# ዕንጨይቲ ምንዳድ፦ እቶን ብውሑስ መገዲ ምጥቃም

ዕንጨይቲ ብውሑስ መገዲ ከመይ ከም እተንድድን ዝዘሓለ ሓሙኽሽቲ ከመይ ከም እትድርብይን ፍለጥ። ደረቕ ዕንጨይቲ፣ እኹል ኣየርን መምርሒ እቶንን ሓደጋ ሓዊ ንምክልኻል ይሕግዙ። ሓሙኽሽቲ ምሉእ ብምሉእ ክዝሕል ኣለዎ።

Canonical: https://samfunnprep.no/ti/articles/vedfyring-vedovn-trygg-fyring
Language: ti
Publisher: SamfunnPrep
Author: Hlib Suslov
Published: 2026-10-05T16:12:21.279+00:00
Modified: 2026-10-06T13:18:43.059068+00:00
AI use policy: https://samfunnprep.no/ai-policy.txt

## Key takeaways

- መምርሒ እቶን ተኸተል ደረቕ ዕንጨይቲ፣ ትኽክለኛ መጠንን እኹል ኣየርን መሰረት ውሑስ ምንዳድ እዮም።
- ንቑሕን ኣብቲ ቦታ ዘለኻን ኩን ክትድቅስ ወይ ክትወጽእ ከለኻ፣ ዕንጨይቲ ብዘይ ሃልሃልታ ንኽነድድ እቶን ኣይትምላእን ኣየር ኣይትዕጾን።
- ሓሙኽሽቲ ውዑይ ፍሓም ክሓብእ ይኽእል መኽደን ዘለዎ ብረታዊ ባልዲ ኣብ ደገ፣ ካብ ዝነድድ ነገር ርሒቑ ተጠቐም። ሓሙኽሽቲ ምሉእ ብምሉእ ምስ ዝዝሕል ጥራይ ደርብዮ።

ውሑስ ምንዳድ ዕንጨይቲ፣ ደረቕ ዕንጨይቲ፣ እኹል ኣየርን ትኽክለኛ ኣጠቓቕማ እቶንን ይደሊ። መምርሒ ተኸተል፣ ብውሑድ መጠን ወስኽ፣ ሓሙኽሽቲ ድማ ሓዊ ከበግስ ከም ዝኽእል ሕሰቦ። ብዛዕባ እቶን ወይ ቦታ ሓዊ እንተ ዘይርጉጽ ኮንካ፣ ካብ ኣገልግሎት መጥፋእቲ ሓውን ጽሬት መውጽኢ ትክን ሓገዝ ሕተት።

## ቅድሚ ቀዳማይ ምውላዕ እንታይ ትምርምር?

እቲ እቶን ክጥቀም ከም ዝኽእል ኣረጋግጽ፣ ቅድሚ ምውላዕ ድማ መምርሒኡ ርኸብ። ዘይትፈልጦ ወይ ዝተበላሸወ እቶን ቅድሚ ምጥቃም ብሰብ ሞያ ክምርመር ኣለዎ።

**Ildsted** ማለት ቦታ ሓዊ፣ እቶን ዕንጨይቲ ወይ ካልእ ነዳዲ ንምንዳድ ዝኸውን ቀዋሚ መሳርሒ እዩ። **Skorstein**፣ ብኖርወጂኛ pipe እውን ዝበሃል፣ ትኪ ናብ ደገ ዘውጽእ መውጽኢ ትኪ እዩ። እቶን፣ መተሓላለፊ ቱቦን መውጽኢ ትክን ብሓባር ክሰርሑ ኣለዎም።

ተኻራያይ እንተ ኾንካ፣ እቶን ከመይ ከም ዝጥቀሙሉን ዝፍለጥ ጉድለት እንተ ኣለዎን ንዋና ገዛ ሕተት። ብዛዕባ ዝሓለፈ ቁጽጽርን ጸገም እንተ ተፈጢሩ ንመን ከም እትውከስን ሓበሬታ ሕተት። እቶን ወይ መውጽኢ ትኪ ባዕልኻ ኣይትቐይር።

