Wezwanie do sądu jako świadek: tłumacz, obowiązki i koszty

Jeśli wezwano Cię do sądu jako świadka, zwykle musisz się stawić i mówić prawdę. Potwierdź otrzymanie wezwania. Wcześnie zgłoś, jeśli potrzebujesz tłumacza lub nie możesz przyjść. O zwolnieniu z obowiązku stawienia się decyduje sąd. Zwrot kosztów zależy od rodzaju sprawy.

Co oznacza wezwanie do sądu jako świadka?

Jako świadek opowiadasz sądowi, co wiesz o sprawie. Przekazujesz informacje, które mogą pomóc sędziom ją rozstrzygnąć.

Zwykle musisz złożyć zeznania także wtedy, gdy już rozmawiano z Tobą na policji. Sąd musi usłyszeć Twoje zeznania. Wyjaśnia to Norges domstoler (norweskie sądy) na stronie o świadkach w sądzie⁠.

Nie masz nikogo osądzać. Robią to sędziowie, a w niektórych sprawach także ławnicy. SamfunnPrep ma osobny poradnik o roli ławnika w sądzie pierwszej instancji. Ten artykuł dotyczy osób wezwanych jako świadkowie.

Poniższe zasady sprawdzono na dzień 7 października 2026 roku. Obowiązek stawienia się dotyczy spraw karnych i cywilnych, z wyjątkami przewidzianymi prawem. Sprawa karna dotyczy możliwego naruszenia prawa. Sprawa cywilna dotyczy sporu, na przykład o umowę. Zasady określają straffeprosessloven § 108, ustawa o postępowaniu karnym w Lovdata⁠ oraz tvisteloven § 24-1, ustawa o sporach cywilnych⁠.

Po otrzymaniu wezwania:

1. Przeczytaj datę, godzinę, adres i numer sprawy.
2. Potwierdź otrzymanie wezwania w sposób w nim wskazany.
3. Zapisz dane kontaktowe osoby lub instytucji, która Cię wezwała.
4. Powiadom pracodawcę i wcześnie ustal kwestie praktyczne.

Musisz potwierdzić otrzymanie, nawet jeśli uważasz, że masz uzasadniony powód nieobecności. Wyjaśnia to Politiet (norweska policja) na stronie o stawieniu się w sądzie⁠.

Szerszy kontekst znajdziesz w dziale o demokracji i uczestnictwie obywatelskim na SamfunnPrep.

Czy musisz się stawić, jeśli chorujesz lub termin Ci nie odpowiada?

Tak, wezwanie obowiązuje, dopóki nie otrzymasz informacji o zwolnieniu z obowiązku stawienia się lub innym ustaleniu. Nie możesz samodzielnie zdecydować, że choroba, daleka podróż lub praca zwalniają Cię z przyjścia.

Skontaktuj się z sądem, gdy tylko dowiesz się o problemie. W razie choroby musisz przesłać zaświadczenie lekarskie. Sąd ocenia, czy choroba usprawiedliwia nieobecność. Zaświadczenie nie daje więc automatycznego zwolnienia. Zgodnie z wezwaniem powiadom także inne wskazane osoby. Zobacz praktyczne informacje Norges domstoler dla świadków⁠.

W sprawach karnych możesz również skontaktować się z oskarżycielem publicznym, który prowadzi sprawę w imieniu organu oskarżenia. W sprawach cywilnych skontaktuj się ze stroną lub adwokatem, którzy Cię wezwali.

Jeśli masz daleko do sądu, możesz zapytać o przesłuchanie zdalne. Oznacza to składanie zeznań przez wideo lub telefon. Sąd musi to zatwierdzić. Nie możesz po prostu wysłać linku do rozmowy wideo zamiast przyjść. Straffeprosessloven § 109 a⁠ opisuje decyzję sądu w sprawach karnych.

Czy możesz odmówić zeznań?

Większość świadków musi zeznawać, ale prawo przewiduje wyjątki. Możliwe prawo do odmowy zeznań nie oznacza, że możesz samodzielnie zignorować wezwanie.

W sprawach karnych prawo do odmowy zeznań mogą mieć między innymi niektóre osoby bliskie oskarżonemu. Istnieją wyjątki. Możliwa jest również odmowa określonych odpowiedzi, które mogłyby narazić Cię na karę. Zasady znajdują się w straffeprosessloven §§ 122–123⁠.

Wcześnie zgłoś, jeśli uważasz, że dotyczy Cię wyjątek. Powiedz również o obowiązku zachowania tajemnicy związanym z pracą. Poproś sąd o wyjaśnienie, co masz zrobić. Sprawy cywilne mają własne zasady. Nie traktuj rodzinnego wyjątku ze spraw karnych jako ogólnego zwolnienia.

Jak uzyskać tłumacza w sądzie?

Wcześnie zgłoś, jeśli nie rozumiesz norweskiego na tyle dobrze, by zeznawać lub rozumieć pytania. Podaj język i ewentualnie dialekt. Poproś o potwierdzenie, że Twoja potrzeba została odnotowana.

Możesz na przykład powiedzieć: „Wezwano mnie jako świadka i potrzebuję tłumacza języka ukraińskiego. Kto uzgodni to z sądem?” Zwróć się do osoby kontaktowej wskazanej w wezwaniu lub do sądu.

