaqaaga doorashada

Abort waa mowduuc xasaasi ah. Maqaalkani wuxuu kaliya sharxayaa waxa xeerarka Norway sheegaan iyo sida caawimo loo helo. Ma xukumo waxa adiga kuu sax ah.

Marka la joogo 28 Juun 2026, sharciga abort wuxuu qofka uurka leh siinayaa xaq ilaa dhammaadka usbuuca 18 ee uurka, taas oo ah 17 usbuuc iyo 6 maalmood. Tani waa tirada muhiimka ah ee samfunnskunnskapsprøven: Norway qofka uurka leh ayaa go’aansada 18-ka usbuuc ee hore.

Uma baahnid inaad go’aanka u sharaxdo dhakhtar, lammaane, qoys ama shaqo-bixiye. Kahor usbuuca 18 qof kale ma ansixinayo. Shaqaalaha caafimaadku waa inay ku siiyaan xog aad fahmi karto, laakiin doorashada adigaa leh.

Xuquuqdu waxay khusaysaa qof kasta oo jooga Norway sida uu dhigayo sharciga abort. Helsenorge waxay sheegtaa in abort uu bilaash u yahay dadka Norway deggan. Dadka EU/EØS ee Norway ka shaqeeya laakiin aan halkan deggenayn badanaa kharashka waa la dabooli karaa. Dadka aan sharci joogitaan lahaynna xaq bay u leeyihiin inta ay Norway joogaan.

Haddii aad dalka ku cusub tahay, akhri nidaamka caafimaadka Norway.

Xadka usbuuca 18

Xadku wuxuu ka beddelmay usbuuca 12 ilaa usbuuca 18 markii sharciga cusub uu dhaqan galay 1 Juun 2025. Sharciga hadda waa sharciga 20 Diseembar 2024 nr. 96 ee abort. Qodobka ugu weyn hadda waa § 3, ma aha sharcigii hore ee 1975.

Usbuucyada uurka waxaa badanaa laga bilaabaa maalinta koowaad ee caadadii ugu dambeysay. Isbitaalka dhakhtar, umuliso ama shaqaale caafimaad ayaa ultrasound u isticmaali kara si loo qiyaaso muddada uurka. Helsenorge waxay sheegtaa inaadan khasab ku ahayn inaad eegto sawirka ultrasound.

  • Wac fastlege, helsestasjon for ungdom ama umuliso oo weydii in lagaa caawiyo isbitaalka.
  • Si toos ah ula xiriir qaybta dumarka ee isbitaalka. Gudbin uma baahnid.

Helsedirektoratet waxay sheegtaa in codsiga abort si degdeg ah loo käsheego. Haddii codsiga la sameeyo ka hor xadka, dib u dhac yar oo caafimaad ama farsamo ah si toos ah uma gelinayo guddiga.

Haddii aad kala garan weydo fastlege, legevakt iyo isbitaal, akhri fastlege iyo takhasusle.

Abort ka dib usbuuca 18: guddi iyo ka reebis

Kadib dhammaadka usbuuca 18, xaqa tooska ah ee is-go’aamintu ma sii shaqeeyo. Markaas abortnemnd waa inay oggolaansho bixisaa, marka laga reebo xaalado degdeg ah oo khatar weyn ku ah nolosha ama caafimaadka qofka uurka leh.

Abortnemnd maxkamad ma aha. Waa qiimeyn caafimaad, bulsho iyo sharci. Sharciga cusub guddi wuxuu ka kooban yahay saddex qof: dhakhtar, sharciyaqaan iyo qof leh aqoon caafimaad ama bulsho. Waad la kulmi kartaa guddiga haddii aad rabto, laakiin waajib ma aha. Qof waad kaxaysan kartaa.

§ 3 wuxuu sheegayaa in guddigu oggolaansho bixiyo haddii shuruudaha la buuxiyo. Tusaalooyin waa khatar caafimaad jireed ama maskaxeed, uur ka dhashay kufsi, qaraabo galmo ama dembi galmo kale, xaalad halis ah oo uurjiifka ah, ama nolol aad u adag. Guddigu waa inuu si weyn u tixgeliyaa qiimeynta qofka uurka leh.