መጠንቀቕታ ትክን መጥፍኢ ሓዊ መሳርሒን እውን ኣበይ ከም ዘለዉ ፍለጥ። SamfunnPrep እቲ ዝድለ ቅድመ ኩነት ኣብ [መምርሒ መጠንቀቕታ ትክን ድሕነት ሓውን](https://samfunnprep.no/ti/articles/roykvarsler-brannsikkerhet-hjemme-norge) ይገልጽ። ኣብ ዙርያ እቶን ክዳን፣ ከረጢት ዕንጨይትን ካልእ ዝነድድ ነገርን ኣይትግደፍ።

Direktoratet for samfunnssikkerhet og beredskap፣ ብሓጺሩ **DSB**፣ [ሓዊ መውጽኢ ትኪ ንምክልኻል ምኽሪ](https://www.dsb.no/sikkerhverdag/brann/slik-unngar-du-pipebrann/) ይህብ። ምኽርታት እዚ መምርሒ ብ4 ጥቅምቲ 2026 ተመርሚሮም። መጠን ዕንጨይትን ኣጠቓቕማ መቆጻጸሪ ኣየርን ዝኣመሰሉ ዝርዝራት ብመምርሒ እቶንካ ይውሰኑ።

## እንታይ ዓይነት ዕንጨይቲ ክትጥቀም ትኽእል?

ደረቕ ዕንጨይቲ ወይ እቲ እቶን ንኽጥቀመሉ ዝተሰርሐ ካልእ ነዳዲ ተጠቐም። ርጥብ ዕንጨይትን ውሑድ ኣየርን ዝያዳ ጸሊም ልባስ ይፈጥሩ፣ ምንዳድ ድማ ድሕነቱ ክጎድል ይኽእል።

ዕንጨይቲ ደረቕ ክጸንሕ ብዝኽእል መገዲ ግዛእ ወይ ኣቐምጥ። ካብ በረድ ቀጥታ ዝመጸ ርጥብ ከረጢት ጽቡቕ መጀመሪ ኣይኮነን። እቲ ዕንጨይቲ ንምንዳድ ድሉው እንተ ኾይኑን ከመይ ክቕመጥ ከም ዘለዎን ንሸያጢ ሕተት።

ቦታ ሓዊ ከም መደርበዪ ጎሓፍ ኣይትጠቐመሉ። ፕላስቲክ፣ ዝተቐብአ ነገርን ካልእ ጎሓፍን ዕንጨይቲ ኣይኮኑን። ብዛዕባ ዝሰማማዕ ነዳዲ ሓበሬታ ኣፍራዪ ተኸተል።

ናይቲ ከባቢ ኣገልግሎት መጥፋእቲ ሓዊ Asker og Bærum brann og redning IKS ነዚ ኣብ [ምኽርታት ትኽክለኛ ምንዳድ](https://abbr.no/feiing-og-tilsyn/fyrriktig/) የጉልሕ። ደረቕ ዕንጨይቲ ክትጥቀም፣ እቶን ወይ ቦታ ሓዊ ክሰርሕ ከሎ ድማ ንቑሕን ኣብቲ ቦታ ዘለኻን ክትከውን ይመክር።

ሙቐት ንምርካብ ምሉእ እቶን ምምላእ ኣየድልን። ኣዝዩ ብዙሕ ዕንጨይቲ ብትኽክል ምንዳድ ከጸግም ይኽእል። ንእቶንካ ዝሰማማዕ መጠንን ዓቐንን ተጠቐም።

## እቶን ዕንጨይቲ ከመይ ተውልዕ?

ንብዙሓት እቶናት ካብ ላዕሊ ምውላዕ ጽቡቕ መገዲ እዩ። ደረቕ ዕንጨይቲ ኣብ ታሕቲ፣ ንምውላዕ ዝኸውን ቀጢን ዕንጨይቲ ድማ ኣብ ላዕሊ ኣቐምጥ፣ ንኣየር እኹል ቦታ ግደፍ።

Folkehelseinstituttet፣ ብሓጺሩ **FHI**፣ ነዚ መገዲ ኣብ [ምኽርታት ምንዳድ ዕንጨይቲ](https://www.fhi.no/mh/luftforurensninger/vedfyring/) ይገልጽ። እቲ ትካል ትኽክለኛ ምንዳድ ዝወጽእ ጸሊም ልባስን ደቂቕ ነገራትን ከም ዝቕንስ ይገልጽ። መምርሒ እቶንካ እውን ተኸተል።

