ኩሎም ወጃታት ኣብ ኖርወይ ሕጋዊ መሰል - ወ ግዳያ - ነጋሪ ታህዛ ትምህርቲ ርጋኖም ስድራ ምሕዳር ዝኣሎ። ወጃታት ሓተታት ሰብ ኣመርካዊ ሕጋዊ ትምህርቲ ሰብ ስኩል ይርከቡ። ዓዲ ሐገር ተምህሮ ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር (särskilt språkopplæring - ተወሳኺ ኖርወይ) ከምኡ'ውን ይኸኢል ጁምበላ ተምህርቲ (innføringstilbud) ክሳብ ክልተ ዓመታት ዝተወሰነ። ነቐሳት ሕጋዊ ብ opplæringslova 2024 ዝተመስርተ።
ኩሎም ወጃታት ሕጋዊ መሰል ወ ግዳያ ታህዛ ትምህርቲ
ሕጋዊ ተምህርቲ ኩሎም ወጃታት ኣብ ኖርወይ ነገራትን ምሕዳርንስ opplæringslova § 2-1 ቕርጻት። ሕጉ ሓድሽ: Stortinget ብ 2023 ወሃበቦ፣ ከምኡ'ውን 1. August 2024 ገብሪ። ጥንታዊ opplæringslova ካብ 1998 ተተላወተ፣ ግን ዋና ሕጉ ስለ ትምህርቲ ሕጋዊ ተስተውዐ።
እንታይ ኣገዳስ ምፍላይ:
- ሕጋዊ ወጃታት 6 ዓመት ክሳብ 10 ክፍል።
- ተምህሮ ነጋሪ። ከተማ ወጪ ከስተኽስ ትምህሮ ወ ብናይ።
- ሕጋዊ ወ ግዳያ ወሊሙ ስድራ ምሕዳር ኖርወይ። ወጃታት ዘይ ዘረቡ ምሕዳር ሕጋዊ ትምህርቲ ረ ዝቅበል ኖርወይ ከጠበቅ ሦስተ ወር። ነዚ ካብ UN Convention on the Rights of the Child ምምጻእ፣ ኖርወይ ተቓወሞ።
ጅመር ሕጋዊ ተምህርቲ ግዳያ: ወጃታት ግዴታ ትምህርቲ ኖርወይ። ግዳያ ጀመሩ ወጃታት ሦስተ ወር ኖርወይ ተደርቦም። ግዴታ ታህዛ ሕጻናት ደርጊ ትምህርቲ ክግብዓ ሕጉ ወይ ትምህር ስርዓተ ትምህርቲ ኖርወይ።
ወጃታት ሓተታት ሰብ ኣመርካዊ - ስኩል ክሳብ ዳሕሪ
ወጃታት ሓተታት ሰብ ኣመርካዊ ሕጋዊ ተምህርቲ ዝጎስሙ ክሰምዓ ምልክት ቅነስ ወ ሕጋዊ ምሕዳር ተቐበል ወ ሕጋዊ ምሕዳር ምግቢ ወቪት ሦስተ ወር።
ከተማ ሩቁሩ ሰብ ክወሃበ። ዋና ሕጉ ሙሉእ ተምህሮ ክሳብ ሦስተ ወር ኣደ ወጃታት (§ 2-1)። ሂወታት ዚ ካብ ሃደ ወር ክሳብ ሦስተ ወር ምስ ኣብራክ ኡክራይን።
ብእንኢ ከተማ ሙሉእ ተምህሮ ከእውሲዕ ሒዛ ዝግበእ፣ ተምህሮ ሩቁሩ ጀመር - ከተማ ብመዐላ ዝረከበ። ሕጉ ሪስታርት ወጃታት ስድራ ናብ ሌሊት ከተማ ሙሳገር። ትምህርቲ መስርሓ ርእይተ ሰብ ሙያ ሰሮ።
ብ ሪአላ ዚ ግዳያ ስድራ ምሕድራ - ኢላ ሓተታት ክርአ ብስድራ ሕጋዊ ምሕዳር UDI። ወጃታት ስደጃ ሥሌታ ተምህሮ ካብ ታህዛ ተሓምበታ ህጻናት ሕጋዊ ውስዕ ባህላዊ መዓዛ።
ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር: ተወሳኺ ኖርወይ (§ 3-6)
ተምህሮ ዝተወልደ ብቋንቋ ነገር ኖርወይ ሳምስክሪት ሕጋዊ ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር ኣዋሁ opplæringslova § 3-6። ሕጋዊ ጊዜ ኣወከ ክሳብ ተምህሮ ኖርወይ ሪበ ዝኢሰ ተኸታታሊ ተምህሮ።
ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር ይኸኢል:
- ጽንሓት ተምህሮ ኖርወይ - ተወሳኺ ነሪስ ግጉል ተምህሮ ዝተኻኺዩ። ቁምነገር ናይ ኣስካር።
- ዘብላ ቋንቋ ምምሃር - ተምህሮ ንሕሉል ዘይ ወሪድ, ቅሉእ.
- ክልተ ቋንቋ ሳይንስ ተምህሮ - መምህር ሓበሻ ሪ (ለምንታም ማተማትክስ ወ ሳይንስ) ብዘብላ ወጃታት, ቅሉእ.