Kadib dhammaadka usbuuca 22 ee uurka, abort waxaa la sameyn karaa oo keliya haddii ay cadahay in uurjiifku dhimanayo inta uurku jiro ama wax yar kadib dhalashada.

Sida loola xiriiro adeegga caafimaadka

Waxaad ka bilaabi kartaa meesha kuu ammaan badan: fastlege, helsestasjon for ungdom, umuliso ama isbitaal. Shaqaalaha caafimaadku waa inay ku sii caawiyaan. Waad weydiin kartaa habka, xanuunka, dhiig-baxa, tallaabooyinka iyo la-socodka.

Waxaad xaq u leedahay turjumaan haddii aad u baahan tahay si aad u fahamto macluumaadka caafimaadka iyo daaweynta. Turjumaanka adeegga caafimaadku waa bilaash bukaanka, marka laga reebo xaalado ilko qaarkood. Carruur looma isticmaali karo turjubaan.

Shaqaalaha caafimaadku sir bay hayaan. Lama wadaagi karaan lammaane, waalid, shaqo-bixiye, iskuul, UDI ama cid kale macluumaad abort ah oggolaansho la’aan, haddii aan jirin sal sharci gaar ah. Dadka ka weyn 16 sano sir-hayntu waa adag tahay. Haddii aad ka yar tahay 16, waalidka badanaa waa la ogeysiiyaa, laakiin Helsenorge waxay sheegtaa in aan la ogeysiin haddii ay jiraan sabab wanaagsan oo la ixtiraamo. Go’aanka weli qofka uurka leh ayaa leh.

Haddii aad hore ugu jirto la-socod uur, akhri helsestasjon iyo daryeelka uurka.

Ka hortagga uurka iyo taageero ka dib

Abort ka dib waxaad heli kartaa talo ku saabsan ka hortagga uurka, dhiig-baxa, xanuunka iyo goorta dhakhtar lala xiriiro. Fastlege, umuliso, helsestasjon for ungdom iyo isbitaal way ku caawin karaan. Dad badan waxay rabaan ka hortag degdeg ah, sababtoo ah uur cusub wuu dhici karaa waqti gaaban kadib. Akhri ka hortagga uurka Norway.

Sharciga cusub wuxuu sidoo kale bixiyaa xaq wadahadal la-socod kadib abort. Regjeringen waxay sheegtaa in laga bilaabo 1 Juun 2025 la heli karo ilaa laba wadahadal la-socod oo aan egenandel lahayn. Waxay ka dhici karaan specialisthelsetjenesten, helsestasjon ama fastlege.

Dareenku wuu kala duwanaan karaa: nafis, murugo, welwel ama isku-dhaf. La-talin khasab ah kahor abort ma jirto, laakiin waad codsan kartaa. Helsenorge waxay xustaa Amathea oo ah adeeg fudud oo laga hadlo uur, abort iyo caafimaadka maskaxda.

Xuquuqdaada bulsho sinaan leh

Xeerarka abort waxay ku saabsan yihiin is-go’aamin, asturnaan iyo sinnaan. Norway qofna kuguma qasbi karo abort, qofna kuma qasbi karo inaad uurka sii waddo. Helsenorge waxay si cad u sheegtaa in abort aan la samayn karin adigoon rabin.

Qoys, lammaane, bulsho diimeed ama shaqo-bixiye fikrad way yeelan karaan, laakiin iyagu ma go’aamiyaan. Shaqo-bixiye xaq uma laha macluumaadka caafimaad ee abort. Haddii aad la kulanto cadaadis, rabshad ama hanjabaad, la xiriir shaqaalaha caafimaadka, krisesenter, booliiska ama adeeg kale oo ammaan ah.

Samfunnskunnskapsprøven xasuuso: qofka uurka leh wuxuu xaq u leeyahay is-go’aamin ilaa usbuuca 18. Kadib usbuuca 18 abortnemnd ayaa sharciga ku qiimeysa. Tani waxay la xiriirtaa sinnaanta Norway iyo xuquuqda bukaanka.