ተግባራዊ ቅደም ተኸተል፦

1. እቶንን ዙርያኡን ንምጥቃም ድሉዋት ከም ዝኾኑ ኣረጋግጽ።
2. ደረቕ ዕንጨይትን መውልዒ ዕንጨይትን ብመምርሒ ዝተገልጸ መገዲ ኣቐምጥ።
3. ክተውልዕ ከለኻ ትኽክለኛ መጠን ኣየር ኣእቱ።
4. ንእቶን ወይ ቦታ ሓዊ ዝሰማማዕ ኣወላልዓ ተጠቐም።
5. ዕንጨይቲ ጽቡቕ ክሳብ ዝነድድ ተዓዘብ።
6. እቶን ምስ ዝውዕይ፣ ኣየር ብመምርሒ መሰረት ኣስተኻኽል።

ቤንዚን፣ መውልዒ ፈሳሲ ወይ ካልእ ዝነድድ ፈሳሲ ፈጺምካ ኣይትጠቐም። ፈሳሲ ብቕልጡፍ ክውላዕን ሓደገኛ ኩነታት ክፈጥርን ይኽእል። ድኹም ስሕበት ኣየር ብዝያዳ ነዳዲ ክትክሕስ ኣይትፈትን።

ክፉት ቦታ ሓውን ዕጹው እቶን ዕንጨይትን ኣጠቓቕማኦም ይፈላለይ። ኣብ ጎረቤት ዝረኣኻዮ መገዲ ንመሳርሒኻ ግድን ትኽክል ኣይኮነን። መምርሒ ንምርዳእ እንተ ኣጸጊሙካ፣ ብተግባር ክርእዩኻ ሕተት።

## ቀጻሊ ሙቐት ከመይ ትሕሉ?

ነፍሲ ወከፍ ግዜ ቁሩብ ዕንጨይቲ ወስኽ፣ ዝርአን ህዱእን ሃልሃልታ ከም ዘሎ ኣረጋግጽ። ዕንጨይቲ ንነዊሕ ግዜ ብዘይ ሃልሃልታ ንኽነድድ፣ እቶን ኣይትምላእን ኣየር ኣይትዕጾን።

**Trekk** ማለት ስሕበት ኣየር እዩ፦ ምንዳድ ዝሕግዝን ትኪ ናብ ደገ ዘውጽእን ፍሰት ኣየር። ክተውልዕ ከለኻ ጽቡቕ ስሕበት ኣየር ኣገዳሲ እዩ። እቶን ምስ ዝውዕይ፣ ብመምርሒ መሰረት ኣየር ብልሙድ ክቕነስ ይኽእል።

DSB ርጥብ ዕንጨይትን ውሑድ ስሕበት ኣየርን **beksot** ከፍጥሩ ከም ዝኽእሉ ይገልጽ። እዚ ኣብ መውጽኢ ትኪ ዝለብስ፣ ሓዊ ክተሓሓዞ ዝኽእል ቅጥራን ዝመስል ልባስ እዩ። ስለዚ ብዙሕ ዕንጨይቲ ብውሑድ ኣየር ብዘይ ሃልሃልታ ምንዳድ ውሑስ መገዲ ቁጠባ ኣይኮነን።

ኣገልግሎት መጥፋእቲ ሓዊ ንቑሕን ኣብቲ ቦታ ዘለኻን ክትከውን ይመክር። ቅድሚ ምድቃስ ወይ ምውጻእ ብዙሕ ዕንጨይቲ ኣይትወስኽን ስሕበት ኣየር ኣይትቐንስን። ክትከታተል ብእትኽእል መገዲ ምንዳድካ ውጠን።

እቶን ዕንጨይቲ ኤሌክትሪክ ምስ ዝቋረጽ ሙቐት ክህብ ይኽእል፣ ግን ኩሉ ምድላው ኣይትክእን። ብዛዕባ ማይ፣ ምግብን ካልእ ድሌታትን [መምርሒ SamfunnPrep ንህጹጽ ኩነታት ኣብ ገዛ ምድላው](https://samfunnprep.no/ti/articles/egenberedskap-norge) ርአ።

## ትኪ ናብ ውሽጢ እንተ ኣትዩ እንታይ ትገብር?

ዕንጨይቲ ምውሳኽ ኣቋርጽ፣ ንትኪ ከይተቓላዕካ ድማ እቲ ጸገም መርምር። ተደጋጋሚ ጸገማት ብኣገልግሎት መጥፋእቲ ሓውን ጽሬት መውጽኢ ትክን ወይ ብቑዕ ሰብ ሞያ ክምርመሩ ኣለዎም።