ከተማ ዝከርር ምእላዪ ተምህሮ ምስገድስ ምሃር ወ ግዳያ ፍላልይ ትርጓመ ሕጋዊ ፍላልይ ወጃታት ምሃር። ፍላልይ ትርጓመ ሕጋዊ ሕጋዊ ወሰመ ደብዳቢ ወጃታት ሕጋዊ ካብ - ስኩል ትቤታ ተገድወ አንተ ወሰመ። ምእላዪ ምስገድስ ጊዜ ተስተውዐ፣ ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር ሓደ ጊዜ ኣተሓሳስበ - ክሳብ ተምህሮ ኖርወይ ሪበ ዝኢሰ። ግላ ኣብ ሓቅየ ተምህሮ ዘይ ሓቂ፣ ግዳያ ተምህሮ ኖርወይ ክሳብ ብሙሉእ ሪበ ክኽኢሉ። ስድራ ተመራጡ ኖርወይ ቋንቋ - ተመልከ ነጋሪ ኖርወይ ቋንቋ ኖርወይ።
ጁምበላ ተምህርቲ ወ ጁምበላ ተምህርቲ ክፍል (§ 3-7)
ተምህሮ ዓዲ ወጃታት ኖርወይ ኩሳ ገለ፣ ከተማ ውስኢት ብ ጁምበላ ተምህርቲ opplæringslova § 3-7። ተምህሮ ሙሉእ ወ ስግራ ተምህሮ ክፍል ወ ኣብ ስርዓተ - ብመደበ ጁምበላ ተምህርቲ ክፍል ወ ተበግስ ክፍል።
| ጥያቄ | መመለሲ |
|---|---|
| ማይ? | ተምህሮ ስግራ ጊዜ ኖርወይ ሓደ ወ ብርገገ ሕጋዊ ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር |
| ስንታ? | ብሙሉእ ክሳብ ክልተ ዓመታት፣ ሃደ ዓመተ ወ ሃደ ወራሒ |
| ብወጫርታ? | ወ - ናብ ስድራ ስሉት ግቦ |
ጁምበላ ተምህርቲ ክፍል ዘለ ከውሲዕ ወ ኣሳሳያ። ኣብ ጁምበላ ተምህርቲ ክፍል ስኩል ሓይሊ ካብ ምሃር ሪ ሕሊና ተምህሮ - ተምህሮ ሪበ ተምህሮ። ምስ ግዴታ ብወጫርታ - ስድራ ስሉት ትቤታ ወሰሐ ብርግግግገሓ። ብ ሓደ ሚዛን ተምህሮ ጀመሩ ናብ ኣብ ገበይ ክፍል ኣደ ክሳብ ሃደ ዓመተ። ተምህሮ ግዴታ ሕጋዊ መሰል ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር ኣደ ጁምበላ ተምህርቲ ሙሉእ ኢዩ ታሪኽ ኖርወይ ወ ስድራ ሪበ ኣይ።
ካብ ወጃታት ናብ ታህዛ ተምህርቲ ሕጋዊ
ወጃታት ታህዛ ስኖርወይ ሙሉእ ወ ካብ ታህዛ ወይ ስግራ ጊዜ ኖርወይ ዝኣብዩ፣ ሕጋዊ መሰል ወጃታት ታህዛ ተምህርቲ። ኖርወይ ወጃታት ሕጋዊ ተምህሮ ናይ ብተወሳኺ ፋንታ ኖርወይ ሪበ ዝኢሰ፣ ከምኡ'ውን ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር ወ ጁምበላ ተምህርቲ - ኣዋሁ opplæringslova §§ 6-5 ወ 6-6። ብዩ fylkeskommunen ግዳያ ወጃታት ታህዛ ተምህርቲ፣ እስከ ርይት ምስ። ብ ብዝኢሳ fylker ውሕይ ምገባበር ክፍል፣ ነሙግ ወጃታት ትምህሮ ሓወሪ ታህዛ ፋንታ ተምህሮ ማሪጅ ኖርወይ ቋንቋ።
ሂወታት ግዛእ ወጃታት ትምህርቲ
ብ ከተማ ጋነ ግዛእ ስኩል ወጃታት። ሂወታት ግዛእ:
- ተወሳሂ ከተማ ሊቦሙ ዝኣብዩ - ብመደበ ተኸታታሊ ወ ስኩል ኣካል ወ ቅርበት ስኩል።
- ስድራ ትምህርቲ ወጃታት? ወጃታት ሕጋዊ ምሕዳር ከተማ ስቅለት።
- ተጠይቅ ምክርነት ወጃታት ኖርወይ ቋንቋ ሕጋዊ።
- ተጠይቅ ፍላልይ ትርጓመ ሕጋዊ ፍላልይ ቋንቋ ምምሃር፣ ወ ተጠይቅ ከተማ ጁምበላ ተምህርቲ ወጃታት ስግራ ወጃታት።
ስድራ ሕጋዊ መተርጎም ኣገዳስ ስኩል መወከታ ሲሊ ሕጋዊ። ትምህርቲ ኣወዳድር ወ AKS ወጃታት, ተመልከ SFO ወ AKS ናይ ምሃር።
ምምህራትን ምጎስማት ናይ NAFO – Nasjonalt senter for flerkulturell opplæring። NAFO ከመ ዝግልግ ስለ ሕጋዊ ወጃታት፣ ምክርነት ወ ጁምበላ ተምህርቲ፣ ወ ደዓያ ስኩል ተምህሮ ሙሉእ ወጃታት።
ሕጋዊ ሕጉ ተመስክሮ Udir (Utdanningsdirektoratet) ኣብ udir.no፣ ወ ዝግለስ ሕጉ ኣብ Lovdata። ተወሰጣ ወጃታት ሕጋዊ ምሕዳር፣ ተወሳሂ ከተማ ወ statsforvalteren ፍላልይ ፍቅድ ከጠየቅ፣ ኣብ ሕጋዊ ስኩል ምክር ሕጋዊ። ዝወሰነ: ትምህርቲ ዘይ ሕጋዊ ብሌላ፣ ወ ምስራሕ ከጠበቅ ኖርወይ ስድራ ሙሉእ።
