پایداری یعنی نیازهای امروز خود را برآورده کنیم بدون آنکه فرصتهای نسلهای بعدی را از بین ببریم. در نروژ، پایداری فقط درباره آبوهوا نیست. بلکه درباره طبیعت، اقتصاد، سلامت، مسکن، آموزش، مصرف و توزیع عادلانه منابع هم هست. یک راهحل پایدار باید در بلندمدت کار کند، نه اینکه فقط در کوتاهمدت خوب به نظر برسد.
توسعه پایدار چیست؟
توسعه پایدار بر سه بُعد استوار است که باید با هم دیده شوند: محیط زیست، شرایط اجتماعی و اقتصاد. یک اقدام فقط به این دلیل پایدار نیست که ارزان، سبز یا محبوب است. باید منصفانه، عملی و ماندگار هم باشد. اگر یک مشکل را با ایجاد مشکل جدیدی در جای دیگر حل کنیم، یا هزینهها را به نسلهای آینده منتقل کنیم، آن راهحل واقعاً پایدار نیست.
ایده توسعه پایدار بهصورت روشن در سطح بینالمللی از طریق سازمان ملل تعریف شد. در سال 2015، کشورهای جهان دستور کار 2030 را با 17 هدف توسعه پایدار و 169 زیرهدف تصویب کردند. این اهداف برای همه کشورهاست، نه فقط کشورهای فقیر یا در حال توسعه. دولت نروژ آنها را یک برنامه مشترک تا سال 2030 میداند. اصل «هیچکس نباید置ار گذاشته شود» یعنی گروههای آسیبپذیر هم باید در توسعه گنجانده شوند.
اهداف در نروژ
نروژ نقاط قوت زیادی دارد. اعتماد اجتماعی بالا، اقتصاد نسبتاً قوی، آموزش ابتدایی رایگان، نظام سلامت گسترده و مشارکت زیاد در زندگی کاری از جمله این نقاط قوتاند. با این حال، نروژ چالشهای روشنی هم دارد. انتشار گازها باید کاهش یابد، طبیعت باید بهتر حفاظت شود و اگر دقت نکنیم، تفاوت در شرایط زندگی میتواند بیشتر شود. مصرف بالا و فشار زیاد بر زمین یعنی نروژ نمیتواند فقط به نیت خوب تکیه کند. باید در عمل هم نتیجه بدهد.
اداره آمار نروژ شاخصهای ملی اهداف توسعه پایدار را منتشر میکند. این شاخصها نشان میدهند که نروژ در موضوعاتی مانند فقر، سلامت، آموزش، انرژی، کار، نابرابری، اقلیم، طبیعت و همکاری بینالمللی در چه وضعی است. چنین اعدادی پایداری را ملموس میکنند. آنها نشان میدهند که پایداری یک ایده انتزاعی نیست، بلکه چیزی است که میتوان آن را سنجید، مقایسه کرد و بهبود داد.
چه کسی مسئول است؟
پایداری فقط مسئله سازمان ملل یا پارلمان نیست. شهرداریها از طریق برنامهریزی زمین، مسکن، زباله، حملونقل، مدرسه و آمادگی اضطراری تصمیمهای زیادی میگیرند. شرکتها از طریق تولید، حقوق، شرایط کار، انتشار و استفاده از منابع اثر میگذارند. افراد هم از طریق انتخاب حملونقل، مصرف برق، غذا، لباس، خرید و رأی دادن اثر میگذارند.
این به این معنا نیست که مسئولیت بهطور مساوی تقسیم شده است. ساختارهای بزرگتر بیشترین تأثیر را دارند. نهادها و کسبوکارها چارچوبی میسازند که تعیین میکند در زندگی روزمره چه چیزی ممکن است. در عین حال، انتخابهای خود ما هم پیام و تقاضا میسازد. بنابراین پایداری در نروژ حاصل تعامل سیاست، اقتصاد و زندگی روزمره است.
پایداری در عمل
در عمل، پایداری میتواند به معنای تعمیر کردن بهجای دور انداختن، استفاده از حملونقل عمومی در صورت امکان، تفکیک زباله، صرفهجویی در برق، اشتراکگذاری و استفاده دوباره از منابع، و خرید کمتر چیزهای غیرضروری باشد. همچنین میتواند به معنای مشارکت در جامعه محلی، رأی دادن در انتخابات و حمایت از اقداماتی باشد که نتایج بلندمدت دارند. بسیاری از تصمیمهای کوچک میتوانند در مجموع اثر بزرگی داشته باشند.
در عین حال، باید واقعبین بود. فقط با انتخابهای فردی نمیتوان بحران اقلیمی یا از دست رفتن طبیعت را حل کرد. انتشارها، آلودگی و منازعات بر سر زمین هم باید از طریق قانون، مقررات، فناوری، سرمایهگذاری و برنامهریزی حل شوند. بنابراین پایداری هم مسئلهای شخصی است و هم سیاسی.
برای امتحان چه چیزی را باید به خاطر بسپارید؟
در امتحان دانش اجتماعی باید بتوانید توضیح دهید که پایداری یعنی ایجاد تعادل بین محیط زیست، شرایط اجتماعی و اقتصاد، بهطوریکه نیازهای امروز برآورده شوند بدون آنکه فرصتهای آینده از بین بروند. همچنین باید بدانید که دستور کار 2030 همه کشورها را دربرمیگیرد، نروژ با وجود ثروتمند بودن چالشهای خودش را دارد، و پایداری به تلاش نهادها، کسبوکارها، شهرداریها و ساکنان نیاز دارد.
این موضوع به دولت رفاه در نروژ، مشارکت دموکراتیک و اقتصاد شخصی مرتبط است. پایداری فقط سیاست محیطزیستی نیست. این شیوهای برای سازماندهی جامعه است.
در زندگی روزمره چه میتوانید بکنید؟
خیلیها میپرسند پایداری در عمل یعنی چه وقتی آدم یک زندگی عادی دارد. پاسخ این است که پایداری به کمالگرایی نیاز ندارد، بلکه به عادتهای خوب نیاز دارد. میتوانید درباره چیزهایی که میخرید، اینکه هر چند وقت یکبار وسایل را عوض میکنید، چطور به کار یا مدرسه میروید، و چگونه در خانه انرژی مصرف میکنید فکر کنید. اغلب انتخاب چیزی بادوامتر، قابل تعمیر یا مشترک بهتر از خرید فوری چیز تازه است.
همچنین مشارکت در جامعه نیز بخشی از پایداری است. وقتی در یک باشگاه ورزشی، گروه محلی، جمعیت محیطزیستی یا پروژه داوطلبانه شرکت میکنید، به پایداری اجتماعی کمک میکنید. جوامعی که اعتماد بالایی دارند و مکانهای خوبی برای دیدار فراهم میکنند معمولاً با تغییر بهتر کنار میآیند. به همین دلیل محیط زیست، اقتصاد و زندگی اجتماعی به هم پیوستهاند. پایداری پروژهای جانبی نیست؛ بخشی از شیوه کارکرد جامعه است.