ኣብ ክሽነ ዘሎ መምጠጢ ኣየር ወይ ኣየር ናብ ደገ ዘውጽእ መተሓላለፊ ኣየር፣ ንስሕበት መውጽኢ ትኪ ክጸልዎ ይኽእል። FHI እቶን ናብ ገዛ ዝኣቱ ኣየር እውን ከም ዘድልዮ ይገልጽ። ንገዛኻ ዝሰማማዕ መምርሕን ምኽሪ ሰብ ሞያን ተጠቐም።

ሙቐት ንምሓዝ ኩሉ መተሓላለፊ ኣየር ኣይትዕጾ። መውጽኢ ትኪ ወይ እቶን እናወዓየ ክትጽግን ኣይትፈትን። ትኪ ኣዝዩ ብዙሕ እንተ ኾይኑ ወይ ሓዊ እንተ ጠርጢርካ፣ ንኹሎም ናብ ውሑስ ቦታ ኣውጽእ፣ ናብ **110**፣ ህጹጽ ቁጽሪ መጥፋእቲ ሓዊ፣ ደውል።

ኩነታት ምስ ዝሃድእ፣ ዝተፈጥረ ጽሓፍ። እንታይ እቶን ከም ዘለካ፣ ትኪ መዓስ ከም ዝመጸን እንታይ መምጠጥቲ ኣየር ይሰርሑ ከም ዝነበሩን ግለጽ። እዚ ንሰብ ሞያ ምኽንያት ንምርካብ ይሕግዞ።

## ሓሙኽሽቲ ብውሑስ መገዲ ከመይ ትድርብይ?

ሓሙኽሽቲ መኽደን ኣብ ዘለዎ ብረታዊ መትሓዚ ኣቐምጥ፣ ኣብ ደገ፣ ካብ ዝነድድ ነገር ርሒቑ፣ ምሉእ ብምሉእ ክዝሕል ግደፎ። ገና ውዑይ ክኸውን ዝኽእል ሓሙኽሽቲ ኣብ ፕላስቲክ ከረጢት ወይ መትሓዚ ጎሓፍ ኣይትእቱ።

ኣብ [ብ30 ጥሪ 2026 ዝተሓትመ መጠንቀቕታ](https://www.dsb.no/aktuelt/dsb-og-kripos-advarer-om-uforsvarlig-askehandtering/)፣ DSB ሓሙኽሽቲ ቅድሚ ምውጻእ ኣብ እቶን ሓደ መዓልቲ ክጸንሕ ይመክር። ድሕሪኡ ኣብ ደገ፣ መኽደን ኣብ ዘለዎ ናይ ዚንክ ወይ ብረት ባልዲ፣ ካብ መንደቕን ካልእ ዝነድድ ነገርን ርሒቑ ክቕመጥ ኣለዎ። ምሉእ ብምሉእ ክዝሕል ክሳብ 3 መዓልታት ክወስድ ይኽእል።

እዚ ምኽሪ ድሕነት እዩ፣ ኩሉ ሓሙኽሽቲ ድሕሪ ዝተወሰነ ብዝሒ ሰዓታት ከም ዝዝሕል ውሕስነት ኣይኮነን። ዝተሓብአ ፍሓም ንነዊሕ ግዜ ውዑይ ክጸንሕ ይኽእል። ብምኽሪ DSB፣ ምሉእ ብምሉእ ዝዘሓለ ሓሙኽሽቲ ኣብ ተረፍ ጎሓፍ ይድርበ፤ ናይ ከባቢኻ መምርሒ ምርካብ ጎሓፍ እውን ተኸተል።

ኣብ ስድራ መን ሓሙኽሽቲ ከም ዘውጽእን መትሓዚ ኣበይ ከም ዝቕመጥን ተሰማምዑ። እዚ ሓደ ሰብ ናብ ውሽጢ ከይመልሶ ወይ ትሕዝቶኡ ኣቐዲሙ ከይድርብይ ይሕግዝ።

## ሓገዝ መዓስ ትሓትት?

ብዛዕባ ጽሬት መውጽኢ ትክን ቁጽጽርን ሕቶ እንተ ኣለካ ንኮሙን ተወከስ፣ ጉድኣት እንተ ርኢኻ ድማ ምርመራ ሕተት። ጽቡቕ ዘይሰርሕ እቶን እንተ ኣለካ ክሳብ ዝቕጽል ወቕቲ ዛሕሊ ኣይትጸበ።