Na dzień 7 października 2026 roku koszty tłumacza w sprawach karnych pokrywa państwo. Dotyczy to również spraw cywilnych z fri sakførsel, czyli finansowaną publicznie pomocą w prowadzeniu sprawy sądowej. W innych sprawach cywilnych koszty tłumacza są pokrywane, gdy sąd uważa to za konieczne. Państwo może również pokryć koszt tłumacza dla świadków, którzy nie znają norweskiego. Poproś sąd o ustalenie zamówienia i płatności w Twojej sprawie. Zobacz informacje Norges domstoler o tłumaczach⁠.

Podczas zeznań powiedz, jeśli nie rozumiesz pytania lub tłumaczenia. Poproś o powtórzenie, zanim odpowiesz.

Jakie wydatki mogą zostać pokryte?

Jako świadek w sprawie karnej możesz uzyskać pokrycie kosztów podróży, ewentualnego noclegu i utraconego zarobku. W sprawach cywilnych musisz uzgodnić zwrot ze stroną, która Cię wezwała. To rozróżnienie opisują praktyczne informacje sądów⁠.

Rekompensata oznacza tu zwrot zgodnie z określonymi zasadami. Nie zakładaj, że otrzymasz taką samą stałą kwotę jak ławnik. Na dzień 7 października 2026 roku vitnegodtgjørelsesloven §§ 2 i 5, ustawa o rekompensacie dla świadków⁠ określa zasady dotyczące podróży i pokrycia udokumentowanych strat finansowych w rozsądnych granicach.

Zapytaj, zanim zarezerwujesz kosztowną podróż lub hotel. Ustal także z pracodawcą, czy zachowasz wynagrodzenie. Nieobecność w pracy i rzeczywista utrata wynagrodzenia to różne rzeczy.

Ogólnokrajowa strona sądów informuje, że świadkowie składają wnioski przez Betalmeg lub aplikację DFØ. DFØ to Direktoratet for forvaltning og økonomistyring, norweski urząd administracji i zarządzania finansami publicznymi. Zapytaj sąd, jeśli potrzebujesz pomocy z dostępem lub dokumentami. Skorzystaj z instrukcji składania wniosków o zwrot kosztów świadka⁠.

Jak przygotować się do zeznań?

Przeanalizuj własne wspomnienia i przeczytaj odpowiednie notatki lub dokumenty, które masz. Możesz zabrać notatki jako pomoc, ale zeznania muszą być ustne.

Odróżniaj własne obserwacje, informacje od innych i kwestie, co do których nie masz pewności. Nie zgaduj, aby udzielić pełnej odpowiedzi. „Nie pamiętam daty” jest dokładniejsze niż wymyślona data. Sądy radzą także unikać rozmów o sprawie z innymi przed zeznaniami. Zobacz przygotowanie przed przyjściem do sądu⁠.

W sprawach cywilnych sąd może poprosić o przyniesienie dokumentów i odświeżenie wiedzy o sprawie. Jeśli używasz notatek, musisz umieć wyjaśnić, kiedy i dlaczego powstały. Wynika to z tvisteloven §§ 24-4 i 24-9⁠.

Co się dzieje po przyjściu do sądu?

Zabierz wezwanie, znajdź właściwą salę i czekaj, aż Cię wywołają. Jako zwykły świadek zazwyczaj nie możesz słuchać zeznań innych osób przed własnymi.

Zaplanuj czas na czekanie. Pokrzywdzony, czyli osoba dotknięta naruszeniem prawa, oraz bliscy zmarłego mogą mieć inne prawa. Przestrzegaj wskazówek sądu dotyczących miejsca oczekiwania.

Sędzia zapyta, kim jesteś i jak wiążesz się ze sprawą. Zwykle poprosi Cię o uroczyste zapewnienie, że będziesz mówić prawdę. Potem składasz zeznania i odpowiadasz na pytania. Zgłoś, jeśli czegoś nie jesteś pewien lub pewna. Jeśli później przypomnisz sobie coś ważnego, co pominięto, skontaktuj się z adwokatem lub oskarżycielem publicznym. Norges domstoler opisuje składanie zeznań⁠.

Czy możesz uzyskać pomoc, jeśli się obawiasz?

Możesz skontaktować się z wolontariuszem wspierającym świadków, aby otrzymać praktyczne informacje i wsparcie przed posiedzeniem i po nim. Wolontariusz jest neutralny, ma obowiązek zachowania tajemnicy i nie radzi, co masz powiedzieć.

Wszystkie sądy pierwszej instancji oferują wsparcie dla świadków, ale nie jest ono dostępne w każdym miejscu prowadzenia rozpraw. Istnieje także zdalne wsparcie, przyjmujące zgłoszenia z całego kraju. Zapytaj sąd o usługę w miejscu, gdzie masz się stawić. Zobacz ogólnokrajowe informacje o wsparciu dla świadków⁠.

Jeśli obawiasz się spotkać kogoś w sprawie karnej, uprzedź oskarżyciela publicznego. Poproś o ustalenie praktycznych rozwiązań dotyczących przyjścia i oczekiwania. Sądy podają tę radę na stronie o świadkach w sądzie⁠.

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć prawa i obowiązki mieszkańca kraju, SamfunnPrep ma poradnik o uczestnictwie w demokracji w Norwegii.