ጽሬት መውጽኢ ትክን ቁጽጽርን ከከም ዘድሊ ይካየዱ። ስለዚ ክፍሊት ጽሬት ምኽፋል ግድን ዓመታዊ ምብጻሕ ኣብ ዝተወሰነ ዕለት ማለት ኣይኮነን። ስንጥቓት፣ ድኹም ስሕበት ኣየር ወይ ካልእ ጸገማት ሓብር።

[መሳርሒታት SamfunnPrep ንመዓልታዊ ህይወት ኣብ ኖርወይ](https://samfunnprep.no/ti/verktoy) ከም መጀመሪ ዝርዝር መዘኻኸሪ ተጠቐም፦ መምርሒ፣ ርክብ ዋና ገዛ፣ መጥፋእቲ ሓዊን ውሑስ ቦታ ሓሙኽሽትን። ንጹር ኣሰራርሓ፣ ዛሕሊ ምስ ዝመጽእ እውን፣ ብትኽክል ንምንዳድ ይሕግዝ።

## FAQ

### እቶን ዕንጨይቲ ከመይ እውልዕ?

ንብዙሓት እቶናት፣ ደረቕ ዕንጨይትን ንምውላዕ ዝኸውን ቀጢን ዕንጨይትን ተጠቒምካ ካብ ላዕሊ ምውላዕ ይሰማማዕ። ኩሉ ግዜ መምርሒ እቶንካ ተኸተል፣ እኹል ኣየር ድማ ኣእቱ።

### ዕንጨይቲ ምሉእ ለይቲ ንኽነድድ ኣየር ክዓጹ ይኽእል ድየ?

ዕንጨይቲ ብዘይ ሃልሃልታ ንነዊሕ ግዜ ንኽነድድ፣ እቶን ኣይትምላእን ኣየር ኣይትዕጾን። ውሑድ ኣየር ቅጥራን ዝመስል ልባስ ከፍጥርን ሓደጋ ሓዊ መውጽኢ ትኪ ከዕብን ይኽእል። ዕንጨይቲ ክተንድድ ከለኻ ንቑሕን ኣብቲ ቦታ ዘለኻን ኩን።

### ሓሙኽሽቲ መዓስ ክድርብይ እኽእል?

ሓሙኽሽቲ ምሉእ ብምሉእ ክዝሕል ኣለዎ። DSB ኣብ እቶን ሓደ መዓልቲ ክጸንሕ፣ ድሕሪኡ ከኣ ኣብ ደገ፣ መኽደን ኣብ ዘለዎ ብረታዊ ባልዲ፣ ካብ ዝነድድ ነገር ርሒቑ ክቕመጥ ይመክር። ምሉእ ብምሉእ ክዝሕል ክሳብ 3 መዓልታት ክወስድ ይኽእል።

### ብዛዕባ ጽሬት መውጽኢ ትክን ድኹም ስሕበት ኣየርን ንመን እሓትት?

ንኣገልግሎት መጥፋእቲ ሓውን ጽሬት መውጽኢ ትክን ናይ ኮሙንካ ተወከስ። ተኻራያይ እንተ ኾንካ፣ ንዋና ገዛ እውን ሓብር። ዝተበላሸወ ወይ ዘይትፈልጦ እቶን ቅድሚ ምጥቃም ክምርመር ኣለዎ።

## Sources

- [Slik unngår du pipebrann](https://www.dsb.no/sikkerhverdag/brann/slik-unngar-du-pipebrann/)
- [DSB og Kripos advarer om uforsvarlig askehåndtering](https://www.dsb.no/aktuelt/dsb-og-kripos-advarer-om-uforsvarlig-askehandtering/)
- [Vedfyring og helseeffekter](https://www.fhi.no/mh/luftforurensninger/vedfyring/)
- [Fyr riktig – unngå brann](https://abbr.no/feiing-og-tilsyn/fyrriktig/)

Citation: Hlib Suslov, "ዕንጨይቲ ምንዳድ፦ እቶን ብውሑስ መገዲ ምጥቃም", SamfunnPrep, 2026-10-05T16:12:21.279+00:00, https://samfunnprep.no/ti/articles/vedfyring-vedovn-trygg-fyring